5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1.Kitap Sayfa 41
Harika bir etkinlik bizi bekliyor! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün seninle birlikte gökyüzündeki en yakın komşumuz Ay’ın o güzel evrelerini daha iyi anlamak için bir model tasarlayacağız. Bu etkinlik, Ay’ın neden bazen bir hilal, bazen de kocaman bir top gibi göründüğünü kendi gözlerimizle görmemizi sağlayacak.
Haydi, önümüzdeki bu proje formunu birlikte, adım adım dolduralım ve harika bir “Ay’ın Evreleri Modeli” yapalım!
PERFORMANS İSTASYONU: Ay’ın Evreleri Modeli
Belirlediğimiz malzemeleri kullanarak Ay’ın evrelerini temsil eden bir model tasarlayalım. Modelimizin tasarım sürecine başlamadan önce plan yapalım. Modelimizi hoş, güzel bir tasarımla ortaya çıkaralım. Planımıza uygun ve düzenli bir şekilde çalışarak modelimizi tamamlayıp arkadaşlarımıza sunalım.
Kullanacağımız Malzemeler
Bu model için evde kolayca bulabileceğimiz ya da uygun fiyatlı alabileceğimiz basit malzemeler işimizi görecektir. İşte benim önerilerim:
- Ay için: Bir adet orta boy strafor (köpük) top. Eğer bulamazsan portakal veya küçük bir top da kullanabilirsin.
- Güneş için: Güçlü ışık veren bir el feneri veya bir masa lambası.
- Dünya için: Dünyayı temsil etmek için kendimiz duracağız! Gözlerimizle gözlem yapacağız.
- Ay’ı tutmak için: Strafor topu ucuna takabileceğimiz bir çubuk, bir kalem veya bir şiş.
- Uzay ortamı için (isteğe bağlı): Deneyi yapacağımız odayı iyice karartmamız gerekecek. Perdeleri çekmek yeterli olacaktır.
Tasarımın Çizimi
Bu alana modelimizin nasıl bir düzeneğe sahip olacağını basitçe çizebilirsin. Ben sana nasıl bir şey hayal ettiğimi anlatayım, sen de bunu çizebilirsin:
Odanın bir köşesine masa lambasını veya el fenerini (Güneş) sabit bir şekilde koy. Odanın ortasında sen duracaksın, çünkü sen Dünya‘sın. Elindeki çubuğa taktığın topu (Ay) kolunu ileri uzatarak tutacaksın. Sen kendi etrafında yavaşça dönerken, Ay da seninle birlikte dönecek ve Güneş’ten gelen ışığı farklı açılardan alacak. İşte bu sırada Ay’ın aydınlık yüzünü gözlemleyeceğiz.
Yapım Aşamaları
Modelimizi oluşturmak ve deneyi yapmak için izleyeceğimiz adımlar şunlar olmalı:
Adım 1: Ay modelimizi hazırlayalım. Strafor topu veya portakalı dikkatlice çubuğun ucuna takalım.
Adım 2: Uzay ortamını oluşturalım. Odayı karartabildiğimiz kadar karartalım. Işıkları kapatalım, perdeleri sıkıca çekelim. Unutma, ne kadar karanlık o kadar iyi!
Adım 3: Güneş’i yerine yerleştirelim. El fenerini veya lambayı açıp odanın bir kenarına, ışığı bize doğru gelecek şekilde koyalım.
Adım 4: Dünya olarak yerimizi alalım. Odanın ortasına, yüzümüz Güneş’e dönük şekilde geçelim.
Adım 5: Gözleme başlayalım! Ay modelini kolumuzu dümdüz ileri uzatarak önümüzde tutalım. Şimdi saat yönünün tersine doğru çok yavaş bir şekilde kendi etrafımızda dönmeye başlayalım. Dönerken sürekli Ay modeline bakalım. Üzerindeki aydınlık ve karanlık bölgelerin nasıl değiştiğini göreceksin. İşte bunlar Ay’ın evreleri!
Değerlendirme Aşamaları-1
Modelimizi ilk kez denedik. Şimdi bir bilim insanı gibi düşünelim. Acaba modelimizde geliştirmemiz gereken bir şeyler var mı? İlk denemede fark ettiğimiz aksaklıkları buraya not alalım.
Yaptığımız testler ve karşılaştırmalar sonucunda düzeltilmesi gerekenler:
- El fenerinin ışığı biraz zayıf kaldı, bu yüzden Ay’ın aydınlanan kısımları çok net seçilmiyordu.
- Oda tam olarak kararmamıştı, pencerenin kenarından sızan ışık deneyimizi biraz etkiledi.
Düzeltme Aşamasında Yaptıklarımız
Yukarıda fark ettiğimiz sorunları çözmek için harika fikirlerimiz var! Gelin bu sorunları çözelim.
- Fenerimize yeni ve daha güçlü piller taktık. Böylece Güneş’imiz artık daha parlak!
- Pencerenin kenarına ışık sızmaması için kalın bir örtü daha örttük. Odamız artık zifiri karanlık.
Değerlendirme Aşamaları-2
Düzeltmeleri yaptıktan sonra deneyimizi tekrarladık. Sonuçlar harika! Modelimiz artık çok daha iyi çalışıyor.
Yaptığımız testler ve karşılaştırmalar sonucunda düzeltilmesi gerekenler:
Modelimiz artık Ay’ın ana evrelerini (Yeni Ay, İlk Dördün, Dolunay, Son Dördün) ve ara evrelerini (Hilal, Şişkin Ay) çok net bir şekilde gösteriyor. Artık bir eksiğimiz kalmadı! Sadece bir öneri olarak, her evreyi gördüğümüzde hangi evre olduğunu bir kağıda not alarak deneyi daha da verimli hale getirebiliriz. Harika bir iş çıkardın!