5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları E Kare Yayınları Sayfa 73
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Harika bir etkinlikle karşınızdayız! Bu etkinlikte, ülkemizin güzel coğrafyasını, dağlarını, ovalarını ve denizlerini daha yakından tanıyacağız. Görseldeki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğuna, coğrafya bilgilerimizi ve haritaları hayal ederek karar vereceğiz. Haydi, hep birlikte bu keyifli yolculuğa çıkalım ve soruları adım adım çözelim!
1. Türkiye’nin doğusundan batısına doğru gidildikçe yükselti fazlalaşır.
Çözüm:
Adım 1: Öncelikle Türkiye fiziki haritasını gözümüzün önüne getirelim. Fiziki haritalarda renkler bize yükseltiyi gösterirdi, değil mi? Kahverengi tonlar yüksek yerleri, yeşil tonlar ise alçak yerleri ifade eder.
Adım 2: Haritanın doğusuna (örneğin Ağrı, Van, Erzurum gibi şehirlere) baktığımızda yoğun kahverengi renkleri görürüz. Bu, ülkemizin en yüksek dağlarının ve platolarının burada olduğunu gösterir. Batıya (İzmir, İstanbul, Edirne gibi şehirlere) doğru ilerlediğimizde ise renklerin sarıya ve yeşile döndüğünü fark ederiz. Bu da yükseltinin azaldığı anlamına gelir.
Yani, ifade tam tersini söylüyor. Doğudan batıya gidildikçe yükselti azalır.
Sonuç: Y (Yanlış)
2. Yükseltisi en az olan yerler arasında Altınbaşak Ovası ve çevresi de vardır.
Çözüm:
Adım 1: Ülkemizin en alçak yerleri genellikle deniz seviyesinde veya ona çok yakın olan kıyı bölgeleridir. Özellikle Marmara Bölgesi ve kıyılardaki delta ovaları (Çukurova, Bafra, Çarşamba gibi) haritada yeşil renkle gösterilir ve en alçak yerlerdir.
Adım 2: Altınbaşak Ovası (diğer adıyla Harran Ovası), Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndedir. Burası bir ovadır ve çevresine göre alçaktır, ancak ülkemizin en alçak yerlerinden biri değildir. Marmara Bölgesi’ndeki düzlükler ondan çok daha alçaktır.
Sonuç: Y (Yanlış)
3. Ülkemizin doğusunun yükseltisi, kuzeyinin yükseltisinden fazladır.
Çözüm:
Adım 1: Yine haritadaki renklere odaklanalım. Ülkemizin doğusu, Doğu Anadolu Bölgesi, koyu kahverengi renklerin hakim olduğu yerdir. Bu, ortalama yükseltinin çok fazla olduğunu gösterir.
Adım 2: Ülkemizin kuzeyinde, yani Karadeniz Bölgesi’nde de yüksek dağ sıraları (Kuzey Anadolu Dağları) vardır. Ancak bölgenin genel yükselti ortalaması, Doğu Anadolu’nun yükselti ortalamasından daha azdır. Ülkemizin “çatısı” olarak bilinen yer Doğu Anadolu’dur.
Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D (Doğru)
4. Ülkemizdeki en büyük göl Haymana Platosu çevresindedir.
Çözüm:
Adım 1: Türkiye’nin en büyük gölünün hangisi olduğunu hatırlayalım. Evet, doğru bildiniz! Ülkemizin en büyük gölü Van Gölü‘dür.
Adım 2: Şimdi bu gölün nerede olduğuna bakalım. Van Gölü, adından da anlaşılacağı gibi Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki Van şehrimizdedir. Haymana Platosu ise İç Anadolu Bölgesi’nde, Ankara yakınlarındadır. Bu iki yer birbirinden çok uzaktır.
Bu nedenle ifade hatalıdır.
Sonuç: Y (Yanlış)
5. İstanbul Boğazı iki denizin kesiştiği yerdedir.
Çözüm:
Adım 1: İstanbul Boğazı’nı düşünelim. Bu boğaz, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirinden ayırır ve çok önemli bir su yoludur.
Adım 2: Hangi denizleri birbirine bağladığını hatırlayalım. İstanbul Boğazı, kuzeydeki Karadeniz ile güneydeki Marmara Denizi‘ni birbirine bağlar. Dolayısıyla iki denizin buluştuğu, kesiştiği bir yerdir.
Bu ifade kesinlikle doğrudur.
Sonuç: D (Doğru)
6. Ülkemiz sınırları içerisinden doğup kıyılarımızdan denizlere dökülen akarsular bulunmaktadır.
Çözüm:
Adım 1: Ülkemizin akarsularını düşünelim. Birçok nehrimiz kendi topraklarımızdan doğar ve yine kendi kıyılarımızdan bir denize dökülür.
Adım 2: Örnek verelim: Türkiye’nin en uzun nehri olan Kızılırmak, Sivas’tan doğar ve Karadeniz’e dökülür. Seyhan ve Ceyhan nehirleri de ülkemizden doğup Akdeniz’e dökülür. Bu örnekler bile ifadenin doğru olduğunu kanıtlamaya yeter.
Sonuç: D (Doğru)
7. Ülkemizin batısında dağlar denize paralel olarak uzanır.
Çözüm:
Adım 1: Ülkemizin batısı denince aklımıza Ege Bölgesi gelir. Ege kıyılarının girintili çıkıntılı yapısını hatırlayalım. Bir sürü körfez ve yarımada vardır.
Adım 2: Bu girinti ve çıkıntının sebebi, dağların denize dik uzanmasıdır. Deniz, dağların arasındaki boşluklardan içeriye doğru sokulabilir. Eğer dağlar denize paralel, yani bir duvar gibi uzansaydı, kıyılar daha düz olurdu.
İfadede “paralel” dediği için bu bilgi yanlıştır. Doğrusu “dik” olmalıydı.
Sonuç: Y (Yanlış)
8. Ülkemizin kuzeyinde dağlar denize dik olarak uzanır.
Çözüm:
Adım 1: Bu sefer de kuzeye, yani Karadeniz Bölgesi’ne gidelim. Karadeniz kıyılarının genellikle daha düz olduğunu ve denizin hemen ardında yüksek dağların başladığını hatırlarız.
Adım 2: Bunun sebebi, Kuzey Anadolu Dağları’nın kıyıya paralel uzanmasıdır. Dağlar, deniz ile iç kesimler arasında adeta doğal bir duvar oluşturur.
İfadede “dik” dediği için bu bilgi de yanlıştır. Doğrusu “paralel” olmalıydı.
Sonuç: Y (Yanlış)
9. Ülkemizin iç kısmının etrafı dağlarla çevrilidir.
Çözüm:
Adım 1: Ülkemizin iç kısmı olan İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerini düşünelim. Bu bölgelerin etrafında neler var?
Adım 2: Kuzeyde Kuzey Anadolu Dağları, güneyde ise Toros Dağları bir yay gibi uzanarak iç bölgeleri çevreler. Bu durum, deniz etkisinin iç kısımlara ulaşmasını engeller ve karasal iklimin oluşmasına neden olur. Yani iç kısımlarımız gerçekten de dağlarla çevrilidir.
Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D (Doğru)
10. Ülkemizin doğusunun yükseltisi batısına göre daha azdır.
Çözüm:
Adım 1: Bu soru, 1. sorunun tam tersini söylüyor. 1. soruda ne öğrendiğimizi hatırlayalım.
Adım 2: Ülkemizde batıdan doğuya doğru gidildikçe yükselti artar. Yani doğu, batıdan daha yüksektir. İfade ise doğunun daha az yüksek (alçak) olduğunu söylüyor.
Bu nedenle bu ifade de kesinlikle yanlıştır.
Sonuç: Y (Yanlış)
Umarım bu açıklamalarla konuları daha iyi anlamışsınızdır. Coğrafya, yaşadığımız yeri tanımak için harika bir derstir. Hepinize iyi çalışmalar dilerim