Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim. Sosyal Bilimler dersimizin en güzel konularından birine değinen bu sayfayı birlikte inceleyelim. Kur’an-ı Kerim’in sadece ibadetlerle ilgili değil, aynı zamanda sosyal hayatımız, yani birbirimizle olan ilişkilerimiz hakkında da ne kadar güzel öğütler verdiğini göreceğiz. Şimdi gönderdiğin görseldeki etkinliği adım adım çözelim.
Soru: Yukarıdaki ayetlerden sosyal hayatla ilgili ilke ve kurallar çıkarınız. Bunları arkadaşlarınızla paylaşınız.
Çözüm: Haydi, etkinlikte verilen ayetleri sırayla okuyalım ve her birinden günlük hayatımızda kullanabileceğimiz hangi harika kuralları öğrenebileceğimize bakalım.
Adım 1
İlk ayetimiz Nisâ suresi, 29. ayetten bir bölüm:
“Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin. Ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle olursa başka…”
Bu ayeti şöyle düşünebiliriz: Alışveriş yaparken veya para kazanırken asla hile yapmamalı, başkasının malını haksız yere almamalıyız. Örneğin, bir şeyi satarken onun kusurunu gizlemek veya kantarda eksik tartmak gibi davranışlar yanlıştır. Önemli olan, yapılan ticaretin her iki tarafın da isteği ve onayıyla, yani “karşılıklı rıza” ile gerçekleşmesidir. Buradan çıkaracağımız ilke şudur:
- İlke: Ticarette ve tüm alışverişlerde dürüstlük esastır. Kazancımız helal ve adil olmalı, kimsenin hakkı yenmemelidir.
Adım 2
İkinci ayetimiz Nisâ suresi, 7. ayetten:
“Ana-baba ve akrabaların (miras olarak) bıraktıklarından erkeklere bir pay vardır… Kadınlara da bir pay vardır. Allah, bırakılanın azından da çoğundan da bunları farz kılınmış birer hisse olarak belirlemiştir.”
Bu ayet, aile büyüklerimizden kalan mirasın paylaşımı konusunda çok önemli bir adalet kuralı koyuyor. Mirastan sadece erkeklerin değil, kadınların da hakkı olduğunu açıkça belirtiyor. Bu, toplumda kadın ve erkeğin mal mülk sahibi olma hakkı konusunda eşit görüldüğünü gösterir. Buradan çıkaracağımız ilke:
- İlke: Miras paylaşımında adaletli olunmalıdır. Hem kadınların hem de erkeklerin mirastan hakları vardır ve bu haklara saygı gösterilmelidir.
Adım 3
Üçüncü ayetimiz Nisâ suresi, 86. ayetten:
“Size bir selam verildiği zaman ondan daha güzeliyle veya aynı selamla karşılık verin. Şüphesiz Allah, her şeyin hesabını gereği gibi yapandır.”
Bu ne kadar nazik bir kural, değil mi? Biri bize selam verdiğinde, ona en azından aynı şekilde karşılık vermemizi, hatta mümkünse daha güzeliyle cevap vermemizi öğütlüyor. Mesela biri “Selamün aleyküm” dediğinde, “Aleyküm selam” demek veya daha güzeli “Aleyküm selam ve rahmetullah” demek gibi. Bu, insanlar arasındaki sevgi ve saygıyı artırır. Buradan çıkaracağımız ilke:
- İlke: İnsanlarla iletişim kurarken nazik ve saygılı olmalıyız. Selamlaşmayı yaygınlaştırmalı ve verilen selama en güzel şekilde karşılık vermeliyiz.
Adım 4
Dördüncü ayetimiz Bakara suresi, 280. ayetten:
“Eğer (borçlu) darlık içinde ise eli genişleyinceye kadar ona mühlet vermek (gerekir). Eğer (gerçekleri) anlarsanız bunu sadakaya (veya zekâta) saymak sizin için daha hayırlıdır.”
Bu ayet bize borç ilişkilerinde merhametli olmayı öğretiyor. Eğer birine borç verdiysek ve o kişi gerçekten zor durumda, ödeyemiyorsa, ona baskı yapmak yerine zaman tanımalıyız. Hatta ayetin devamında, eğer imkanımız varsa o borcu bağışlamanın çok daha büyük bir iyilik olduğu belirtiliyor. Bu, yardımlaşmanın ve empatinin ne kadar önemli olduğunu gösterir. Buradan çıkaracağımız ilke:
- İlke: Borcu olan ve ödeme güçlüğü çeken kişilere karşı anlayışlı ve merhametli olunmalıdır. Onlara kolaylık göstermek büyük bir erdemdir.
Adım 5
Son ayetimiz ise Bakara suresi, 283. ayetten bir bölüm:
“…Birbirinize bir emanet bırakırsanız, emanet bırakılan kimse emaneti sahibine versin ve (bu hususta) Rabb’i olan Allah’tan korksun. Şahitliği, bildiklerinizi gizlemeyin…”
Burada iki önemli kural var. Birincisi emanete sahip çıkmak. Bir arkadaşın sana sırrını, eşyasını veya bir görevini emanet ettiyse, ona en iyi şekilde sahip çıkmalı ve zamanı geldiğinde sahibine eksiksiz iade etmelisin. İkincisi ise doğru şahitlik yapmak. Bir olayın doğrusunu biliyorsan, bunu saklamamalı, adaletin sağlanması için bildiklerini dürüstçe anlatmalısın. Buradan çıkaracağımız ilkeler:
- İlke: İnsanlar arasında güven esastır. Emanete asla ihanet edilmemeli ve emanetler korunmalıdır.
- İlke: Adaletin sağlanması için doğruluktan ayrılmamalı ve bildiklerimizi gizlememeliyiz.
Gördüğün gibi, bu ayetlerin hepsi bize toplum içinde nasıl daha dürüst, adil, nazik, merhametli ve güvenilir insanlar olacağımızı öğretiyor. Bu kurallara uyduğumuzda hem kendimiz huzurlu oluruz hem de çevremizdeki insanlarla ilişkilerimiz güzelleşir. Harika bir iş çıkardın!