Harika bir performans görevi, sevgili öğrencim! Bu tür etkinlikler, öğrendiklerimizi somut hale getirmemize ve konuyu çok daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Şimdi bir Fen Bilimleri öğretmenin olarak, bu “Model Geliştiriyorum” etkinliğini birlikte, adım adım nasıl yapabileceğimizi konuşalım. Bu bir proje olduğu için, doğru ya da yanlış cevaplar yok; sadece bizim tasarım sürecimiz var. Hadi başlayalım!
Bu projede amacımız Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini ve büyüklüklerini gösteren harika bir model tasarlamak. Haydi, bu çalışma sayfasını örnek bir model üzerinden birlikte dolduralım.
Performans İstasyonu: Model Geliştiriyorum
Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirine göre hareketlerini ve hacimsel büyüklüğünü gösteren özgün bir model tasarlayalım. Modelimizin tasarım sürecine başlamadan önce plan (veri toplama, hedef, süre, tasarım, değerlendirme vb. başlıklara göre) yapalım. Planımızın veri toplama aşamasında güvenilir bilimsel kaynaklara başvurmaya dikkat edelim. Modelimizi hoş, güzel bir tasarımla ortaya çıkaralım. Modelimize ait bilgileri aşağıdaki ilgili bölümlere yazalım. Tasarımlarımız için oyun hamuru, gazete kâğıdı, siyah fon kartonu, balon gibi araçlar kullanabiliriz. Planımıza uygun ve düzenli bir şekilde çalışarak bir hafta içinde modelimizi tamamlayıp arkadaşlarımıza sunalım. Modelimizi arkadaşlarımızın modelleri ile karşılaştırarak geliştirelim. Geliştirdiğimiz modeli arkadaşlarımıza sunalım. Arkadaşlarımızla yardımlaşarak süreci daha verimli hâle getirebileceğimizi unutmayalım.
Kullanacağımız Malzemeler
Harika bir model yapmak için etrafımızdaki basit malzemeleri kullanabiliriz. İşte benim aklıma gelenler:
- Güneş için: Büyük, sarı renkli bir strafor top veya sarı oyun hamuru.
- Dünya için: Güneş’ten daha küçük, mavi ve yeşil oyun hamurlarından yapılmış bir top.
- Ay için: Dünya’dan da küçük, gri veya beyaz renkli bir oyun hamuru.
- Uzay boşluğu için: Büyük, siyah veya lacivert bir karton. Bu bizim uzayımız olacak!
- Yörüngeler için: Kürdanlar, çöp şiş çubukları veya bükülebilir teller.
- Yapıştırmak için: Yapıştırıcı veya silikon tabancası (bunu kullanırken bir büyüğümüzden yardım almalıyız).
Tasarımımızın Çizimi
Bu bölümde, modelimizin bitmiş halinin nasıl görüneceğini hayal edip basitçe çizeceğiz. Çizim yapamadığım için sana nasıl bir şey çizebileceğini anlatayım:
Siyah kartonun tam ortasına en büyük olan sarı topu (Güneş) çiz. Güneş’in etrafına, ondan biraz uzağa kesik çizgilerle bir daire (yörünge) çiz. Bu dairenin üzerine mavi-yeşil topu (Dünya) yerleştir. Şimdi de Dünya’nın etrafına daha küçük bir yörünge dairesi çiz ve bu küçük dairenin üzerine de en küçük top olan Ay’ı yerleştir. İşte tasarımımız hazır!
Yapım Aşamaları
Şimdi modelimizi yapmaya başlayalım. Her şeyi sırayla ve dikkatlice yapalım.
Adım 1: Önce siyah kartonumuzu masaya serelim. Bu bizim uzay boşluğumuz olacak.
Adım 2: Büyük sarı strafor topu veya oyun hamurunu (Güneş) kartonun tam ortasına yapıştıralım.
Adım 3: Küçük gri oyun hamurunu (Ay), bir kürdanın ucuna takalım. Kürdanın diğer ucunu da mavi-yeşil oyun hamuruna (Dünya) saplayalım. Böylece Ay, Dünya’nın etrafında dönebilecek gibi duracak.
Adım 4: Dünya’ya sapladığımız bu sistemi, daha uzun bir çöp şiş çubuğuna takalım. Çubuğun diğer ucunu da Güneş’in yanına, kartona sabitleyelim. Böylece Dünya da Güneş’in etrafında dönebilecek!
Yapım Aşamaları-1: Yaptığımız testler ve karşılaştırmalar sonucunda düzeltilmesi gerekenler
Modelimizi ilk defa yaptıktan sonra bazı sorunlar fark edebiliriz. Bu çok normal! Önemli olan bu sorunları bulup düzeltmek.
- Fark ettik ki, Ay’ı Dünya’ya bağlayan kürdan çok kısa kalmış, Dünya’ya çok yakın duruyor.
- Dünya’yı Güneş’e bağlayan çöp şiş çubuğu biraz zayıf kaldı ve Dünya aşağı doğru sarkıyor.
- Gök cisimlerinin büyüklükleri arasındaki fark çok belirgin değil. Dünya, Güneş’e göre biraz büyük kalmış gibi.
Düzeltme Aşamasında Yaptıklarımız
Şimdi bulduğumuz bu sorunları çözelim.
Adım 1: Ay ile Dünya arasındaki kürdanı çıkarıp yerine daha uzun ve bükülebilir bir tel taktık. Böylece Ay’ın yörüngesi daha gerçekçi oldu.
Adım 2: Dünya’yı taşıyan zayıf çöp şiş çubuğunu daha kalın bir çubukla değiştirdik. Artık Dünya sarkmıyor!
Adım 3: Dünya için kullandığımız oyun hamurunu biraz küçülttük. Böylece Güneş’in ne kadar devasa olduğu daha iyi anlaşıldı.
Değerlendirme Aşamaları-2: Yaptığımız testler ve karşılaştırmalar sonucunda düzeltilmesi gerekenler
Modelimiz artık çok daha iyi! Ama mükemmelleştirmek için biraz daha düşünebiliriz. Acaba başka ne ekleyebiliriz veya neyi düzeltebiliriz?
- Modelimiz Dünya’nın kendi etrafında döndüğünü göstermiyor. Sadece Güneş etrafında dolanıyor.
- Uzay boşluğu olan siyah karton biraz boş görünüyor. Belki daha ilgi çekici hale getirebiliriz.
Bu aşamada bulduğumuz eksiklikleri de düzelttikten sonra modelimiz sunuma hazır olacak. Örneğin, Dünya modelini kendi etrafında dönebilecek şekilde tasarlayabilir veya siyah kartonun üzerine beyaz boya ile yıldızlar serpiştirebiliriz.
Unutma, bu sadece bir örnek. Sen kendi hayal gücünü kullanarak çok daha farklı ve harika modeller tasarlayabilirsin. Önemli olan denemek, hatalarından ders çıkarmak ve eğlenerek öğrenmektir. Başarılar dilerim!