Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Ben sizin Fen Bilimleri öğretmeninizim. Bugün birlikte bu eğlenceli etkinliği yapacağız ve öğrendiklerimizi pekiştireceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Metin Analizi ve Sorular
Metinde bize bir maddeye ısı verilirse ne olacağı, ısı kaybederse ne olacağı anlatılıyor. Sıcak maddelerin soğuk maddelerle temas ettiğinde ısı alışverişi olduğu ve bu sayede sıcaklıklarının eşitlenmeye çalıştığı belirtiliyor. Bu olaya ısı alışverişi deniyormuş. Ayrıca metinde, ısıtılan bir beherdeki suyun sıcaklığının arttığı, soğutulan bir beherdeki suyun sıcaklığının ise azaldığı termometre ile ölçülmüş. Günlük hayattan da ısınma ve soğuma ile ilgili örnekler verebileceğimizi söylüyor.
Şimdi “Uygulayalım” bölümündeki görsellere ve sorulara bakalım.
Uygulayalım
Herhangi bir maddeye ait 1. ölçüm ve bir süre geçtikten sonra yapılan 2. ölçüm değerleri aşağıdaki termometreler üzerinde gösterilmiştir. Buna göre termometredeki değerleri örnekteki gibi yorumlayalım.
Birinci Termometre Seti (Soldan Sağa)
1. Ölçüm: Termometredeki kırmızı çizgi 5 ile 10 arasında, 5’e daha yakın duruyor. Bu durumda sıcaklık 5 °C‘dir.
2. Ölçüm: Termometredeki kırmızı çizgi 10 ile 15 arasında, 15’e daha yakın duruyor. Bu durumda sıcaklık 15 °C‘dir.
Yorum: İlk ölçümde sıcaklık 5 °C iken, ikinci ölçümde 15 °C’ye yükselmiş. Sıcaklık arttığına göre madde ısınmıştır.
İkinci Termometre Seti (Soldan Sağa)
1. Ölçüm: Termometredeki kırmızı çizgi 45 ile 50 arasında, 45’e daha yakın duruyor. Bu durumda sıcaklık 45 °C‘dir.
2. Ölçüm: Termometredeki kırmızı çizgi 30 ile 35 arasında, 35’e daha yakın duruyor. Bu durumda sıcaklık 35 °C‘dir.
Yorum: İlk ölçümde sıcaklık 45 °C iken, ikinci ölçümde 35 °C’ye düşmüş. Sıcaklık azaldığına göre madde soğumuştur.
Üçüncü Termometre Seti (Soldan Sağa)
1. Ölçüm: Termometredeki kırmızı çizgi 5 ile 10 arasında, 10’a daha yakın duruyor. Bu durumda sıcaklık 10 °C‘dir.
2. Ölçüm: Termometredeki kırmızı çizgi 20 ile 25 arasında, 25’e daha yakın duruyor. Bu durumda sıcaklık 25 °C‘dir.
Yorum: İlk ölçümde sıcaklık 10 °C iken, ikinci ölçümde 25 °C’ye yükselmiş. Sıcaklık arttığına göre madde ısınmıştır.
Dördüncü Termometre Seti (Soldan Sağa)
1. Ölçüm: Termometredeki kırmızı çizgi 30 ile 35 arasında, 35’e daha yakın duruyor. Bu durumda sıcaklık 35 °C‘dir.
2. Ölçüm: Termometredeki kırmızı çizgi 15 ile 20 arasında, 20’ye daha yakın duruyor. Bu durumda sıcaklık 20 °C‘dir.
Yorum: İlk ölçümde sıcaklık 35 °C iken, ikinci ölçümde 20 °C’ye düşmüş. Sıcaklık azaldığına göre madde soğumuştur.
B) HÂL DEĞİŞİMİ
Şimdi de “Hâl Değişimi” bölümündeki sorulara bakalım.
Soru 1: Isıtılmakta olan tereyağında nasıl bir hal değişimi gözlenir?
Çözüm: Tereyağı ısıtıldığında katı halden sıvı hale geçer. Bu duruma erime denir.
Soru 2: Buz kalıbına doldurulan su, buzdolabının buzluğunda bir süre bekletilirse suda nasıl bir değişim gerçekleşir?
Çözüm: Buz kalıbına doldurduğumuz su, buzdolabının buzluğunda soğuyarak katı hale geçer. Bu duruma donma denir.
Evet çocuklar, bugünkü dersimiz bu kadardı. Umarım her şeyi anlaşılır bir şekilde anlatabilmişimdir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!