PEKİŞTİRME İSTASYONU-3: Kütle ve Ağırlık İlişkisi Kavram Haritası
Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersinde çok önemli bir konu olan “Kütle ve Ağırlık” arasındaki farkları ve ilişkileri inceleyeceğiz. Karşımızda bir kavram haritası var ve bizden kutu içindeki kelimeleri uygun boşluklara yerleştirmemiz isteniyor. Hadi gel, ipuçlarını takip ederek bu haritayı birlikte tamamlayalım.
Adım 1: Kütle Bölümünü İnceleyelim (Üst Kısım)
Haritanın üst kısmında “Kütle” yazan kutucuğu görüyoruz. Buradaki okları takip ederek boşlukları dolduralım:
- Kütle kutucuğunun üzerindeki ok “… birimidir.” diyor. Seçeneklerimize baktığımızda kütle birimi olarak kullanabileceğimiz kelime gram‘dır. (Normalde kilogram da kullanılır ama kutuda gram var).
- Kütle kutucuğunun solundaki ok “konuma göre …” diyor. Hatırlarsan, kütle “değişmeyen madde miktarıdır”. Yani maddeyi Ay’a da götürsen, Mars’a da götürsen kütlesi asla değişmez. Bu yüzden buraya değişmez kelimesi gelmelidir.
Adım 2: İkinci Kavramı Bulalım (Alt Kısım)
Şimdi haritanın alt kısmındaki boş olan büyük kutucuğa ne geleceğini bulalım. Bu kavramın özelliklerine bakalım:
- Kütle ile ilişkiliymiş.
- Birimi Newton imiş.
Fen Bilimlerinde birimi Newton olan ve kütle ile ilişkili olan kavram ağırlıktır. Demek ki alttaki büyük kutuya ağırlık yazacağız.
Adım 3: Ağırlık Bölümünü İnceleyelim
Artık “Ağırlık” kavramını bulduğumuza göre, onun etrafındaki boşlukları dolduralım:
- Sol taraftaki ok “konuma göre …” diyor. Ağırlık, yer çekimine bağlı olduğu için bulunduğumuz yere (örneğin Dünya’da veya Ay’da olmamıza) göre farklılık gösterir. Yani ağırlık değişir.
- Sağ taraftaki ok “… ile ölçülür.” diyor. Ağırlık bir kuvvet olduğu için yaylı bir aletle ölçülür. Seçeneklerimizde bu aletin adı var: dinamometre.
- Sol alt taraftaki ok “… etkisiyle oluşur.” diyor. Ağırlığın oluşmasının sebebi, gezegenlerin üzerindeki cisimlere uyguladığı çekim kuvvetidir. Buna yer çekimi kuvveti denir.
Sonuç ve Özet:
Haritamızı yukarıdan aşağıya doğru şu şekilde doldurmuş olduk:
1. En üstteki boşluk: gram
2. Kütlenin solundaki boşluk: değişmez
3. Ortadaki büyük boş kutu: ağırlık
4. Ağırlığın solundaki boşluk: değişir
5. Ağırlığın sağındaki boşluk: dinamometre
6. En altta, okun ucundaki boşluk: yer çekimi kuvveti
Aferin! Kütlenin değişmeyen madde miktarı olduğunu, ağırlığın ise yer çekimine göre değişen bir kuvvet olduğunu harika bir şekilde pekiştirmiş olduk.