Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle mıknatısların ilginç dünyasına bir yolculuk yapacağız. Bu sayfada hem farklı mıknatıs şekillerini tanıyacağız hem de bir mıknatısı kırarak neler olacağını gözlemleyeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
—
Aşağıdaki görsellerde farklı şekillerdeki mıknatıslar verilmiştir. Bunları inceleyelim.
* **Çubuk mıknatıs:** Kutup isimleri ‘N’ (Kuzey) ve ‘S’ (Güney) olarak gösterilmiş.
* **At nalı mıknatıs:** Kutup isimleri ‘N’ (Kuzey) ve ‘S’ (Güney) olarak gösterilmiş.
* **Yuvarlak mıknatıs:** Kutup isimleri ‘N’ (Kuzey) ve ‘S’ (Güney) olarak gösterilmiş.
* **U mıknatıs:** Kutup isimleri ‘N’ (Kuzey) ve ‘S’ (Güney) olarak gösterilmiş.
Bilgi Kutusu
Mıknatısın şekli nasıl olursa olsun her mıknatısta mutlaka “N” ve “S” kutupları vardır.
Şimdi de mıknatısı parçaladığımızda mıknatısın kutuplarının kaybolup kaybolmadığını gözlemlemek için “Mıknatısı Kırarım” isimli deneyimizi yapalım.
Deney Yapalım
Mıknatısı Kırarım
* Mıknatısı ataş ya da toplu iğnelere yaklaştıralım. Mıknatısın kaç tane ataş ya da toplu iğne çektiğini sayalım.
* Mıknatısı çekiç yardımıyla kıralım (Kırma işlemini yaparken öğretmeninizden yardım isteyiniz.).
* Kırılan mıknatıs parçalarını birbirine yaklaştırarak parçaların hareketlerini gözlemleyelim.
* Mıknatıs parçalarını ataşlara veya toplu iğnelere yaklaştırarak mıknatıs parçalarının bu cisimleri çekip çekmediğini gözlemleyelim. Eğer çektiyse kaç tane çektiğini sayalım.
Nelere İhtiyacımız Var?
- Çubuk mıknatıs
- Çekiç
- Birkaç adet ataş veya toplu iğne
Sonuç
Soru 1: Mıknatısın kırılan parçaları birbirine nasıl bir kuvvet uyguladı?
Çözüm:
Adım 1: Deneyimizde mıknatısı kırdıktan sonra, kırılan parçaları birbirine yaklaştırdığımızda, parçaların birbirini ittiğini veya çektiğini gözlemleyeceğiz. Mıknatısların aynı kutupları (örneğin N ile N veya S ile S) birbirini iterken, zıt kutupları (N ile S) birbirini çeker. Mıknatısı kırdığımızda her parçanın kendi içinde yeni N ve S kutupları oluşur. Bu yüzden kırılan parçalar birbirine zıt kutuplar gibi davranarak birbirini çekecektir.
Sonuç: Birbirini çeker.
Soru 2: Mıknatısın kırılan parçaları ataş veya toplu iğneleri çekti mi?
Çözüm:
Adım 1: Deneyimiz sırasında mıknatısı kırdıktan sonra, her bir kırık parçayı da ataş veya toplu iğnelere yaklaştırdık.
Adım 2: Gözlemlerimiz sonucunda, kırılan her bir mıknatıs parçasının da hala ataş ve toplu iğneleri çektiğini gördük.
Adım 3: Bunun sebebi, mıknatıs kırıldığında her bir parçanın kendi içinde yeni bir N ve S kutbu oluşturmasıdır. Bu sayede kırık parçalar da mıknatıslık özelliğini koruyarak etrafındaki demir cisimleri çekebilir.
Sonuç: Evet, çekti.
Soru 3: Mıknatıs kırıldığında mıknatıslık özelliğini kaybetti mi?
Çözüm:
Adım 1: Deneyimizin en önemli bulgularından biri budur. Mıknatısımızı kırdık ve kırılan parçaları tek tek inceledik.
Adım 2: Gördük ki, kırılan her bir parça hala etrafındaki ataş ve toplu iğneleri çekebiliyor. Yani mıknatıslık özelliğini kaybetmemiş.
Adım 3: Bu durum bize şunu gösteriyor: Bir mıknatısı ikiye böldüğünüzde veya kırdığınızda, her bir parça kendi içinde yeniden N ve S kutuplarına sahip olur ve mıknatıslık özelliğini devam ettirir. Mıknatıs tamamen yok olmaz, sadece daha küçük mıknatıslara dönüşür.
Sonuç: Hayır, kaybetti.
Umarım bu deney ve açıklamalar sizler için faydalı olmuştur. Mıknatısların ne kadar ilginç olduğunu gördük, değil mi? Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!