Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Fen Bilimleri dersimizden harika sorularla karşınızdayım. Gelin bu soruları birlikte adım adım çözelim ve konuyu iyice pekiştirelim. Hazırsanız başlayalım!
Soru 1: Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayalım.
1. 8 kg = ▲ g
6000 mL = ■ L
Yukarıdaki birim çevirmelerinde ▲ ve ■ ile gösterilen yerlere hangi sayılar yazılmalıdır?
Çözüm:
Bu soruda iki farklı birim çevirmesi yapmamız gerekiyor. Birincisi kilogramı grama çevirme, ikincisi ise mililitreyi litreye çevirme.
Adım 1: Kilogramı Grama Çevirme
Biliyoruz ki 1 kilogram (kg) 1000 grama (g) eşittir.
Soruda 8 kg’ın kaç gram olduğu soruluyor. Bu yüzden 8 ile 1000’i çarpmalıyız.
8 kg = 8 x 1000 g = 8000 g
Yani ▲ yerine 8000 yazılmalıdır.
Adım 2: Mililitreyi Litreye Çevirme
Biliyoruz ki 1 litre (L) 1000 mililitreye (mL) eşittir.
Soruda 6000 mL’nin kaç litre olduğu soruluyor. Bu yüzden 6000’i 1000’e bölmeliyiz.
6000 mL = 6000 / 1000 L = 6 L
Yani ■ yerine 6 yazılmalıdır.
Şimdi şıklara bakalım:
a) 80 60
b) 800 6
c) 8000 6
d) 8000 6000
Bulduğumuz sayılarla eşleşen şık c seçeneğidir.
Sonuç: c) 8000 6
Soru 2: İçinde 8 kg domates olan kasadan 1000 g domates alınırsa kasada kaç kg domates kalır?
Çözüm:
Bu soruda da birim çevirmesi ve çıkarma işlemi yapacağız. Öncelikle domatesin ne kadarının alındığını kilograma çevirmeliyiz.
Adım 1: Gramı Kilograma Çevirme
1000 gram (g) 1 kilograma (kg) eşittir.
Soruda 1000 g domates alındığı söyleniyor. Bu da 1 kg demektir.
Adım 2: Çıkarma İşlemi
Başlangıçta kasada 8 kg domates vardı. 1 kg domates alındı. Kalan domates miktarını bulmak için çıkarma işlemi yaparız.
8 kg – 1 kg = 7 kg
Şimdi şıklara bakalım:
a) 7900
b) 7000
c) 70
d) 7
Bulduğumuz sonuç 7 kg’dır. Ancak şıklarda kilogram olarak verilen bir seçenek yok. Dikkat edelim, diğer şıklar gram cinsinden verilmiş gibi duruyor. Eğer şıkların hepsi gram olsaydı, 7 kg’ı grama çevirerek 7000 g bulurduk. Ancak soruda “kaç kg domates kalır?” diye sorulduğu için ve şıklarda bir tane bile kilogram seçeneği olmadığı için, soruyu hazırlayanın bir hata yaptığını düşünebiliriz. Yine de en yakın ve mantıklı seçenek olarak 7 kg’ı ifade eden bir değer arıyoruz.
Eğer şıklar şu şekilde olsaydı:
a) 7900 g
b) 7000 g
c) 70 g
d) 7 g
Bu durumda cevabımız b) 7000 g olurdu. Ancak verilen şıklar bu şekilde değil. Soruyu tekrar kontrol ettiğimizde, şıkların bazılarının kilogram, bazılarının ise gram olabileceği düşünülmüş ama net bir ayrım yapılmamış. En mantıklı cevap 7 kg olduğundan, eğer şıklardan birini seçmek zorundaysak ve eğer soru “kaç g kalır?” diye sorulsaydı 7000 g doğru olurdu. Ancak soru “kaç kg kalır?” dediği için, şıklar arasında 7 kg’ı temsil eden bir değer bulamıyoruz. Soruda bir hata olduğunu düşünüyorum. Eğer şıklar kilogram olarak verilmiş olsaydı, doğru cevap 7 kg olurdu. Mevcut şıklara göre en mantıklı olanı seçmek zor. Ancak 7 kg’ı ifade eden bir şık olmadığı için, bu sorunun hatalı olduğunu belirtmek isterim.
Eğer soruda bir yazım hatası olup, “kasada kaç g domates kalır?” denseydi, o zaman cevap 7000 g olurdu ve şık b) olurdu. Mevcut haliyle şıklardan biri doğru değil.
Sonuç: Soruda şık hatası bulunmaktadır. Eğer “kaç g kalır?” diye sorulsaydı cevap 7000 g olurdu.
Soru 3: Bir satıcı, terazinin kefesindeki elmaları şekildeki birim kütlelerle dengelemiştir. Buna göre elmaların kütlesi kaç gramdır?
Çözüm:
Bu soruda terazi dengede. Terazinin bir kefesinde elmalar var, diğer kefesinde ise birim kütleler var. Terazinin dengede olması demek, elmaların kütlesinin, diğer kefedeki birim kütlelerin toplamına eşit olması demektir.
Adım 1: Birim Kütlelerin Toplamını Bulma
Terazinin birim kütleler olan kefesinde 1 kg ve 500 g’lık kütleler bulunuyor.
Bu kütleleri toplamak için önce ikisini de aynı birime çevirelim. Gram birimi daha uygun olacaktır.
1 kg = 1000 g
Şimdi toplama işlemini yapalım:
1000 g (1 kg)
+ 500 g
——-
1500 g
Adım 2: Elmaların Kütlesini Belirleme
Terazi dengede olduğu için, elmaların kütlesi, birim kütlelerin toplamı olan 1500 g’a eşittir.
Şimdi şıklara bakalım:
a) 15
b) 150
c) 1000
d) 1500
Bulduğumuz sonuç 1500 gramdır. Bu da d) şıkkıyla eşleşiyor.
Sonuç: d) 1500
Soru 4: Ayşe’nin okula götürdüğü su kabının darası 200 g’dır. Ayşe kabı tamamen su ile doldurduğunda kabın kütlesi 800 g olmuştur. Buna göre Ayşe’nin kaba doldurduğu suyun kütlesi kaç gramdır?
Çözüm:
Bu soruda bize dolu kabın kütlesi ve boş kabın (dara) kütlesi verilmiş. Bizden istenen ise sadece suyun kütlesi.
Adım 1: Çıkarma İşlemi
Dolu kabın kütlesi, boş kabın kütlesi ile içindeki suyun kütlesinin toplamıdır.
Dolu kabın kütlesi = Boş kabın kütlesi (Dara) + Suyun kütlesi
800 g = 200 g + Suyun kütlesi
Suyun kütlesini bulmak için dolu kabın kütlesinden boş kabın kütlesini çıkarmalıyız.
Suyun kütlesi = Dolu kabın kütlesi – Boş kabın kütlesi
Suyun kütlesi = 800 g – 200 g
Şimdi çıkarma işlemini yapalım:
800 g
– 200 g
——-
600 g
Şimdi şıklara bakalım:
a) 1000
b) 800
c) 600
d) 6
Bulduğumuz sonuç 600 gramdır. Bu da c) şıkkıyla eşleşiyor.
Sonuç: c) 600
Soru 5: Görselleri verilen meyve ve sebzelerin toplam kütlesi kaç kilogramdır?
Çözüm:
Bu soruda bize farklı ağırlıklarda meyve ve sebzeler verilmiş ve bunların toplam kütlesini kilogram olarak bulmamız isteniyor.
Adım 1: Verilen Ağırlıkları Toplama
Görsellerde soldan sağa doğru 250 g, 750 g ve 1 kg’lık ağırlıklar var.
Önce bu ağırlıkları toplamak için hepsini aynı birime çevirelim. Gram birimi daha uygun olacaktır.
1 kg = 1000 g
Şimdi toplama işlemini yapalım:
250 g
750 g
+1000 g
——-
2000 g
Adım 2: Toplam Kütleyi Kilograma Çevirme
Bulduğumuz toplam kütle 2000 gramdır. Soruda cevap kilogram olarak istendiği için bu değeri kilograma çevirmeliyiz.
1000 g = 1 kg
2000 g = 2000 / 1000 kg = 2 kg
Şimdi şıklara bakalım:
a) 1
b) 2
c) 3
d) 4
Bulduğumuz sonuç 2 kilogramdır. Bu da b) şıkkıyla eşleşiyor.
Sonuç: b) 2
Soru 6: Aşağıdaki maddeleri ölçmek için kullanılan birimlerden hangisi yanlış verilmiştir?
Çözüm:
Bu soruda bize bazı maddeler ve bu maddelerin ölçülmesinde kullanılan birimler verilmiş. Bizden istenen ise hangi eşleştirmenin yanlış olduğunu bulmak.
Adım 1: Her Bir Şıkkı Değerlendirme
a) İlaç kutusu ve haplar: Haplar genellikle miktar olarak sayılır ama toplu halde veya kutu içindeki ağırlığı kilogram (kg) ile ifade edilebilir. Bu eşleştirme mantıklıdır.
b) Bal ve kaşık: Bal bir sıvıdır ve sıvıların kütlesi genellikle gram (g) veya kilogram (kg) ile ölçülür. Mililitre (mL) ise hacim ölçüsüdür. Balın hacmi mililitre ile ölçülse de, soruda “kütlesi”nden bahsedildiği için mililitre doğru birim değildir. Ancak bazen sıvılar için hacim ve kütle birimleri birbirine yakın kullanılır. Yine de burada bir potansiyel hata var.
c) Su şişesi: Büyük su şişeleri genellikle litre (L) ile ifade edilir. Bu eşleştirme doğrudur.
d) Alyanslar (yüzükler): Alyanslar gibi küçük ve değerli eşyaların kütlesi genellikle gram (g) ile ölçülür. Bu eşleştirme doğrudur.
Adım 2: Yanlış Eşleştirmeyi Belirleme
Şıkları incelediğimizde, balın kütlesinin mililitre ile ölçülmesi en mantıksız olanıdır. Mililitre (mL) bir hacim ölçüsüdür, kütle ölçüsü değildir. Balın kütlesi gram (g) veya kilogram (kg) ile ölçülür. Bu nedenle b) şıkkındaki eşleştirme yanlıştır.
Sonuç: b)