Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersinin en heyecanlı kısımlarından biri olan laboratuvar etkinliğine göz atacağız. Bu sayfada “Ağız İçi Epitel Hücresi”ni inceliyoruz. Yani aslında kendi vücudumuzdan, yanağımızın içinden alınan bir örneğe, yani bir hayvan hücresine bakıyoruz.
Hadi gel, mikroskoba baktığımızda neler göreceğimizi ve bu hücrenin özelliklerini adım adım çözelim.
a. Mikroskopta gördüklerimizi aşağıdaki alana çizelim.
Bu soruda senden, mikroskoptan baktığında göreceğin şekli çizmen isteniyor. Bir hayvan hücresi (ağız içi hücresi) çizerken şu adımları takip ederek o boş kutuya çizimini yapabilirsin:
Adım 1: Kalemini al ve kutunun içine birbirinden bağımsız veya birbirine değen birkaç tane düzensiz yuvarlak veya oval şekil çiz. Sakın cetvelle çizilmiş gibi köşeli (kare/dikdörtgen) çizme! Çünkü hayvan hücreleri köşeli değil, yuvarlağımsı ve düzensizdir.
Adım 2: Çizdiğin bu şekillerin dış çizgisi Hücre Zarını temsil eder.
Adım 3: Her bir şeklin ortasına yakın bir yerine koyu renkli, belirgin bir nokta veya küçük bir yuvarlak çiz. Bu, hücrenin beyni olan Çekirdektir.
Adım 4: Çekirdek ile dıştaki zarın arasını hafifçe karala veya noktalar koy. Bu kısım da hücrenin içini dolduran sıvı yani Sitoplazmadır.
Özetle: Kutunun içine kenarları yamuk yumuk olan yuvarlaklar çizip, ortalarına birer nokta koyman yeterli olacaktır.
b. Gözlemlediğimiz hücrenin özelliklerini belirleyerek yazalım.
Burada bizden çizdiğimiz bu hücrenin, yani bir hayvan hücresinin özelliklerini yazmamız isteniyor. Noktalı yerlere şu maddeleri yazabilirsin:
Adım 1: Bu bir hayvan hücresidir ve şekli bitki hücreleri gibi köşeli değil, yuvarlak veya düzensizdir.
Adım 2: Hücrenin en dışında sadece canlı olan hücre zarı bulunur. Bitki hücrelerinde bulunan sert ve cansız hücre duvarı (çeperi) yoktur.
Adım 3: Hücrenin üç temel kısmı olan hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek yapısına sahiptir.
Adım 4: Bu hücre fotosentez yapamaz, bu yüzden içinde yeşil renk veren kloroplast organeli bulunmaz.
Adım 5: Hücredeki kofullar (çöp kutuları gibi düşünebilirsin) küçük ve çok sayıdadır.
Adım 6: Gelişmiş yapılı bir hücredir ve sentrozom organeli bulundurur.
Bu maddeleri yazarak öğretmenine konuyu ne kadar iyi anladığını gösterebilirsin. Başarılar dilerim!
Merhaba sevgili öğrencim! Bugün Fen Bilimleri dersinde laboratuvara girmişiz gibi hissedeceğiz. Önümüzdeki sayfa, biyolojinin en temel ve eğlenceli deneylerinden biri olan “Ağız İçi Epitel Hücresi” incelemesiyle ilgili. Yani kendi vücudumuzdan bir parça alıp mikroskopta inceliyoruz. Bu bir hayvan hücresi örneğidir.
Etkinlikte öğretmenimiz ağız içinden (yanaktan) bir örnek alıyor ve bunu mikroskopta inceliyoruz. Şimdi seninle bu gözlem sonucunda neler görmemiz gerektiğini ve bu hücrelerin özelliklerini adım adım cevaplayalım.
a. Mikroskopta gördüklerimizi aşağıdaki alana çizelim.
Burada senden mikroskop görüntüsünü çizmeni istiyor. Ağız içi epitel hücresi bir hayvan hücresi olduğu için bitki hücreleri gibi köşeli değildir. Çizim yaparken şu adımları takip etmelisin:
Adım 1: Kalemini al ve birbirinden bağımsız, dağınık duran yuvarlağımsı ama tam düzgün olmayan (şekilsiz) yapılar çiz. Bitki hücresi gibi tuğla dizilimi beklememelisin, bu hücreler birbirinden ayrı durabilir.
Adım 2: Çizdiğin bu yuvarlak yapıların tam ortasına daha koyu renkli küçük bir nokta koy. Bu nokta hücrenin yönetim merkezi olan çekirdektir.
Adım 3: Dışarıdaki çizgi hücre zarı, ortadaki nokta çekirdek ve aradaki boşluk ise sitoplazmadır. Çiziminde bu üç temel kısmın belli olduğundan emin ol.
b. Gözlemlediğimiz hücrenin özelliklerini belirleyerek yazalım.
Çizimimizi yaptık, şimdi gördüğümüz bu yapıların bilimsel özelliklerini yazalım. Bu bir hayvan hücresi olduğu için bitki hücrelerinden (örneğin soğan zarı hücresinden) farklı özellikler taşır. Noktalı yerlere şunları yazabilirsin:
- Bu hücreler birer hayvan hücresi örneğidir.
- Hücrelerin şekli belirgin bir geometrik yapıya (kare veya dikdörtgen gibi) sahip değildir; yuvarlak veya ovalimsidir.
- Bitki hücrelerinde olan hücre çeperi (hücre duvarı) bu hücrelerde bulunmaz. Bu yüzden şekilleri esnek ve düzensizdir.
- Mikroskopta boyama yapıldığında (genellikle metilen mavisi ile) en net görülen kısımlar hücre zarı, sitoplazma ve çekirdektir.
- Hücreler bitki dokularındaki gibi birbirine sıkı sıkıya yapışık ve düzenli değil, daha dağınık görünebilir.
Unutma! Bu deneyin en önemli amacı, hayvan hücresinin yuvarlak yapısını ve hücre duvarının olmadığını gözlemlemektir. Harika bir iş çıkardın, başarılar dilerim!