5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1.Kitap Sayfa 96
Harika bir ünite sonu değerlendirme sorusu! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri Öğretmenin. Gel şimdi bu soruları birlikte, adım adım inceleyelim ve çözelim. Metni dikkatlice okuyup sürtünme kuvvetiyle ilgili öğrendiklerimizi hatırlayalım.
1. Soru: Buna göre Hacivat’ın belini incitmesinde,
I. Koltuğu hareket ettirmek için kuvvet uygulaması
II. Koltuk ile halı arasındaki sürtünme kuvvetinin fazla olması
III. Koltuğu hareket ettirdiği zeminin pürüzlülüğünün fazla olması
durumlarından hangilerinin etkisi olabilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Hadi bu soruyu birlikte adım adım düşünelim. Hacivat neden belini incitmiş olabilir? Metinde “Halı üzerindeki koltukların yerini tek başıma değiştirirken çok zorlandım ve belimi incittim.” diyor. Bu “çok zorlandım” ifadesi bizim için anahtar kelime!
Adım 1:
Önce I. maddeye bakalım: “Koltuğu hareket ettirmek için kuvvet uygulaması”. Duran bir cismi hareket ettirmek için ona mutlaka bir kuvvet (itme veya çekme) uygulamamız gerekir, değil mi? Hacivat da koltuğu hareket ettirmek için ona bir kuvvet uygulamış. Eğer kuvvet uygulamasaydı zaten koltuk hareket etmez ve beli de incinmezdi. Demek ki bu durumun etkisi var. (I. madde doğru)
Adım 2:
Şimdi II. maddeye bakalım: “Koltuk ile halı arasındaki sürtünme kuvvetinin fazla olması”. Sürtünme kuvveti, hareketi zorlaştıran bir kuvvetti, hatırladın mı? Hacivat, koltuğu halının üzerinde hareket ettirmeye çalışıyor. Halı, pürüzlü bir yüzey olduğu için sürtünme kuvveti fazladır. Bu yüzden Hacivat “çok zorlanmış”. Yani sürtünme kuvvetinin fazla olması, Hacivat’ın daha çok kuvvet uygulamasına ve belini incitmesine sebep olmuş. (II. madde de doğru)
Adım 3:
Son olarak III. maddeye bakalım: “Koltuğu hareket ettirdiği zeminin pürüzlülüğünün fazla olması”. Zaten 2. adımda bundan bahsettik. Yüzey ne kadar pürüzlü ise sürtünme kuvveti o kadar fazla olur. Hacivat’ın koltuğu hareket ettirdiği zemin “halı”. Halı da pürüzlü bir zemindir. Bu pürüzlülük, sürtünmeyi artırmış ve Hacivat’ın zorlanmasına neden olmuştur. (III. madde de kesinlikle doğru)
Sonuç:
Gördüğümüz gibi, Hacivat’ın belinin incinmesinde her üç durumun da etkisi var. Bu yüzden bütün maddelerin olduğu seçeneği bulmalıyız.
Doğru cevap D) I, II ve III seçeneğidir.
2. Soru: Metinde geçen aşağıdaki ifadelerden hangisi, sürtünmenin azaltılmasını sağlayan bir uygulamadır?
A) Koltukları çekmek
B) Yere halı sermek
C) Koltuğa tekerlek takmak
D) Buz ile sarmak
Çözüm:
Bu soruda ise bizden metinde geçen ve sürtünmeyi azaltan, yani işimizi kolaylaştıran bir örnek bulmamız isteniyor. Haydi şıkları tek tek inceleyelim.
Adım 1:
- A) Koltukları çekmek: Bu, sadece bir kuvvet uygulama şeklidir. Sürtünmeyi azaltan bir yöntem değildir.
- B) Yere halı sermek: Hacivat, Karagöz kayıp düşmesin diye yere halı sermiş. Kaygan zeminlerde sürtünme azdır, bu yüzden kayarız. Halı sererek zeminin pürüzünü artırmış ve sürtünmeyi çoğaltarak kaymayı engellemek istemiş. Yani bu, sürtünmeyi azaltmaz, tam tersi artırır.
- C) Koltuğa tekerlek takmak: Hacivat metnin sonunda ne diyor? “Hekim dedi ki koltukları tekerlek takıp hareket ettirseymişim, belki incinmezmiş belim!”. İşte aradığımız cevap bu! Ağır eşyaların altına tekerlek takmak, onların daha kolay hareket etmesini sağlar. Çünkü tekerlekler, sürtünme kuvvetini büyük ölçüde azaltır. Düşünsene, market arabasını itmek ne kadar kolay, değil mi?
- D) Buz ile sarmak: Bu, Karagöz’ün Hacivat’ın incinen beline yaptığı bir ilk yardım önerisi. Sürtünme kuvvetiyle bir ilgisi yok.
Sonuç:
Şıkları incelediğimizde, sürtünmeyi azaltarak hareketi kolaylaştıran tek uygulamanın eşyalara tekerlek takmak olduğunu görüyoruz.
Bu nedenle doğru cevap C) Koltuğa tekerlek takmak seçeneğidir.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Unutma, Fen Bilimleri dersi çevremizdeki olayları anlamamızı sağlar. Başarılar dilerim