Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili 5. sınıfın çalışkan öğrencileri. Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu “Bölüm Sonu İstasyonu” etkinliğindeki soruları çözeceğiz. Unutmayın, Fen Bilimleri evreni keşfetmektir ve biz de şimdi küçük bir keşfe çıkıyoruz. Haydi başlayalım!
a) Dünya ve Ay’ın yapmış olduğu hareketlerdir.
Adım 1: Sevgili çocuklar, bu soruda bize Dünya’mızın ve onun uydusu olan Ay’ın yaptığı hareketlerin ne olduğunu soruyor. Şöyle bir düşünelim… Dünya, kendi etrafında bir topaç gibi döner, değil mi? Bu harekete biz dönme diyoruz. Aynı zamanda Dünya, hiç durmadan Güneş’in etrafında da bir yörüngede gezer. Bu harekete de dolanma diyoruz.
Adım 2: Ay da tıpkı Dünya gibi hem kendi etrafında döner hem de Dünya’mızın etrafında dolanır.
Adım 3: O zaman yukarıdaki kutucuklara baktığımızda bu iki hareketin isimlerini bulmalıyız. 4 numaralı kutuda “Dolanma”, 5 numaralı kutuda ise “Dönme” yazıyor.
Sonuç: 4 ve 5
b) Dünya’ya en yakın gök cismidir.
Adım 1: Bu soruda bize gökyüzünde, gezegenimize en yakın olan komşumuzu soruyor. Geceleri gökyüzüne baktığımızda en parlak ve büyük gördüğümüz gök cismi hangisidir? Elbette Ay!
Adım 2: Ay, Dünya’mızın tek doğal uydusudur ve bize en yakın gök cismidir. Kutucuklara baktığımızda 2 numarada “Ay” yazdığını görüyoruz.
Sonuç: 2
c) Kendi etrafında dönme hareketi yapan gök cisimleridir.
Adım 1: Bu soruda kendi ekseni etrafında bir fırıldak gibi dönen gök cisimlerini bulmamız isteniyor.
Adım 2: Güneş Sistemi’nin merkezindeki yıldızımız olan Güneş, kendi etrafında döner. Üzerinde yaşadığımız gezegenimiz Dünya, kendi etrafında döner ve bu sayede gece-gündüz oluşur. Dünya’nın uydusu olan Ay da kendi etrafında döner.
Adım 3: Yani bu üç gök cismi de kendi etrafında dönme hareketi yapar. Kutucuklarda bu gök cisimlerinin numaraları 1 (Güneş), 2 (Ay) ve 3 (Dünya).
Sonuç: 1, 2 ve 3
ç) Hem dönme hem de dolanma hareketi yapan gök cisimleridir.
Adım 1: Şimdi de hem kendi etrafında dönen hem de başka bir gök cisminin etrafında dolananları bulalım.
Adım 2:Dünya, kendi etrafında dönerken aynı zamanda Güneş’in etrafında dolanır. Yani Dünya bu iki hareketi de yapar.
Adım 3:Ay da kendi etrafında dönerken aynı zamanda Dünya’nın etrafında dolanır. O zaman Ay da bu iki hareketi yapar.
Adım 4: Güneş ise sadece kendi etrafında döner. Güneş Sistemi’nde başka bir cismin etrafında dolanmaz (5. sınıf bilgimiz dahilinde). Bu yüzden bu soruya Güneş’i dahil etmiyoruz.
Sonuç: 2 ve 3
d) Kendi etrafındaki dönme hareketini bir günde tamamlayan gök cismidir.
Adım 1: “Bir gün” kavramı nasıl oluşuyor, hatırlayalım mı? Üzerinde yaşadığımız gezegenin kendi etrafındaki bir tam turunu tamamlamasıyla oluşur. Bu süre yaklaşık 24 saattir ve biz buna “bir gün” deriz.
Adım 2: O zaman bu tanıma uyan gök cismi, bizim evimiz olan Dünya‘dır. Kutucuklarda Dünya’nın numarası 3.
Sonuç: 3
e) Güneş’in kendi etrafında yaptığı hareketin yönüdür.
Adım 1: Güneş, Dünya ve Ay’ın hareket yönleri genellikle aynıdır. Bu yön, saatin akrep ve yelkovanının hareket ettiği yönün tam tersidir.
Adım 2: Biz bu yöne saat yönünün tersi diyoruz. Kutucuklara baktığımızda 7 numaralı kutucukta “Saat yönünün tersi” yazdığını görüyoruz.
Sonuç: 7
f) Dünya’nın Güneş etrafında yaptığı hareketin yönüdür.
Adım 1: Tıpkı bir önceki soruda olduğu gibi, Dünya’mız da Güneş etrafındaki o uzun yolculuğunu saat yönünün tersine doğru yapar.
Adım 2: Bu yüzden bu sorunun cevabı da bir öncekiyle aynıdır. Yani saat yönünün tersi.
Sonuç: 7
g) Dünya’nın Güneş etrafındaki bir tam turunu tamamlama süresidir.
Adım 1: Dünya’nın Güneş etrafındaki bir tam turu neyi oluşturur? Mevsimlerin oluştuğu, bir yaş daha büyüdüğümüz o uzun süreyi, yani “bir yılı”!
Adım 2: Bir yılın ne kadar sürdüğünü hatırlayalım. Bir yıl, 365 gün 6 saat sürer. Bu 6 saatler birikip 4 yılda bir fazladan bir gün oluşturur ve o yıla “artık yıl” deriz.
Adım 3: Kutucuklara baktığımızda 8 numaralı kutucukta “365 gün 6 saat” yazdığını görüyoruz.
Sonuç: 8
İşte bu kadar! Bütün soruları başarıyla çözdük. Aferin size çocuklar! Gördüğünüz gibi gökyüzündeki her şeyin bir düzeni ve mantığı var. Bu düzeni öğrenmek çok keyifli, değil mi?