Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Şimdi birlikte bu güzel çiftlik resmini inceleyip soruları cevaplayacağız. Hazır mısın? Haydi başlayalım!
1. Görseldeki ses kaynaklarından hangilerinin çıkardığı sesler insanlar tarafından işitilebilir?
Bu soruda, resimde gördüğümüz varlıklardan hangilerinin sesini kulaklarımızla duyabileceğimizi bulmamız isteniyor. Resme dikkatlice bakalım ve ses çıkaranları listeleyelim.
Unutma, ses çıkaran her varlığa ses kaynağı diyoruz.
Adım 1: Resimdeki canlı ve cansız varlıkları bulalım.
Adım 2: Hangilerinin ses çıkardığını ve bu sesleri bizim duyup duyamayacağımızı düşünelim.
- İnek: “Mööö” diye ses çıkarır ve biz bunu duyabiliriz.
- Koyunlar: “Meee” diye melerler ve seslerini duyarız.
- Köpekler: “Hav hav” diye havlarlar, bu sesi de duyarız.
- Horoz: “Ü-ürü-üüü!” diye öter ve sabahları bizi uyandırabilir, yani duyarız.
- Ördekler: Gölette yüzerken “Vak vak” diye ses çıkarırlar, bunu da duyarız.
- Kurbağa: “Vırak vırak” diye ses çıkarır, özellikle geceleri sesini duyabiliriz.
- Arılar: Uçarken “vızzz” diye bir ses çıkarırlar, bu vızıltıyı da duyarız.
- Traktör: Motoru çalıştığında gürültülü bir ses çıkarır, bu yapay bir ses kaynağıdır ve duyarız.
- Leylek: Çatıdaki leylek, gagalarını birbirine vurarak “tak tak” diye ses çıkarır. Bunu da duyabiliriz.
Sonuç olarak, resimdeki inek, koyun, köpek, horoz, ördek, kurbağa, arı, traktör ve leyleğin çıkardığı sesleri duyabiliriz.
2. Görseldeki ses kaynaklarından hangilerinin çıkardığı sesler insanlar tarafından işitilemez?
Şimdi de resimde olup sesini duyamadığımız varlıkları bulalım. Bazı varlıklar hareket ederken veya iletişim kurarken çok ama çok alçak sesler çıkarırlar. Bizim kulaklarımız bu kadar hassas olmadığı için onları duyamayız.
Adım 1: Resimdeki küçük canlıları düşünelim.
Adım 2: Onların çıkardığı seslerin şiddetinin ne kadar düşük olabileceğini hayal edelim.
- Kelebek: Kanat çırparken çok ama çok hafif bir ses çıkarır. Bu ses o kadar alçaktır ki insan kulağı bunu duyamaz.
- Karıncalar: Yerde yürüyen karıncaları görüyor musun? Onlar da hareket ederken veya birbirleriyle iletişim kurarken ses çıkarabilirler ama bu sesler de bizim duyamayacağımız kadar düşük şiddetlidir.
Yani, kelebeğin kanat çırpma sesini ve karıncaların çıkardığı sesleri işitemeyiz.
3. Bazı seslerin insanlar tarafından işitilememesinin nedeni nedir?
Bu çok güzel bir soru! Bazı sesleri neden duyamadığımızı merak etmişsindir. Bunun iki temel nedeni var canım öğrencim.
Adım 1: Sesin Şiddeti
Bir sesin duyulabilmesi için belirli bir güçte, yani şiddette olması gerekir. Tıpkı bir fısıltı gibi… Eğer bir sesin şiddeti çok düşükse, yani çok “kısıksa”, kulağımız onu algılayamaz. Az önceki örnekteki gibi, bir kelebeğin kanat çırpışı veya bir karıncanın yürüme sesi bu yüzden duyulmaz. O kadar sessizdirler ki bizim için yok gibidirler.
Adım 2: Sesin Tizliği (İncelik-Kalınlık)
İnsan kulağı, ne çok ince (tiz) sesleri ne de çok kalın (pes) sesleri duyabilir. Bizim duyabildiğimiz bir aralık vardır. Örneğin, köpeklerin duyabildiği ama bizim duyamadığımız özel köpek düdükleri vardır. O düdüğün sesi, bizim kulağımız için fazla tizdir. Aynı şekilde, fillerin kendi aralarında konuştuğu çok kalın sesleri de biz duyamayız.
Kısacası, bir sesi duyamıyorsak bunun nedeni ya sesin şiddetinin çok düşük olmasıdır ya da sesin bizim kulağımızın duyamayacağı kadar ince (tiz) veya kalın (pes) olmasıdır.