Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Ben sizin Fen Bilimleri öğretmeninizim. Bugün birlikte “Sıvı Maddeler” konusunu inceleyeceğiz ve bu konudaki soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
—
**1. Soru:**
Sıvı maddelerin özelliklerini yazınız.
**Çözüm:**
Sevgili çocuklar, sıvı maddelerin bazı önemli özellikleri var. Gelin bunları birlikte öğrenelim:
* Belirli bir şekli yoktur. Sıvı maddeler, içine konuldukları kabın şeklini alırlar. Yani bir bardakta dururken bardağın, şişede dururken şişenin şeklini alırlar.
* Belirli bir kütlesi ve hacmi vardır. Bu ne demek biliyor musunuz? Sıvıların bir ağırlığı (kütlesi) ve kapladığı bir yer (hacmi) vardır. Örneğin, bir litre suyun hem belirli bir kütlesi hem de hacmi vardır.
* Akışkandır. Sıvılar kolayca akarlar. Bir yerden bir yere dökülebilirler.
* İçine konuldukları kabın şeklini alır. Bunu yukarıda da söylemiştik, sıvıların kendi şekilleri olmadığı için hangi kaba girerlerse onun şekline bürünürler.
* Sıvının miktarı, konulduğu kabın alabileceği miktardan fazla ise sıvı kaptan taşar. Eğer bir bardağı tamamen doldurursanız ve üzerine biraz daha su eklerseniz, su taşacaktır. Bu da sıvıların hacminin sabit olduğunu ve kabın hacmini aşamayacağını gösterir.
Bu özelliklere sahip maddelere örnek olarak süt, su, meyve suyu, kolonya ve civa gibi maddeleri verebiliriz.
—
**Deney: Katı mıyım, Sıvı mıyım?**
Şimdi de “Katı mıyım, Sıvı mıyım?” isimli deneyimizi inceleyelim ve bu deneyden çıkan sonuçlara bakalım.
**Deney İçin Gerekli Malzemeler:**
* 1 bardak su
* 1 fincan kırmızı mercimek
* 1 fincan toz şeker
* 1 fincan kolonya
* 1 fincan süt
* 2 adet küp şeker
* Yemek kaşığı
* Kalem
* Cam bardaklar
**Deneyin Yapılışı:**
1. Malzemeleri masanın üzerine koyalım.
2. Malzemeleri inceleyerek maddelerin benzer özelliklerini belirleyelim.
3. 1 bardak su, 1 fincan kırmızı mercimek, 1 fincan toz şeker, 1 fincan kolonya, 1 fincan süt, yemek kaşığı, kalem ve küp şekeri ayrı ayrı cam bardakların içine yerleştirelim.
4. Bu maddelerin şekillerinin değişip değişmediğini gözlemleyelim.
**Deney Sonucu:**
Bu deney sonucunda şu sorulara cevap bulacağız:
* Belirli bir şekli olan maddeler hangileridir?
Bu sorunun cevabı, deneyde şeklini değiştirmeyen maddelerdir. Gözlemlerimize göre,
- Yemek kaşığı
- Kalem
- Küp şeker
gibi maddeler, içine konuldukları kabın şeklini almamış, kendi şekillerini korumuşlardır. Bu yüzden bu maddeler katı maddelerdir.
* Sıvı hâlde olan maddeler hangileridir?
Deneyde gözlemlediğimiz gibi,
- Su
- Kolonya
- Süt
gibi maddeler, içine konuldukları cam bardakların şeklini almışlardır. Ayrıca bu maddeler akışkan özellik gösterirler. Bu yüzden bu maddeler sıvı maddelerdir.
* Peki ya toz şeker ve mercimek ne oldu?
Deney sonucunda gördük ki, toz şeker ve kırmızı mercimek gibi tanecikli maddeler, içine konuldukları kabın şeklini alıyor gibi görünseler de aslında her bir tanecik kendi şeklini koruyor. Ancak bu tanecikler bir araya geldiğinde, kabın şeklini alıyorlar. Bu tür maddeler de genellikle katı sınıfına girer ama tanecikli yapıdadırlar. Deneyin sonunda bu maddeler için şöyle bir sonuca varabiliriz:
“Katı mıyım, Sıvı mıyım?” isimli deneyde kullandığımız toz şeker ve kırmızı mercimek, konulduğu kabın şeklini almasına rağmen katı hâlde olan küçük taneli maddelerdir.
Su, kolonya ve süt, konulduğu kabın şeklini alan ve akışkan olan maddelerdir. Bu maddeler sıvı hâldedir.
Yemek kaşığı, küp şeker ve kalem şekillerini koruduğu ve konulduğu kabın şeklini almadığı için katı hâlde olan maddelerdir.
Umarım bu açıklamalarla sıvı maddeleri daha iyi anlamışsınızdır çocuklar. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!