Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte sürtünme kuvveti konusunu daha iyi anlamak için bu eğlenceli balık kılçığı etkinliğini yapacağız. Yukarıda verilen durumları tek tek inceleyip, sürtünme kuvvetiyle olan ilişkilerine göre doğru yerlere yerleştireceğiz.
Haydi başlayalım!
PEKİŞTİRME İSTASYONU-2
Aşağıda bazı ifadeler numaralandırılarak verilmiştir. Bu ifadeleri okuyup sürtünme kuvveti ile ilişkilendirelim ve aşağıdaki balık kılçığı üzerinde uygun bölümlere yerleştirelim.
Şimdi balık kılçığımızın her bir bölümünü adım adım dolduralım.
1. Adım: Niteliği (Sürtünme Kuvvetini Artırıyor mu, Azaltıyor mu?)
Burada, yapılan işlemin sürtünme kuvvetini artırmayı mı yoksa azaltmayı mı amaçladığını bulacağız.
Artırma: Sürtünmeyi bilerek artırdığımız durumları buraya yazacağız. Bu, genellikle kaymayı önlemek, durmayı sağlamak veya bir şeyi tutmak için yapılır.
6) Islanmış basketbol sahası zemininin kuru bezle silinmesi: Islak zemin kaygandır, yani sürtünme azdır. Zemini kurulayarak sürtünmeyi artırırız ki sporcular güvenle koşabilsin.
7) Buzlu yollarda araçların tekerleklerine zincir takılması: Buzlu yollar çok kaygandır. Tekerleklere takılan zincirler, yol ile tekerlek arasındaki sürtünmeyi artırarak aracın kaymasını engeller.
Azaltma: Sürtünmeyi azaltarak hareketi kolaylaştırdığımız durumları buraya yazacağız.
1) Valizlerin altına tekerlek takılması: Ağır bir valizi yerde sürüklemek zordur çünkü sürtünme fazladır. Altına tekerlek takarak sürtünmeyi azaltırız ve valizi çok daha kolay hareket ettiririz.
2. Adım: Günlük Yaşama Etkisi (Sürtünmenin Etkisi Olumlu mu, Olumsuz mu?)
Burada sürtünme kuvvetinin hayatımızdaki olumlu (iyi, faydalı) ve olumsuz (kötü, zararlı) etkilerini gruplandıracağız.
Olumlu: Sürtünme sayesinde yapabildiğimiz ve hayatımızı kolaylaştıran şeyler.
5) Kâğıda yazı yazılması: Kalemin ucundaki boya, kâğıtla arasındaki sürtünme sayesinde kâğıda tutunur. Sürtünme olmasaydı yazı yazamazdık. Bu olumlu bir etkidir.
Ayrıca 1, 6, 7 ve 8 numaralı ifadeler de sürtünme kuvvetinin hayatımızdaki olumlu etkilerine veya sonuçlarına harika birer örnektir. Valizi kolay çekmek, sahada kaymamak, arabayla kaza yapmamak hep olumlu şeylerdir, değil mi?
Olumsuz: Sürtünmenin bize zarar verdiği veya işimizi zorlaştırdığı durumlar.
2) Ayakkabıların eskimesi: Yürüdüğümüzde ayakkabımızın tabanı ile yer arasında sürekli bir sürtünme olur. Bu sürtünme zamanla tabanı aşındırır ve ayakkabımız eskir. Bu olumsuz bir etkidir.
3. Adım: Yüzey Özelliği (Yüzey Pürüzlü mü, Değil mi?)
Unutmayın çocuklar, pürüzlü yüzeylerde sürtünme fazla, pürüzsüz (kaygan) yüzeylerde ise az olur.
Az Pürüzlü: Sürtünmenin az olduğu, kaygan yüzeyler.
3) Cam zemin: Cam, oldukça pürüzsüz ve kaygan bir yüzeydir. Bu yüzden üzerindeki sürtünme kuvveti azdır.
Çok Pürüzlü: Sürtünmenin çok olduğu, girintili çıkıntılı yüzeyler.
4) Toprak zemin: Toprak, pürüzlü bir yüzeydir. Bu yüzden üzerinde yürümek, cam üzerinde yürümekten daha kolaydır. Sürtünme kuvveti çoktur.
4. Adım: Neden – Sonuç İlişkisi
Burada bir olayın nedenini ve o nedene bağlı olarak ortaya çıkan sonucu bulacağız.
Neden (Sebep): Bir olayın gerçekleşmesini sağlayan durum.
7) Buzlu yollarda araçların tekerleklerine zincir takılması: Bu bizim yaptığımız eylemdir. Yani sebeptir.
Sonuç: Yapılan eylemin sonunda ne olduğu.
8) Araçların kaymasının engellenerek kazaların önlenmesi: Tekerleklere zincir taktığımız için (neden), araçlar kaymaz ve kazalar önlenir (sonuç).
Harikasınız! Böylece bütün ifadeleri balık kılçığındaki doğru yerlere yerleştirmiş olduk. Gördüğünüz gibi sürtünme kuvveti, hayatımızın her anında karşımıza çıkan, bazen işimizi kolaylaştıran, bazen de zorlaştıran çok önemli bir kuvvettir.