Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmenin. Bugün seninle birlikte bu görseldeki soruları çözeceğiz. Hazırsan başlayalım mı?
—
**Soru 1:**
Üzerine bastığımız toprak, yer kabuğu adı verilen taş kürenin bir parçasıdır. Acaba yer kabuğunun yapısında başka neler vardır?
**Çözüm:**
Bu soruda bize yer kabuğunun bir parçası olan toprağın dışında, yer kabuğunun yapısında başka ne olduğunu soruyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda, “Yer kabuğunun kara tabakası kayaçlardan oluşur.” cümlesini görüyoruz. İşte bu cümle bize sorunun cevabını veriyor.
**Sonuç:**
Yer kabuğunun yapısında başka kayaçlar vardır.
—
**Soru 2:**
Çevremizdeki kara parçalarını incelediğimizde irili ufaklı taşlar gözlemleriz. Bunlar farklı şekil, sertlik ve renklerde olabilir. Gözlemlediğimiz bu taşlar mineral adı verilen çeşitli maddelerden oluşmuşlardır. Bir veya birden fazla mineralin bir araya gelerek doğal olarak oluşturduğu kütlelere kayaç adı verilir. Yer kabuğunun kara tabakası kayaçlardan oluşur. Kayaçlar içerdikleri minerallere göre sert ya da yumuşak olabilir.
Yukarıdaki metinde geçen “kayaç” kelimesinin tanımını kendi cümlelerinle açıkla.
**Çözüm:**
Bu soruda bizden, metinde anlatılan “kayaç” kelimesinin ne anlama geldiğini kendi cümlelerimizle anlatmamız isteniyor. Metinde şöyle bir ifade geçiyor: “Bir veya birden fazla mineralin bir araya gelerek doğal olarak oluşturduğu kütlelere kayaç adı verilir.” Bu cümleyi daha basit bir dille anlatırsak, kayaçların birden fazla mineralin birleşmesiyle oluşan doğal yapılar olduğunu söyleyebiliriz.
**Sonuç:**
Kayaç, birden fazla mineralin bir araya gelerek oluşturduğu doğal madde topluluğudur.
—
**Soru 3:**
Görsel 1.3’teki kayaçların isimlerini yazınız.
**Çözüm:**
Bu soruda bizden görseldeki kayaçların isimlerini bulmamız isteniyor. Görsele baktığımızda, altlarında isimleri yazan dört farklı kayaç görüyoruz.
**Adım 1:** İlk resimde “Kuvarsit” yazıyor.
**Adım 2:** İkinci resimde “Sünger taşı” yazıyor.
**Adım 3:** Üçüncü resimde “Granit” yazıyor.
**Adım 4:** Dördüncü resimde “Kömür” yazıyor.
**Sonuç:**
a) Kuvarsit
b) Sünger taşı
c) Granit
d) Kömür
—
**Soru 4:**
Kayaçlar; rüzgâr, su, sıcaklık gibi etmenlerle parçalanarak toprağı meydana getirir. Toprak, çeşitli bitki ve hayvanların üzerinde yaşadığı bir ortamdır. Kayaçların içerdiği maddelere göre toprağın yapısı da değişebilir. Örneğin mineral miktarı ve çeşidi bakımından zengin olan topraklarda canlı çeşitliliği fazlayken az olan topraklarda daha az canlı çeşidi bulunur. Akarsu kıyılarında, dağlık arazilerde, sahillerde veya evimizin yakınlarında birbirinden farklı kayaçlar görmemizin nedeni bu kayaçların yapısının farklı olmasıdır.
Kayaçların parçalanmasıyla oluşan toprağın yapısını etkileyen faktörler nelerdir?
**Çözüm:**
Bu soruda bize kayaçların parçalanmasıyla oluşan toprağın yapısını etkileyen faktörlerin neler olduğunu soruyor. Metnin ilk cümlesine baktığımızda şöyle bir ifade görüyoruz: “Kayaçlar; rüzgâr, su, sıcaklık gibi etmenlerle parçalanarak toprağı meydana getirir.” Bu cümle bize toprağın oluşumunda etkili olan faktörleri doğrudan söylüyor.
**Sonuç:**
Toprağın yapısını etkileyen faktörler şunlardır:
a) Rüzgâr
b) Su
c) Sıcaklık
—
**Soru 5:**
Kayaçlar çeşitli özellikte olmaları sayesinde farklı amaçlar için kullanılabilir. Ekonomik değeri olan kayaçlara maden adı verilir.
Yukarıdaki metne göre “maden” kelimesinin tanımını yapınız.
**Çözüm:**
Bu soruda bizden “maden” kelimesinin tanımını yapmamız isteniyor. Metnin son cümlesi bize bu tanımı veriyor: “Ekonomik değeri olan kayaçlara maden adı verilir.” Bu cümleyi daha anlaşılır bir şekilde anlatırsak, ekonomik değeri olan kayaçların maden olarak adlandırıldığını söyleyebiliriz.
**Sonuç:**
Maden, ekonomik değeri olan kayaçlara verilen isimdir.
—
Umarım bu çözümler senin için faydalı olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa lütfen sormaktan çekinme. Başka sorularda görüşmek üzere!