5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1.Kitap Sayfa 94
Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmenin. Bu ünite sonu değerlendirme sorularını birlikte çözmeye ne dersin? Konuları ne kadar iyi öğrendiğini görmek için harika bir fırsat. Haydi, kalemini ve defterini hazırla, başlıyoruz!
1. Soru: Kuvvet, hareketli bir cismin ………………… değiştirebilir.
Adım 1: Bu soruda kuvvetin hareketli cisimler üzerindeki etkilerinden birini hatırlamamız gerekiyor. Düşünelim, bir top sana doğru gelirken ayağınla vurduğunda ne olur? Topun gittiği taraf değişir, değil mi? İşte bu, kuvvetin cismin hareket yönünü değiştirebildiğini gösterir.
Adım 2: Kutucuklardaki kelimelere baktığımızda “yönünü” kelimesi bu boşluğa tam olarak uyuyor.
Sonuç: yönünü
2. Soru: Bir kâğıdın şekli, kâğıda uygulanan ………………… ile değişebilir.
Adım 1: Bir kâğıdı buruşturduğumuzda veya yırttığımızda aslında ona ne uygulamış oluruz? Ellerimizle bir itme veya çekme hareketi yaparız. Bu itme ve çekme hareketlerinin genel adına biz kuvvet diyoruz.
Adım 2: Demek ki kâğıdın şeklini değiştiren şey, ona uyguladığımız kuvvettir. Kelimeler arasında “kuvvet” kelimesini bulalım ve boşluğa yerleştirelim.
Sonuç: kuvvet
3. Soru: Kuvvet, ………………… adı verilen araçla ölçülür.
Adım 1: Her ölçüm için bir alet kullanırız. Örneğin, uzunluğu metreyle, sıcaklığı termometreyle ölçeriz. Kuvveti ölçmek için kullandığımız, içinde genellikle yay olan aletin adını hatırlayalım.
Adım 2: Bu aletin adı dinamometre idi. Kutucuklarda da bu kelime mevcut.
Sonuç: dinamometre
4. Soru: Basit bir dinamometre yapımında ………………… kullanılabilir.
Adım 1: Dinamometrelerin çalışma prensibi esnekliğe dayanır. Yani, kuvvet uygulandığında uzayan, kuvvet kalktığında eski haline dönen bir malzeme gerekir. Okulda veya evde basit bir dinamometre yapmak istesek ne kullanırdık?
Adım 2: Elbette esnek bir paket lastiği işimizi görürdü! Bu yüzden doğru kelime “lastik” olmalı.
Sonuç: lastik
5. Soru: Dinamometreyle elde edilen ölçüm sonucunun birimi ………………… olarak ifade edilir.
Adım 1: Nasıl ki kütleyi “kilogram”, uzunluğu “metre” ile söylüyorsak, kuvvetin de bir birimi olmalı. Bu birim, kuvvet ve hareket kanunlarını bulan çok ünlü bir bilim insanının soyadıdır.
Adım 2: Bu bilim insanı Isaac Newton’dır. Dolayısıyla kuvvetin birimi de Newton‘dır ve “N” harfi ile gösterilir.
Sonuç: Newton
6. Soru: Elmanın kütlesi ………………… ile ölçülür.
Adım 1: Bu soruda dikkat etmemiz gereken kelime “kütle”. Kütle, değişmeyen madde miktarıydı. Manavda veya pazarda meyve alırken satıcının kullandığı aleti gözümüzün önüne getirelim.
Adım 2: Satıcı, iki kefesi olan bir terazi kullanır. Bu aletin adı eşit kollu terazi‘dir. Kütleyi bu aletle ölçeriz.
Sonuç: eşit kollu terazi
7. Soru: Bir maddenin ………………… değeri, Dünya’nın her yerinde aynı ölçülür.
Adım 1: Bir önceki soruda kütlenin tanımını yapmıştık: Değişmeyen madde miktarı. Yani, sen ister Ekvator’da ol, ister kutuplarda, istersen Ay’a git; senin madde miktarın, yani kütlen asla değişmez.
Adım 2: Bu nedenle, Dünya’nın her yerinde aynı ölçülen değer kütledir.
Sonuç: kütle
8. Soru: Bir maddenin ağırlığı, Dünya’nın farklı bölgelerinde ………………… değerde ölçülebilir.
Adım 1: Ağırlık, kütleye etki eden yer çekimi kuvvetiydi. Unutma ki, Dünya’mız tam bir küre değil, kutuplardan biraz basık. Bu yüzden kutuplarda yer çekimi daha fazladır. Yer çekimi değişirse, ağırlık da değişir.
Adım 2: Bu durumda, bir cismin ağırlığı Dünya’nın farklı yerlerinde farklı ölçülür.
Sonuç: farklı
9. Soru: Sürtünme kuvveti, genellikle harekete ………………… yönde etki eder.
Adım 1: Yerde bir kutuyu ileri doğru ittiğini düşün. Yüzeyin pürüzlü yapısı nedeniyle kutunun hareketine karşı bir direnç oluşur. Bu dirence sürtünme kuvveti diyoruz. Sen kutuyu ileri iterken, sürtünme seni engellemeye çalışır, yani geriye doğru bir etki yapar.
Adım 2: Bu durum, sürtünme kuvvetinin harekete her zaman zıt yönde olduğunu gösterir.
Sonuç: zıt
10. Soru: Merdivenlere kaydırmaz bant yapıştırılması, sürtünme kuvvetini ………………… bir uygulamadır.
Adım 1: Kaydırmaz bant neden kullanılır? Islak veya pürüzsüz merdivenlerde kayıp düşmemek için. Yani ayakkabımız ile merdiven arasındaki tutunmayı, yani sürtünmeyi fazlalaştırmak isteriz.
Adım 2: Öyleyse bu bantlar, sürtünme kuvvetini artıran bir uygulamadır.
Sonuç: artıran
11. Soru: Makine parçalarının zamanla aşınarak bozulması, sürtünme kuvvetinin ………………… etkilerindendir.
Adım 1: Sürtünmenin her zaman iyi etkileri yoktur. Örneğin bisikletinin zinciri veya araba motorundaki parçalar birbirine sürttükçe zamanla aşınır ve bozulur. Bu bizim istediğimiz bir şey midir? Hayır.
Adım 2: İstemediğimiz, zararlı etkilere olumsuz etkiler deriz. Bu yüzden aşınma, sürtünmenin olumsuz bir etkisidir.
Sonuç: olumsuz
12. Soru: Havanın cisimlerin hareketini ………………… etkisine hava direnci adı verilir.
Adım 1: Koşarken veya bisiklet sürerken rüzgârı yüzünde hissedersin. Bu rüzgâr, aslında hareketini engellemeye çalışan havanın direncidir. Paraşütlerin yavaşça inmesini sağlayan da bu kuvvettir. Yani hareketimizi kolaylaştırmaz, aksine…
Adım 2: …hareketimizi zorlaştıran bir etkidir. Bu yüzden bu etkiye hava direnci deriz.
Sonuç: zorlaştıran
13. Soru: Su direnci, gemilerin suda daha ………………… ilerlemesine neden olur.
Adım 1: Hava gibi su da içindeki cisimlerin hareketine karşı bir direnç gösterir. Havuzda yürümeye çalıştığında normalden daha yavaş hareket ettiğini fark etmişsindir. Bunun sebebi su direncidir.
Adım 2: Bu direnç, gemilerin de suda daha zor ilerlemesine yol açar. Bu yüzden gemilerin ön kısımları suyu kolayca yarabilmek için sivri yapılır.
Sonuç: zor
14. Soru: Gemiler, hem hava hem de ………………… direncinden etkilenir.
Adım 1: Bir gemiyi düşünelim. Geminin bir kısmı suyun içindedir, bir kısmı da suyun üzerindedir. Suyun üzerindeki kısmına hava temas eder ve hava direncine maruz kalır.
Adım 2: Suyun içindeki kısmına ise su temas eder ve su direncinden etkilenir. Yani gemiler iki tür dirençle de mücadele eder.
Sonuç: su
15. Soru: Kütle birimi ile ………………… birimi birbirinden farklıdır.
Adım 1: Bu etkinlik boyunca kütle ve ağırlığın farklı kavramlar olduğunu öğrendik. Kütle, değişmeyen madde miktarıydı ve birimi kilogram (kg) veya gram (g) idi.
Adım 2: Ağırlık ise bir kütleçekim kuvvetiydi ve birimi Newton (N) idi. Gördüğün gibi hem kendileri hem de birimleri birbirinden tamamen farklıdır.
Sonuç: ağırlık
Harika bir iş çıkardın! Bütün soruları tamamladık. Bu etkinlik sayesinde kuvvet, sürtünme, kütle ve ağırlık gibi önemli konuları tekrar etmiş olduk. Unutma, anlamadığın bir yer olursa her zaman sorabilirsin. Başarılar dilerim!