Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Ben sizin Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün elimize ulaşan harika bir görseldeki soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Görseldeki Soruların Çözümleri
Soru 1:
Metinde sigara içen kişilerde içmeyenlere göre bazı risklerin arttığı belirtiliyor. Buna göre sigara içen birinde akciğer kanseri olma riski, içmeyenlere göre kaç kat daha fazladır?
Çözüm:
Sevgili çocuklar, metni dikkatlice okuduğumuzda sigara içen kişilerde içmeyenlere göre akciğer kanseri olma riskinin 22 kat daha fazla olduğu açıkça belirtilmiş. Bu yüzden doğru cevap 22’dir.
Soru 2:
Aşağıdakilerden hangisi sigara ve alkolün çevreye verdiği zararlardan biri değildir?
a) Hava kirliliği
b) Su kirliliği
c) Orman yangınları
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için metindeki bilgilere göz atalım. Metinde “Sigaradan çıkan zehirli duman hem havayı kirletir…” diyor. Bu da hava kirliliğinin bir zararı olduğunu gösteriyor. Devamında, “paket atıkları ve alkol şişeleri çevreyi kirletir.” ifadesiyle de su kirliliğinin (çevreyi kirletme genel anlamda) bir zararı olabileceğini anlıyoruz. Ayrıca “söndürülmeden atılan sigara ve rastgele atılan şişe kırıkları orman yangınlarına neden olabilir.” denilerek orman yangınlarının da bir zarar olduğu belirtilmiş. Metinde su kirliliği ile ilgili doğrudan bir örnek verilmemiş olsa da, genel olarak çevreyi kirletme eylemi su kaynaklarını da etkileyebilir. Ancak soruda “hangisi değildir?” diye soruluyor. Metinde açıkça belirtilen ve görsellerle de desteklenen zararlar hava kirliliği ve orman yangınlarıdır. Alkol ve sigara atıkları genel olarak çevreyi kirletir, bu da dolaylı olarak su kaynaklarını da etkileyebilir. Ancak şıklar arasında doğrudan “su kirliliği” yerine, daha genel bir ifade olan “çevreyi kirletme” yer alıyor. Metin incelendiğinde, sigara izmaritleri, paket atıkları ve alkol şişelerinin çevreyi kirlettiği belirtiliyor. Bu genel kirlilik su kaynaklarını da etkileyebilir. Ancak sorunun şıkları arasında doğrudan su kirliliğini işaret eden net bir ifade yokken, hava kirliliği ve orman yangınları doğrudan belirtiliyor. Bu durumda, metinde sigara ve alkolün *doğrudan* ve *net* olarak çevreyi kirlettiği vurgulanıyor. Şıklara baktığımızda, hava kirliliği ve orman yangınları net bir şekilde metinde yer alıyor. Su kirliliği ise dolaylı olarak düşünülebilir. Ancak soruda “hangisi değildir?” diye sorulduğu için ve metinde su kirliliğine dair doğrudan bir örnek verilmediği için, bu şık diğerlerine göre daha az belirgin bir zarardır. Gelin bir daha düşünelim. Sigara dumanı havayı kirletir. Şişeler çevreyi kirletir. Şişeler suya atılırsa su kirliliğine neden olur. Yani su kirliliği de bir zarardır. Şıklarda bir hata olabilir mi diye düşündüm ama metni tekrar okuyunca, sigara ve alkolün çevreye verdiği zararlar arasında hava kirliliği ve orman yangınları net olarak sayılıyor. Paket atıkları ve alkol şişeleri de çevreyi kirletir. Bu da dolaylı olarak su kaynaklarını etkileyebilir. Ancak soruda “değildir” dediği için, metinde en az belirtilen veya hiç belirtilmeyen zararı bulmamız gerekiyor. Metinde “hava kirliliği” ve “orman yangınları” net olarak geçiyor. “Çevreyi kirletir” ifadesi de genel bir kirliliği kapsar ki bu su kirliliğini de içerebilir.
Şimdi şıkları tekrar gözden geçirelim ve metindeki bilgilere göre en uygun cevabı bulalım.
Metinde deniyor ki:
– Sigaradan çıkan zehirli duman havayı kirletir (a şıkkı doğru).
– Paket atıkları ve alkol şişeleri çevreyi kirletir. Bu genel kirlilik, su kaynaklarını da etkileyebilir.
– Söndürülmeden atılan sigara ve şişe kırıkları orman yangınlarına neden olabilir (c şıkkı doğru).
Metinde “su kirliliği” kelimesi doğrudan geçmiyor. Ancak “çevreyi kirletir” ifadesi, suya atılan şişelerle su kirliliğini de kapsayabilir. Bu durumda, metinde en az değinilen veya doğrudan bahsedilmeyen şık hangisidir diye düşünmemiz gerekiyor.
Eğer soruda bir çeldirici varsa, dikkatli olmalıyız. Metindeki bilgilere en az uyan şık b) şıkkı gibi görünüyor. Çünkü hava kirliliği ve orman yangınları çok net belirtilmiş. Çevreyi kirletme ise genel bir ifade ve su kirliliğini de içine alabilir.
Ancak sorunun amacına uygun olarak, metinde doğrudan belirtilmeyen zararı bulmamız gerekiyor. Metinde “hava kirliliği” ve “orman yangınları” açıkça yazıyor. “Çevreyi kirletir” ifadesi ise genel bir anlam taşıyor. Bu genel kirlilik içinde su kirliliği de yer alabilir. Eğer şıklar arasında en az değinilen veya hiç değinilmeyen bir seçenek varsa, o doğru cevap olur. Bu soruda, metinde “su kirliliği” kelimesi doğrudan geçmiyor. Hava kirliliği ve orman yangınları ise açıkça bahsedilmiş. Bu nedenle, metne göre en uygun cevap b) Su kirliliği olacaktır.
Sonuç:
b) Su kirliliği
Soru 3:
Metne göre, alkollü araç kullanmanın yol açabileceği zararlardan biri nedir?
Çözüm:
Metinde şöyle bir cümle geçiyor: “Örneğin, alkollü bir sürücünün neden olduğu trafik kazasında çeşitli yaralanmalar oluşabileceği gibi maddi hasarlar da meydana gelebilir.” Bu cümleye göre, alkollü araç kullanmanın yol açabileceği zararlardan biri trafik kazalarıdır. Bu kazalar sonucunda hem insanlar yaralanabilir hem de araçlarda maddi hasar oluşabilir.
Soru 4:
Görsel 2.18’de sigara ve alkolün çevreye zararlarıyla ilgili hangi durumlar gösterilmiştir?
Çözüm:
Görsel 2.18’e dikkatlice baktığımızda iki farklı fotoğraf görüyoruz.
Adım 1: İlk fotoğrafta, yerlerde yığılmış çok sayıda sigara izmariti görüyoruz. Bu durum, sigara atıklarının çevreye atıldığını ve bir kirlilik oluşturduğunu gösteriyor.
Adım 2: İkinci fotoğrafta ise, büyük bir trafik kazası geçirmiş bir araba görüyoruz. Metinde de belirtildiği gibi, alkollü araç kullanmak trafik kazalarına yol açabilir. Bu görsel, alkolün neden olabileceği kazaların sonuçlarını gösteriyor.
Yani, bu görsel sigara izmaritlerinin yol açtığı çevre kirliliğini ve alkolün sebep olabileceği trafik kazalarını göstermektedir.
Soru 5:
Sigara ve alkolün zararlarından korunmak için metinde hangi önerilerde bulunulmuştur?
Çözüm:
Metnin son paragrafına baktığımızda, sigara ve alkolün zararlarından korunmak için şu önerilerde bulunulduğunu görüyoruz:
Adım 1: “bu maddelerden ve bunların kullanıldığı ortamlardan uzak durulmalıdır.” Bu, sigara ve alkolü kullanmamak ve bu maddelerin bulunduğu yerlerden uzak durmak anlamına geliyor.
Adım 2: “Ayrıca çeşitli spor faaliyetlerine katılmak;” deniliyor. Bu da sağlıklı yaşamın bir parçası olarak spor yapmanın faydalarını vurguluyor.
Metin devamında müzik gibi başka aktivitelerden de bahsediliyor ancak bu kısım tamamlanmamış. Yine de verilen bilgilere göre, bu maddelerden uzak durmak ve spor yapmak önemli önerilerdir.
Umarım bu çözümler sizin için anlaşılır olmuştur. Unutmayalım ki sigara ve alkol, hem sağlığımız hem de çevremiz için çok zararlıdır. Sağlıklı ve mutlu günler dilerim!