Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir etkinlik! Fen Bilimleri dersimizin en keyifli konularından biri olan canlı ve cansız varlıkları ayırt etme üzerine. Gel, bu soruları birlikte adım adım çözelim ve konuyu daha da iyi pekiştirelim. İşte görseldeki soruların çözümleri ve açıklamaları:
1. Cümlelerde geçen canlı ve cansız varlıkları bulunuz. Tablodaki doğru yerlere yazınız.
Bu soruda bizden cümlelerin içindeki varlıkları bulup onların canlı mı yoksa cansız mı olduğuna karar vermemiz isteniyor. Unutma, canlı varlıklar; beslenen, büyüyen, hareket eden, nefes alan, çoğalan ve tepki veren varlıklardır. Cansız varlıklar ise bu özelliklerin hiçbirini göstermezler. Haydi başlayalım!
1. Balığımın akvaryumunu pencerenin yanındaki sehpanın üzerine koydum.
Adım 1: Cümledeki varlıkları bulalım: balık, akvaryum, pencere, sehpa.
Adım 2: Bu varlıkları sınıflandıralım. Balık yüzer, yem yer, büyür. Bu yüzden o canlıdır. Akvaryum, pencere ve sehpa ise birer eşyadır, bu özellikleri göstermezler. Onlar da cansızdır.
- Canlı: Balık
- Cansız: Akvaryum, pencere, sehpa
2. Parkta oyun oynarken topumuzun çiçeklere gelmemesine dikkat ediyoruz.
Adım 1: Cümledeki varlıklar: top, çiçekler.
Adım 2: Çiçekler topraktan su ve besin alır, büyür, tohumlarıyla çoğalır. Bu yüzden canlıdır. Top ise hareket etmesi için bizim ona vurmamız gereken bir nesnedir, yani cansızdır.
- Canlı: Çiçekler
- Cansız: Top
3. Karınca yuvalarını gözlemlemek için büyütecimi yanıma aldım.
Adım 1: Cümledeki varlıklar: karınca, yuva, büyüteç.
Adım 2: Karınca hareket eden, beslenen minik bir hayvandır, yani canlıdır. Büyüteç bir alettir, cansızdır. Yuva ise karıncaların yaptığı bir barınaktır, topraktan oluşur ve cansızdır.
- Canlı: Karınca
- Cansız: Yuva, büyüteç
4. Gökyüzünde süzülen kuşları ve uçurtmaları görmek beni çok mutlu etti.
Adım 1: Cümledeki varlıklar: kuşlar, uçurtmalar.
Adım 2: Kuşlar uçar, beslenir, yumurtlayarak çoğalır. Onlar canlıdır. Uçurtma ise rüzgâr sayesinde uçabilen bir oyuncaktır, cansızdır.
- Canlı: Kuşlar
- Cansız: Uçurtmalar
5. Arabanın altında bulduğumuz yavru kediyi önce veterinere götürdük, sonra onu sahiplendik.
Adım 1: Cümledeki varlıklar: araba, yavru kedi, veteriner.
Adım 2: Yavru kedi ve veteriner (insan olduğu için) canlı varlıklardır. Araba ise bir makinedir ve cansızdır.
- Canlı: Yavru kedi, veteriner
- Cansız: Araba
6. Yeni diktiğimiz fidanları sulamak için bidonlarla su taşıdık.
Adım 1: Cümledeki varlıklar: fidanlar, bidonlar, su.
Adım 2: Fidanlar birer bitkidir, büyüyüp ağaç olacaklar. Yani canlıdırlar. Bidon ve su ise cansız varlıklardır.
- Canlı: Fidanlar
- Cansız: Bidonlar, su
7. Sokaktaki köpekler için su ve mama kabı hazırladık.
Adım 1: Cümledeki varlıklar: köpekler, su, mama kabı.
Adım 2: Köpekler canlı varlıklardır. Su ve mama kabı ise cansızdır.
- Canlı: Köpekler
- Cansız: Su, mama kabı
8. Kaval sesini duyan keçi otlara doğru koşmaya başladı.
Adım 1: Cümledeki varlıklar: kaval, keçi, otlar.
Adım 2: Keçi bir hayvandır ve canlıdır. Otlar da bitki olduğu için canlıdır. Kaval ise ses çıkaran bir müzik aletidir, cansızdır.
- Canlı: Keçi, otlar
- Cansız: Kaval
2. Canlı varlıkların özelliklerini örnekteki gibi yazınız.
Bu soruda ise canlıların ortak özelliklerini düşünmemiz gerekiyor. Resimde bize bir ipucu verilmiş: Büyür. Biz de diğer okların ucuna canlıların diğer ortak özelliklerini yazacağız. Hadi hatırlayalım!
Adım 1: Canlı bir varlığı cansızdan ayıran temel özellikler nelerdi? Mesela bir kedi ile bir taşı düşünelim. Kedi ne yapar da taş yapamaz?
Adım 2: Bu özellikleri listeleyelim. Zaten bir tanesi verilmiş. Diğerlerini de ekleyelim.
İşte canlı varlıkların ortak özellikleri:
- Büyürler (Soruda verilmiş)
- Beslenirler (Enerji için yemek yerler veya üretirler)
- Solunum yaparlar (Nefes alıp verirler)
- Hareket ederler (Hayvanlar yer değiştirir, bitkiler güneşe yönelir)
- Çoğalırlar (Ürerler) (Kendilerine benzer yavrular meydana getirirler)
- Boşaltım yaparlar (Vücutlarındaki atık maddeleri dışarı atarlar)
- Uyarılara tepki verirler (Sıcak bir şeye dokununca elimizi çekmemiz gibi)
Bu özellikleri aklında tuttuğun sürece canlı ve cansız varlıkları birbirinden kolayca ayırabilirsin. Harika iş çıkardın!