Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Ben sizin Fen Bilimleri öğretmeninizim. Bugün elimize ulaşan bu harika görseldeki soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Soru 1: Besin israfını önlemek için aşağıdakilerden hangisi yapılamaz?
a) Alışverişe çıkarken ihtiyaç listesi yapıp bu liste dışında besinler almamalıyız.
b) Çabuk bozulabilecek besinleri diğerlerine göre daha erken tüketmeliyiz.
c) Artan ekmekleri buzdolabının buzlugunda bir poşette saklayıp birkaç gün içinde tüketmeliyiz.
d) Artan yemekleri saklama kaplarında, uygun koşullarda saklamalı, kısa sürede tüketmeliyiz.
Çözüm:
Bu soruda bizden istenen, besin israfını önlemek için yapılamayacak olanı bulmak. Gelin şıklara tek tek bakalım:
* **Adım 1:** a) şıkkında “Alışverişe çıkarken ihtiyaç listesi yapıp bu liste dışında besinler almamalıyız.” deniyor. Bu, gereksiz alışverişi önleyerek besin israfını engeller. Yani bu yapılabilir.
* **Adım 2:** b) şıkkında “Çabuk bozulabilecek besinleri diğerlerine göre daha erken tüketmeliyiz.” deniyor. Bu da doğru bir yöntemdir. Örneğin sütü, yoğurdu daha çabuk tüketmeliyiz ki bozulmasınlar. Bu da besin israfını önler.
* **Adım 3:** c) şıkkında “Artan ekmekleri buzdolabının buzlugunda bir poşette saklayıp birkaç gün içinde tüketmeliyiz.” ifadesi var. Ekmek gibi yiyecekleri buzdolabının buzluğunda saklamak, onları taze tutmak için doğru bir yöntemdir. Ancak soruda “birkaç gün içinde tüketmeliyiz” denmesi de doğru bir bilgidir. Bu da israfı önler.
* **Adım 4:** d) şıkkında “Artan yemekleri saklama kaplarında, uygun koşullarda saklamalı, kısa sürede tüketmeliyiz.” deniyor. Bu da yemeklerin bozulmasını engelleyerek israfı önleyen çok önemli bir adımdır.
Şimdi tekrar c) şıkkına bir bakalım. Ekmekleri buzdolabının buzluğunda saklamakla ilgili bir sıkıntı yok. Ancak soruda genellikle ekmekler için “birkaç gün içinde tüketmeliyiz” ifadesi, ekmeğin tazeliğini koruması için doğru bir öneri olsa da, ekmek israfını önlemek için daha uzun süreli saklama yöntemleri de vardır (örneğin bayatlayan ekmekleri galeta unu yapmak için kullanmak gibi). Fakat verilen şıklar arasında en az uygun olanı bu gibi duruyor.
Görseldeki metne baktığımızda ise “Artan ekmekleri buzdolabının buzlugunda bir poşette saklayıp birkaç gün içinde tüketmeliyiz.” ifadesi besin israfını önlemek için yapılan bir uygulama olarak sunulmuş. Bu durumda sorunun kendisinde bir çelişki olabilir. Ancak genellikle besin israfını önleme konusunda en sık yapılan ve önerilen şeylerden biri de tam tersine ekmekleri hemen tüketmek, bayatlamadan kullanmaktır. Eğer ekmekleri buzdolabının normal kısmında saklarsak daha çabuk bayatlar. Buzlukta saklamak ise daha uzun süre saklanmasını sağlar.
Sorudaki şıklara tekrar dikkatlice bakarsak, aslında besin israfını önlemek için yapılan her şey doğru bir uygulamadır. Ancak sorunun bize “yapılamaz” dediğini unutmayalım. Bu şıklar arasında “yapılamaz” olarak nitelendirebileceğimiz bir şey yok gibi görünüyor. Ancak genellikle ekmekleri sadece “birkaç gün içinde tüketmeliyiz” diye buzdolabında saklamak yerine, daha uzun süre saklanabilir hale getirmek de mümkündür. Belki de soruda ima edilen budur.
**Görseldeki metne göre ve genel bilgiler ışığında değerlendirdiğimizde, şıklarda besin israfını önlemek için “yapılamayacak” bir şey bulunmamaktadır. Ancak eğer bir şık seçmemiz gerekiyorsa, ekmeklerin tazeliğini korumak için buzdolabının normal kısmında saklamak yerine buzdolabının buzluğunda saklanıp kısa sürede tüketilmesi, bazı durumlarda israfı önleme konusunda diğer şıklara göre daha az etkili olabilir.**
**Ancak, sorunun mantığına göre, verilen her madde besin israfını önlemeye yönelik bir adımdır. Bu yüzden, bu soruda bir hata olabilir veya sorunun farklı bir yorumu olabilir.**
**Eğer bu soruyu bir sınavda çözüyor olsaydım ve kesinlikle bir şık seçmem gerekseydi, görseldeki metinde bu seçeneklerin hepsi “yapılabilir” kategorisinde geçtiği için, bu soruda bir hata olduğunu düşünürdüm.**
**Ama yine de, en çok üzerinde durulması gereken nokta ekmeklerin “birkaç gün içinde tüketilmesi” kısmı olabilir. Çünkü ekmekleri buzdolabının buzluğunda saklayarak daha uzun süre bozulmadan kalmasını sağlayabiliriz. Bu da israfı önler.**
**Bu sorunun en doğru cevabı, görseldeki metne göre, “yapılamaz” diye bir şık olmadığıdır. Eğer bir şık seçmek zorundaysak, bu sorunun hatalı olma ihtimali yüksektir.**
**Bu durumda, sorunun yazımında bir hata olduğunu varsayarak, en makul seçenek olarak C şıkkını düşünebiliriz. Çünkü ekmeklerin buzdolabının normal kısmında saklanması daha çabuk bayatlamasına neden olabilir ve bu da israfı artırabilir.**
**Sonuç:** Sorunun kendisinde bir hata bulunmaktadır. Ancak verilen şıklar arasında, ekmeklerin buzdolabının normal kısmında saklanması durumunda israfın artma ihtimali olduğu için, C şıkkı en az doğru öneri gibi durmaktadır.
—
Sokak hayvanlarının beslenmesi konusuyla ilgili bir soru var gibi görünüyor. Bu sorunun metin içinde yer alan bir sorusu değil, daha çok bir düşünme sorusu.
Sokak hayvanlarının beslenmesi konusunda neler yapılabilir? Kendimizi onların yerine koyarak bu soruyu cevaplayalım. Özellikle kış aylarında sokakta yaşayan hayvanlar yiyecek bulmakta zorlanırlar. Artan ekmekleri çöpe atmak yerine, köpek, kedi ve güvercin gibi hayvanlara verebiliriz.
Paylaşmak güzel bir duygudur. Bir elmayı, fazla miktarda yemeği komşularımızla veya ihtiyacı olan insanlarla paylaşabiliriz. Bu şekilde toplumsal dayanışmaya da katkı sağlamış oluruz.
Acaba besin israfını önlemek için başka neler yapabiliriz? Bu konudaki görüşlerimizi arkadaşlarımızla paylaşalım.
Bu metinde doğrudan sorulmuş ve cevaplanması gereken bir test sorusu bulunmamaktadır. Daha çok konuyla ilgili bilgilendirme ve düşünmeye sevk eden bir bölümdür.
—
Bu görselde yer alan soruları analiz ettik ve çözdük. Umarım hepsi anlaşılır olmuştur. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!