5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1.Kitap Sayfa 68
Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gel, bu soruları birlikte adım adım çözelim ve kuvvet konusunu ne kadar iyi anladığımızı görelim!
Soru 1: Aşağıdaki ifadelerin doğru ya da yanlış olduğuna karar verip ilgili oklar yönünde ilerleyelim. Etkinlik hatasız olarak tamamlandığında hangi çıkışa ulaşılır?
Haydi bu güzel şemayı birlikte takip edelim ve doğru çıkışı bulalım! Unutma, her kutudaki bilginin doğru mu yanlış mı olduğuna karar verip oku takip edeceğiz.
Adım 1: İlk kutuda “Kuvveti ölçen aletin adı dinamometredir.” yazıyor. Bu bilgi DOĞRU bir bilgidir. Kuvveti, içinde esnek bir yay bulunan ve dinamometre adını verdiğimiz aletle ölçeriz. Öyleyse “Doğru” yazan oku takip ediyoruz.
Adım 2: “Doğru” oku bizi “Kuvvetin birimi Newton’dır.” yazan kutuya getirdi. Bu bilgi de kesinlikle DOĞRU! Tıpkı uzunluğu metre ile ölçtüğümüz gibi, kuvveti de ünlü bilim insanı Isaac Newton’un anısına Newton birimiyle ölçeriz. Hatta kısaca ‘N’ harfi ile gösteririz. Bu kutu da doğru olduğu için yine “Doğru” yazan oku takip etmeliyiz.
Adım 3: İkinci adımdaki “Doğru” oku bizi doğrudan 1. Çıkış‘a ulaştırıyor.
Gördüğün gibi, bilgileri doğru bir şekilde takip ettiğimizde yolumuz bizi 1. Çıkış’a götürdü.
Sonuç: 1. Çıkış
Soru 2: K, L ve M cisimleri özdeş dinamometreler ile ölçülüyor. L cismi ile yapılan ölçüm sonucu aşağıda verildiğine göre diğer cisimlerle yapılan ölçümlerin sonuçlarını ilgili alanlara yazalım.
Bu soruyu çözmek çok keyifli olacak! Soruda sihirli bir kelime var: “özdeş”. Bu, üç dinamometrenin de tamamen aynı olduğu, yani aynı ağırlık altında yaylarının eşit miktarda uzadığı anlamına gelir. L cisminin ölçüm sonucu bizim ipucumuz olacak.
Adım 1: İpucunu Değerlendirelim
L cisminin asılı olduğu dinamometreye bakalım. Yay 3 bölme (3 çizgi) uzamış ve sonuç 15 N olarak verilmiş. Bu demektir ki, bu özdeş dinamometrelerde 3 bölmelik uzama 15 Newton’a denk geliyor. O zaman bir bölmelik uzamanın kaç Newton olduğunu bulabilir miyiz? Elbette!
15 N / 3 bölme = 5 N/bölme
Harika! Artık biliyoruz ki bu dinamometrelerde her bir bölme 5 Newton’luk bir kuvveti gösteriyor.
Adım 2: K Cisminin Ağırlığını Bulalım
Şimdi K cismine bakalım. Dinamometrenin yayı 2 bölme uzamış. Her bölmenin 5 N olduğunu bulmuştuk. O zaman:
2 bölme x 5 N = 10 N
Demek ki K cisminin ağırlığı 10 Newton’muş.
Adım 3: M Cisminin Ağırlığını Bulalım
Son olarak M cismine bakalım. Dinamometrenin yayı tam 4 bölme uzamış. Haydi hesaplayalım:
4 bölme x 5 N = 20 N
M cisminin ağırlığı da 20 Newton’muş.
Sonuç:
- K cismi: 10 N
- M cismi: 20 N
Soru 3: En fazla 80 N ölçebilen 10 bölmeli bir dinamometre ile yapılan ölçüm aşağıda gösterilmiştir. Buna göre ölçüm sonucu kaç N’dır?
Bu da çok güzel bir soru! Önceki sorudaki gibi, önce bu dinamometrenin her bir bölmesinin (çizgisinin) kaç Newton’a denk geldiğini bulmalıyız.
Adım 1: Bir Bölmenin Değerini Bulalım
Dinamometremiz en fazla 80 N ölçebiliyormuş ve üzerinde toplam 10 bölme varmış. Bir bölmenin değerini bulmak için en fazla ölçebileceği değeri bölme sayısına böleriz.
80 N / 10 bölme = 8 N/bölme
Bu demek oluyor ki, bu dinamometredeki her bir çizgi 8 Newton’luk bir kuvveti ifade ediyor.
Adım 2: Ölçülen Değeri Okuyalım
Şimdi dinamometreye asılan cisme bakalım. Cismin ağırlığı yayı kaç bölme uzatmış? Dikkatlice saydığımızda 5 bölme uzattığını görüyoruz.
Adım 3: Sonucu Hesaplayalım
Artık her şey çok kolay! 5 bölmelik bir uzama var ve her bölme 8 N değerinde. Yapmamız gereken tek şey çarpma işlemi:
5 bölme x 8 N = 40 N
İşte bu kadar! Ölçtüğümüz cismin ağırlığı tam 40 Newton.
Sonuç: 40 N