Harika bir etkinlik, sevgili öğrencilerim!
Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün hep birlikte vücudumuzun hem koruyucu kalkanı hem de hareket etmemizi sağlayan muhteşem sistemi, yani **Destek ve Hareket Sistemini** daha yakından tanıyacağız. Görseldeki bu şemayı bir bulmaca gibi düşünün. Gelin, ipuçlarını takip ederek boş kutucukları doğru bilgilerle dolduralım. Hazır mısınız? Başlayalım!
Soru: Görseldeki şemada Destek ve Hareket Sistemini oluşturan yapıları ve bu yapıların bileşenlerini belirleyerek boş bırakılan kutucukları uygun ifadelerle doldurunuz.
Çözüm:
Unutmayın çocuklar, Destek ve Hareket Sistemi, adından da anlaşıldığı gibi vücudumuza destek olan ve hareket etmemizi sağlayan iki temel kısımdan oluşur. Bunlardan ilki vücudumuzun çatısını oluşturan iskeletimiz, diğeri ise bu iskeleti saran ve hareket ettiren kaslarımızdır.
Haydi şimdi bu bilgiyi kullanarak şemayı dolduralım!
Adım 1: Sistemin Ana Parçalarını Bulalım
Şemanın en üstünde ana başlığımız olan DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ yazıyor. Bu başlık, oklarla iki büyük bölüme ayrılmış. Sol tarafta bir iskelet resmi, sağ tarafta ise bir kas sistemi resmi görüyoruz. Öyleyse bu iki ana bölümü isimlendirebiliriz:
- İskelet resminin üzerindeki büyük boş kutucuğa İSKELET yazmalıyız.
- Kas resminin üzerindeki büyük boş kutucuğa ise KASLAR yazmalıyız.
Harika! Sistemin iki ana direğini yerlerine yerleştirdik. Şimdi bu direkleri oluşturan daha küçük parçaları keşfedelim.
Adım 2: İskeletin Bileşenlerini Keşfedelim
Şimdi dikkatimizi sol taraftaki İSKELET bölümüne verelim. İskeletimizin altındaki üç küçük kutucuk bizden iskeleti oluşturan yapıları istiyor. İskeletimiz sadece tek parça kemiklerden mi oluşur? Tabii ki hayır! Hareket etmemizi sağlayan başka önemli parçaları da var. Bunlar:
- Kemikler: Vücudumuzun en sert yapılarıdır ve iskeletimizin temelini oluştururlar. Bizi dimdik ayakta tutarlar ve beynimiz, kalbimiz, akciğerlerimiz gibi çok önemli iç organlarımızı bir zırh gibi korurlar.
- Eklemler: Kemiklerin birbirine bağlandığı özel noktalardır. Tıpkı bir kapının açılıp kapanmasını sağlayan menteşeler gibi, eklemler de kollarımızın, bacaklarımızın ve parmaklarımızın bükülmesini, yani hareket etmesini sağlar. Eklemlerimiz olmasaydı bir robot gibi kaskatı olurduk!
- Kıkırdak: Eklemlerde, kemiklerin uçlarını kaplayan ve onların birbirine sürtünüp aşınmasını engelleyen esnek ve kaygan bir yapıdır. Ayrıca burnumuzun ucu ve kulak kepçemiz de kıkırdaktan yapılmıştır. Dokunarak esnekliğini hissedebilirsiniz.
Adım 3: Kasların Çeşitlerini Öğrenelim
Sıra geldi şemanın sağ tarafındaki KASLAR bölümüne. Vücudumuzdaki bütün kaslar aynı şekilde mi çalışır? Elbette hayır! Yaptıkları işe ve kontrol edilme şekillerine göre üç çeşit kasımız vardır. Şimdi bu kas çeşitlerini kutucuklara yazalım:
- Çizgili Kaslar (İskelet Kasları): Bu kaslar, kemiklerimize bağlıdır ve bizim isteğimizle çalışırlar. Koşmak, zıplamak, yazı yazmak veya el sallamak gibi bilinçli olarak yaptığımız tüm hareketleri çizgili kaslarımız sayesinde yaparız. Çok güçlüdürler ve hızlı çalışırlar ama çabuk yorulurlar.
- Düz Kaslar: Mide, bağırsak, kan damarları gibi iç organlarımızın yapısında bulunurlar. Onların en önemli özelliği bizim isteğimiz dışında çalışmalarıdır. Örneğin, yediğimiz bir yemeğin midemizde sindirilmesini biz kontrol etmeyiz, düz kaslar bu işi bizim yerimize sessizce yapar. Yavaş ve düzenli çalışırlar, yorulmazlar.
- Kalp Kası: Bu kas, vücudumuzdaki en özel kastır. Adından da anlaşıldığı gibi sadece ve sadece kalbimizde bulunur. Güçlü yapısıyla çizgili kasa, isteğimiz dışında çalışmasıyla da düz kasa benzer. En şaşırtıcı özelliği ise biz doğduğumuz andan ömrümüzün sonuna kadar bir an bile durmadan, yorulmadan çalışarak kanı tüm vücudumuza pompalamasıdır.
Sonuç:
İşte bu kadar! Şemamızı hep birlikte başarıyla tamamladık. Gördüğünüz gibi, koşup oynamamızı sağlayan Destek ve Hareket Sistemimiz, birbiriyle mükemmel bir uyum içinde çalışan harika parçalardan oluşuyor. İskeletimiz; kemikler, eklemler ve kıkırdaklardan meydana gelirken, hareketimizi sağlayan kaslarımız ise çizgili kaslar, düz kaslar ve kalp kası olmak üzere üçe ayrılıyor.
Harika bir iş çıkardınız, tebrikler!