Harika bir çalışma kağıdı! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin öğretmenin. Gel şimdi bu ünite değerlendirme sorularını birlikte, adım adım ve anlayarak çözelim. Emin ol, hepsini kolayca anlayacaksın.
A. Aşağıdaki açık uçlu soruları cevaplandırınız.
1. İslam dininin temel kaynakları nelerdir?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, dinimizi öğrenirken başvurduğumuz, yani “Bu kural nereden geliyor?” diye sorduğumuzda bize cevap veren iki ana rehberimiz vardır. Bunlar bizim temel kaynaklarımızdır.
- Adım 1: İlk ve en önemli kaynağımız, Allah’ın (c.c.) sözü olan kutsal kitabımız Kur’an-ı Kerim‘dir. Dinimizin bütün temel kuralları, inanç esasları onda yazar.
- Adım 2: İkinci temel kaynağımız ise Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed’in (s.a.v.) Sünneti‘dir. Sünnet, Peygamberimizin sözleri, davranışları ve sahabelerinin yaptığı güzel davranışları onaylamasıdır. Kur’an’da genel olarak belirtilen emirleri nasıl uygulayacağımızı bize Sünnet gösterir.
Kısacası, İslam dininin iki temel kaynağı Kur’an ve Sünnet‘tir.
2. Sünnetin, dinî emirlerin anlaşılıp uygulanmasındaki yeri ve önemi nedir?
Çözüm:
Bu soruyu şöyle düşünelim: Elimizde bir araba kullanma kılavuzu var (Kur’an), bir de bize arabayı en iyi şekilde nasıl kullanacağımızı gösteren usta bir şoför var (Peygamberimizin Sünneti).
- Adım 1: Kur’an-ı Kerim bize dinimizin ana kurallarını bildirir. Mesela, “Namaz kılın.” der. Ama namazın nasıl kılınacağı, kaç rekat olduğu, hangi duaların okunacağı gibi detayları Kur’an’da ayrıntılı olarak bulamayız.
- Adım 2: İşte burada Sünnet devreye girer. Peygamber Efendimiz, “Ben namazı nasıl kılıyorsam, siz de öyle kılın.” diyerek ve bizzat namaz kılarak bize bu ibadeti öğretmiştir.
Yani Sünnet, Kur’an’daki emirlerin hayata geçirilmiş halidir, bir nevi uygulamalı anlatımıdır. Bu yüzden dinimizi doğru anlamak ve yaşamak için Sünnet çok önemlidir.
3. Kur’an-ı Kerim’in ana konuları nelerdir?
Çözüm:
Kur’an-ı Kerim, hayatımızın her alanına ışık tutan bir rehberdir. İçindeki konuları genel olarak birkaç başlıkta toplayabiliriz:
- İnanç: Allah’a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe ve kadere iman gibi temel inanç esaslarını anlatır.
- İbadetler: Namaz, oruç, zekât, hac gibi Allah’a karşı kulluk görevlerimizin nasıl yapılacağını bildirir.
- Ahlak: Dürüstlük, adalet, merhamet, sabır gibi güzel ahlaklı bir insan olmanın yollarını gösterir. Kötü huylardan sakındırır.
- Muamelât (Sosyal Hayat): Aile, komşuluk, ticaret, hukuk gibi insanlar arası ilişkileri düzenleyen kuralları içerir.
- Kıssalar: Geçmişte yaşamış peygamberlerin ve toplumların ibret verici hikayelerini anlatarak bizlere dersler verir.
4. Kur’an’da yer alan kıssaların amacı nedir?
Çözüm:
Kur’an’daki kıssalar, yani hikayeler, sadece geçmişte yaşanmış olayları anlatan masallar değildir. Onların çok önemli amaçları vardır:
- Ders Çıkarmak (İbret Almak): Geçmiş toplumların yaptıkları iyilikler veya hatalar anlatılarak bizim aynı hatalara düşmememiz hedeflenir.
- İmanı Güçlendirmek: Peygamberlerin karşılaştıkları zorluklara rağmen Allah’a nasıl dayandıklarını okuyarak bizim de imanımız kuvvetlenir.
- Yol Göstermek: İyi insanların mükafatını, kötülerin ise cezasını anlatarak bize doğru yolu gösterir.
- Peygamberimizi Teselli Etmek: Peygamber Efendimiz, zorluklarla karşılaştığında önceki peygamberlerin de benzer sıkıntılar yaşadığını okuyarak teselli bulmuştur.
5. Kur’an-ı Kerim’in temel özellikleri nelerdir?
Çözüm:
Kutsal kitabımız Kur’an-ı Kerim’in onu diğer kitaplardan ayıran eşsiz özellikleri vardır:
- O, Allah’ın kelamıdır. Yani sözlerin sahibi Yüce Allah’tır.
- Peygamberimiz Hz. Muhammed’e (s.a.v.) vahiy yoluyla indirilmiştir.
- Hiçbir değişikliğe uğramadan, orijinal haliyle günümüze kadar ulaşmıştır.
- Tüm insanlığa gönderilmiş evrensel bir kitaptır.
- Hem lafzı (okunuşu) hem de manasıyla bir mucizedir.
- İnsanlar için bir hidayet rehberi, yani doğru yol göstericidir.
6. Hz. Nuh (as), içinde yaşadığı topluma Allah’a (cc) iman konusunda ne gibi mesajlar vermiştir? Toplumun ona karşı tepkisi nasıl olmuştur?
Çözüm:
Bu soru iki bölümden oluşuyor, sırayla cevaplayalım.
- Adım 1 (Hz. Nuh’un Mesajı): Hz. Nuh, putlara tapan kavmini tek olan Allah’a inanmaya davet etmiştir. Onlara, taptıkları bu heykellerin hiçbir işe yaramadığını, rızkı verenin, yaşatanın ve öldürenin sadece Allah olduğunu anlatmıştır. Eğer Allah’a iman edip kötü işlerden vazgeçerlerse Allah’ın onları affedeceğini müjdelemiştir. İnanmazlarsa başlarına büyük bir azabın (tufanın) geleceği konusunda onları uyarmıştır.
- Adım 2 (Toplumun Tepkisi): Maalesef, Hz. Nuh’un kavmi onu dinlememiştir. Onunla alay etmişler, onu yalancılıkla ve büyülenmiş olmakla suçlamışlardır. “Sen de bizim gibi bir insansın, sana uyanlar da toplumun en alt tabakasından insanlar” diyerek onu ve ona inananları küçümsemişlerdir. Yıllarca süren davetine rağmen çok az kişi ona iman etmiştir.
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri, verilen ifadelerle doğru bir şekilde tamamlayınız.
1. ……………………….. ayı, Kur’an’ın indirildiği aydır.
Çözüm ve Cevap:
Biliyoruz ki Kur’an-ı Kerim, Kadir Gecesi’nde indirilmeye başlanmıştır ve Kadir Gecesi de mübarek Ramazan ayının içindedir. Bu yüzden doğru kelime ramazan‘dır.
Ramazan ayı, Kur’an’ın indirildiği aydır.
2. ……………………….. kelimesi, sözlükte iki şeyin arasını ayıran anlamına gelir.
Çözüm ve Cevap:
Kur’an-ı Kerim’in isimlerinden biri de “Furkan”dır. Furkan, hak ile batılı, doğru ile yanlışı, iyi ile kötüyü birbirinden ayırdığı için bu ismi almıştır. Sözlük anlamı da “ayıran” demektir. Doğru kelime furkan‘dır.
Furkan kelimesi, sözlükte iki şeyin arasını ayıran anlamına gelir.
3. ………………………..; Hz. Peygamber’in (sav) sözlerini, fiillerini ve onamalarını ifade eder.
Çözüm ve Cevap:
Yukarıdaki açık uçlu sorularda da konuştuğumuz gibi, Peygamberimizin sözleri, davranışları ve onayladığı şeylerin tümüne sünnet diyoruz. Bu cümle tam olarak sünnetin tanımıdır.
Sünnet; Hz. Peygamber’in (sav) sözlerini, fiillerini ve onamalarını ifade eder.
4. Sen elbette yüce bir ……………………….. üzeresin.
Çözüm ve Cevap:
Bu, Kalem suresinin 4. ayetidir. Yüce Allah, bu ayette Peygamber Efendimizin üstün karakterini ve kişiliğini övmektedir. Boşluğa gelecek en uygun kelime ahlak‘tır.
Sen elbette yüce bir ahlak üzeresin.
5. ……………………….. ve sünnet İslam’ın temel iki kaynağıdır.
Çözüm ve Cevap:
Yine ilk soruda cevapladığımız gibi, dinimizin iki ana kaynağı vardır. Biri Sünnet, diğeri ise kutsal kitabımızdır. Bu yüzden boşluğa Kur’an kelimesi gelmelidir.
Kur’an ve sünnet İslam’ın temel iki kaynağıdır.
6. İslam dininin ……………………….. esasları Kur’an-ı Kerim’de açıkça ortaya konmuştur.
Çözüm ve Cevap:
İslam dininin temelini oluşturan, yani “olmazsa olmaz” dediğimiz prensiplere inanç esasları denir (Allah’a iman, meleklere iman vb.). Bu esaslar en net şekilde Kur’an’da belirtilmiştir. Doğru kelime inanç‘tır.
İslam dininin inanç esasları Kur’an-ı Kerim’de açıkça ortaya konmuştur.
7. O hâlde Rabb’in için namaz kıl, ……………………….. kes.
Çözüm ve Cevap:
Bu cümle, Kur’an-ı Kerim’in en kısa surelerinden biri olan Kevser suresinin 2. ayetidir. Ayetin devamı “kurban kes” şeklindedir. Doğru kelime kurban‘dır.
O hâlde Rabb’in için namaz kıl, kurban kes.
8. Kur’an-ı Kerim’e göre ……………………….., insanı hayâsızlıktan ve kötülükten alıkoyar.
Çözüm ve Cevap:
Ankebût suresi 45. ayette, “…Muhakkak ki namaz, hayâsızlıktan ve kötülükten alıkoyar.” buyrulmaktadır. Demek ki bizi kötülüklerden koruyan ibadet namaz‘dır.
Kur’an-ı Kerim’e göre namaz, insanı hayâsızlıktan ve kötülükten alıkoyar.
9. ……………………….. kelimesi; sözlükte huy, karakter, mizaç gibi anlamlara gelir.
Çözüm ve Cevap:
Bir insanın sahip olduğu iyi ya da kötü huyların, karakterinin ve davranışlarının bütününe ahlak denir. Bu tanım tam olarak ahlak kelimesini karşılamaktadır.
Ahlak kelimesi; sözlükte huy, karakter, mizaç gibi anlamlara gelir.
10. İslam kültüründe sosyal hayatı düzenleyen kuralları ifade etmek için ……………………….. kavramı kullanılır.
Çözüm ve Cevap:
Kur’an’ın ana konularından bahsederken de değinmiştik. İnsanlar arasındaki alışveriş, evlilik, komşuluk, miras gibi sosyal ve hukuki ilişkileri düzenleyen kurallara fıkıh dilinde muamelât denir.
İslam kültüründe sosyal hayatı düzenleyen kuralları ifade etmek için muamelât kavramı kullanılır.
11. ……………………….. kavramı; sözlükte hikâye etme, haber verme, anlatma vb. anlamlara gelir.
Çözüm ve Cevap:
Kur’an’da geçen, geçmiş peygamberlere ve milletlere ait ibretlik anlatılara, hikayelere kıssa adı verilir. Kelimenin sözlük anlamı da zaten “anlatma, hikaye etme”dir.
Kıssa kavramı; sözlükte hikâye etme, haber verme, anlatma vb. anlamlara gelir.
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Harika bir iş çıkardın!