Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Bugün seninle birlikte bu sayfadaki soruları çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
—
**Soru 1:**
“Ayşe resim yapmayı çok seviyordu. Bunu bilen babası Ayşe’ye yeni bir resim defteri al-
mıştı. Ayşe buna çok sevindi. Düzenli olmayı seven Ayşe, defteri inceledikten sonra defterini
çantasına koymak istedi. Ama bir sorun vardı. Defter büyük olduğu için çantaya sığmıyordu.
Ayşe bu durumu babasına anlattı. Babası üzülmemesi gerektiğini söyledi ve ertesi gün aynı
defterin biraz daha küçüğünü getirdi. Yeni defterin çantaya sığdığını gören Ayşe çok mutlu
oldu.”
Yukarıdaki metinde Ayşe’nin defterinin çantaya neden sığmadığı açıklanmıştır. Bu durumun temel nedeni nedir?
**Çözüm:**
Sevgili öğrencilerim, bu soruda Ayşe’nin defterinin çantaya neden sığmadığını anlamamız isteniyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda, Ayşe’nin ilk defterinin “büyük olduğu için çantaya sığmadığını” görüyoruz. Babasının getirdiği yeni defterin ise “biraz daha küçüğünü” getirdiğini ve bu yeni defterin çantaya sığdığını belirtmiş.
İşte bu durum, büyük olan şeylerin daha fazla yer kapladığını, yani daha fazla hacme sahip olduğunu gösteriyor. Bu yüzden ilk defter çantaya sığmamış.
**Sonuç:** Ayşe’nin ilk defterinin çantaya sığmamasının temel nedeni, defterin büyük olması ve çantadan daha fazla yer kaplamasıdır.
—
**Soru 2:**
Her varlığın kapladığı bir yer vardır. Maddelerin boşlukta kapladığı yere hacim denir.
Ayşe’ye alınan büyük defterin hacmi fazla olduğu için defter, çantaya sığmamıştır. Küçük
defter daha az hacme sahip olduğundan çantaya sığmıştır.
Bu bilgiden yola çıkarak, aşağıda verilen görsellerden hangisinin hacmi diğerlerinden daha fazladır?
a) Kitaplar
b) Taşlar
c) Zeytinyağı
Çözüm:
Arkadaşlar, bu soruda bize hacmin ne demek olduğu anlatılmış. Hacim, bir varlığın boşlukta kapladığı yer demekmiş. Ayşe’nin hikayesinden de anladığımız gibi, büyük olan varlıkların hacmi daha fazla olur. Şimdi görsellere bir bakalım:
a) Kitaplar: Gördüğümüz kitaplar oldukça kalın ve büyük görünüyor. Birkaç tane kitap var ve bunlar bir araya geldiğinde önemli bir yer kaplarlar.
b) Taşlar: Buradaki taşlar da farklı boyutlarda ama genel olarak avuç içine sığabilecek büyüklükte görünüyorlar.
c) Zeytinyağı: Bu görselde bir şişe zeytinyağı var. Şişenin içinde ne kadar zeytinyağı olduğunu tam olarak bilemeyiz ama genellikle bu tür şişelerdeki sıvıların hacmi, kitaplar veya birden fazla taşın kapladığı alandan daha az olabilir.
Metinde bize “Ayşe’ye alınan büyük defterin hacmi fazla olduğu için defter, çantaya sığmamıştır” deniyordu. Kitaplar da bu örnekteki büyük deftere benziyor. Birden fazla kitabın bir araya gelmesi, taşların veya zeytinyağının kapladığı alandan daha fazla yer kaplayacaktır.
**Sonuç:** Görseller arasında hacmi en fazla olan a) Kitaplar‘dır.
—
**Soru 3:**
Katı, sıvı ve gaz hâldeki bütün maddelerin bir hacmi vardır. Hacim, maddelerin ölçülebilir
özelliğidir. Hacim ölçüsü birimi litre (L) ve mililitredir (mL). Litre ve mililitre birbirine dönüş-
türülebilir. Bu dönüşüm kilogram ve gram arasındaki dönüşüme benzer. Buna göre litreyi
mililitreye dönüştürürken sayıyı 1000 ile çarparız. Mililitreyi litreye dönüştürürken ise sayıyı
1000’e böleriz.
1000 mL = 1 L
2 L = 2000 mL
Yukarıda verilen bilgilere göre, 3 litre (L) su kaç mililitre (mL) eder?
Çözüm:
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruda hacim ölçülerini ve birbirine nasıl dönüştüğümüzü öğreniyoruz. Bize verilen bilgiye göre, litreyi mililitreye çevirirken sayıyı 1000 ile çarpıyoruz. Çünkü 1 litre, 1000 mililitreye eşitmiş.
Şimdi soruda bize 3 litre suyun kaç mililitre olduğu soruluyor. Yapmamız gereken tek şey, 3 sayısını 1000 ile çarpmak.
Adım 1: Hangi sayıyı mililitreye çevireceğimizi belirleyelim. Bu sayı 3 litre.
Adım 2: Litreyi mililitreye çevirmek için 1000 ile çarpmamız gerektiğini biliyoruz.
Adım 3: Çarpma işlemini yapalım:
3 x 1000 = 3000
Yani 3 litre, 3000 mililitreye eşittir.
**Sonuç:** 3 litre su, 3000 mL eder.
—
**Soru 4:**
Yukarıda verilen bilgilere göre, 5000 mililitre (mL) kaç litre (L) eder?
Çözüm:
Bu soruda tam tersini yapacağız. Bu sefer mililitreyi litreye çevireceğiz. Bize verilen bilgiye göre, mililitreyi litreye dönüştürürken sayıyı 1000’e bölmemiz gerekiyor. Çünkü 1000 mililitre, 1 litreye eşit.
Şimdi soruda bize 5000 mililitrenin kaç litre olduğu soruluyor. Yapmamız gereken tek şey, 5000 sayısını 1000’e bölmek.
Adım 1: Hangi sayıyı litreye çevireceğimizi belirleyelim. Bu sayı 5000 mililitre.
Adım 2: Mililitreyi litreye çevirmek için 1000’e bölmemiz gerektiğini biliyoruz.
Adım 3: Bölme işlemini yapalım:
5000 ÷ 1000 = 5
Yani 5000 mililitre, 5 litreye eşittir.
**Sonuç:** 5000 mililitre (mL) su, 5 L eder.
—
**Soru 5:**
Sıvıların hacimlerini ölçmek için dereceli silindir kullanırız. Bunun için
hacmini ölçeceğimiz sıvıyı dereceli
silindire dökeriz. Dereceli silindirdeki
sıvı seviyesini okuruz. Buna göre, görseldeki dereceli silindire doldurulan suyun hacminin
150 mL olduğunu söyleriz.
Peki, katıların hacimleri nasıl ölçülür? Tahmin edelim. Tahminimizi arkadaşlarımızla pay-
laşalım.
Katıların hacminin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek için “Katıların Hacmini Ölçelim” isimli
deneyi yapalım.
Bu metinde, sıvıların hacminin nasıl ölçüldüğü anlatılmıştır. Katıların hacminin nasıl ölçüldüğüne dair bir ipucu verilmiş midir?
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, bu soruda bize sıvıların hacminin nasıl ölçüldüğü anlatılmış. Dereceli silindir kullanarak sıvının seviyesini okuyarak hacmini bulabiliyormuşuz.
Şimdi metnin devamına bakalım. “Peki, katıların hacimleri nasıl ölçülür? Tahmin edelim.” deniyor. Bu cümle, bize katıların hacminin nasıl ölçüldüğünü doğrudan anlatmıyor ama bir şeyler yapmamız gerektiğini söylüyor: tahmin etmemizi istiyor.
Daha sonra “Katıların hacminin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek için “Katıların Hacmini Ölçelim” isimli deneyi yapalım.” deniyor. Bu da bize, katıların hacmini öğrenmek için bir deney yapmamız gerektiğini söylüyor.
Yani metin, katıların hacminin nasıl ölçüldüğünü doğrudan bize söylemiyor ama bu konuyu öğrenmek için bir yol gösteriyor (tahmin etmek ve deney yapmak).
**Sonuç:** Metinde, katıların hacminin nasıl ölçüldüğüne dair doğrudan bir bilgi verilmemiştir. Ancak, bu konuyu öğrenmek için tahmin etmemiz ve bir deney yapmamız gerektiği söylenmiştir. Bu da bir tür ipucudur çünkü konuyu araştırmamız gerektiğini belirtir.