Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin test sayfasındaki soruları senin için bir öğretmen gözüyle inceledim. Hadi gel, şimdi bu soruları birlikte adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözelim.
3. Soru:
I. “Önce can, sonra canan.”
II. “Akıl yaşta değil baştadır.”
III. “Öfkeyle kalkan zararla oturur.”
IV. “Keskin sirke küpüne zarar.”
Yukarıdaki atasözlerinden hangi ikisi, kontrol edilmeyen duyguların, aklın işlevini olumsuz etkileyeceğine dikkat çekmektedir?
A) I-IV
B) III-IV
C) II-IV
D) II-III
Çözüm:
Bu soruda bizden, hangi atasözlerinin öfke gibi kontrolsüz duyguların aklımıza ve mantıklı düşünmemize zarar verdiğini anlattığını bulmamız isteniyor. Haydi atasözlerini tek tek inceleyelim.
Adım 1:III numaralı atasözüne bakalım. “Öfkeyle kalkan zararla oturur.” Bu söz bize, bir anlık sinirle, düşünmeden hareket eden bir kişinin sonunda mutlaka pişman olacağı veya bir zarara uğrayacağı anlamına gelir. Yani öfke, aklın önüne geçip yanlış kararlar aldırır. Bu aradığımız cevaplardan biri olabilir.
Adım 2:IV numaralı atasözüne bakalım. “Keskin sirke küpüne zarar.” Buradaki “keskin sirke” çok sinirli, öfkeli ve sert mizaçlı insanları temsil eder. “Küp” ise o insanın kendisidir. Yani bu atasözü, öfkenin ve sinirin en çok kişinin kendisine zarar verdiğini anlatır. Öfkeli olmak, insanın hem sağlığını bozar hem de doğru düşünmesini engeller. Bu da aradığımız cevaplardan diğeri.
Adım 3: Diğer atasözlerine de kısaca bakalım. “Önce can, sonra canan” bir öncelik sıralamasıdır, duygu-akıl ilişkisiyle doğrudan ilgili değil. “Akıl yaşta değil baştadır” ise aklın tecrübeyle değil, doğuştan gelen bir yetenekle ilgili olduğunu söyler.
Sonuç: Bu durumda, III ve IV numaralı atasözleri kontrol edilemeyen duyguların akla zarar verdiğini anlatıyor. Bu yüzden doğru cevabımız B şıkkıdır.
4. Soru:
Sözlerin en güzeli, Allah’ın kitabıdır. Yolların en güzeli Muhammed’in sünnetidir. İşlerin en kötüsü sonradan ortaya çıkarılan bidatlardır. Bütün bidatlar da dalalettir (sapkınlıktır).
Yukarıdaki hadis, aşağıdakilerden hangisinin korunmasıyla ilişkilendirilebilir?
A) Kur’an-ı Kerim’in korunması
B) İnsan hayatının korunması
C) Dinin korunması
D) Aklın korunması
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruyu çözmek için hadis-i şerifi doğru anlamamız gerekiyor.
Adım 1: Hadiste bize üç önemli şey söyleniyor: En güzel söz Kur’an, en güzel yol Peygamberimizin yolu (sünnet) ve en kötü işler de “bidat”lardır. Bidat, dine sonradan eklenen, aslında dinde olmayan ama dinin bir parçasıymış gibi gösterilen şeyler demektir. Hadis, bu tür sonradan eklemelerin “sapkınlık” olduğunu söylüyor.
Adım 2: Hadisin ana mesajı ne? Bize diyor ki; dininize sahip çıkın, onu Allah’ın indirdiği (Kur’an) ve Peygamberimizin öğrettiği (sünnet) gibi saf ve temiz bir şekilde yaşayın. Dinin içine sonradan uydurma şeyler katmayın. Bu, dinin aslını, özünü bozmamak demektir.
Adım 3: Şıklara baktığımızda bu mesajın en uygun olduğu seçenek “Dinin korunması”dır. Çünkü hadis, dini yabancı ve yanlış unsurlardan korumayı öğütlüyor.
Sonuç: Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
5. Soru:
Hz. Yusuf (as) hakkında aşağıdakilerden hangisi hatalı bir bilgi içerir?
A) Hz. Yakup (as) diğer çocuklarını değil sadece Hz. Yusuf’u (as) çok sevmiştir.
B) Hz. Yusuf (as), Hz. Yakup’un (as) on iki oğlundan biridir.
C) Hz. Yusuf (as) kardeşleri tarafından kuyuya atılmıştır.
D) Hz. Yusuf’un (as) gördüğü rüya tam olarak gerçekleşmiştir.
Çözüm:
Bu soruda Hz. Yusuf kıssasıyla ilgili bize verilen bilgilerden hangisinin yanlış olduğunu bulacağız.
Adım 1: Şıkları tek tek değerlendirelim.
- B şıkkı: Hz. Yusuf, Hz. Yakup’un 12 oğlundan biridir. Bu bilgi doğrudur.
- C şıkkı: Kardeşleri onu kıskandıkları için kuyuya atmışlardır. Bu bilgi de kıssanın en önemli olaylarından biridir ve doğrudur.
- D şıkkı: Küçükken gördüğü, on bir yıldızın, Güneş’in ve Ay’ın kendisine secde ettiği rüyası, yıllar sonra ailesi Mısır’a gelip ona saygı gösterdiğinde gerçekleşmiştir. Bu bilgi de doğrudur.
Adım 2: A şıkkına bakalım. “Hz. Yakup (as) diğer çocuklarını değil sadece Hz. Yusuf’u (as) çok sevmiştir.” diyor. Evet, Hz. Yakup’un Hz. Yusuf’a özel bir sevgisi ve düşkünlüğü olduğu doğrudur. Ancak bu, diğer çocuklarını hiç sevmediği anlamına gelmez. Bir baba bütün çocuklarını sever. Bu ifade abartılı ve yanlış bir yorumdur. Bu yüzden bu bilgi hatalıdır.
Sonuç: Soruda bizden hatalı olan bilgiyi bulmamız istendiği için doğru cevap A şıkkıdır.
C. Aşağıda verilen bilgilerden, doğru olanların başına “D”, yanlış olanlara ise “Y” yazınız.
Çözüm:
Haydi bu ifadelerin doğruluğunu birlikte kontrol edelim.
1. ( D ) Din kelimesi sözlükte âdet, yol, gidişat gibi anlamlara gelir.
Açıklama: Bu bilgi doğrudur. Din kelimesinin sözlük anlamları arasında yol, âdet, kanun, hesap günü gibi manalar bulunur.
2. ( Y ) İslam’a göre insan ilahi bir güç tarafından zorlanarak imana veya inkâra yönelir.
Açıklama: Bu bilgi yanlıştır. İslam’da “cüz’i irade” yani özgür irade vardır. İnsan, kendi seçimleriyle inanmayı veya inanmamayı tercih eder. Hiç kimse zorla mümin veya kâfir yapılamaz.
3. ( Y ) Hz. Muhammed (sav) insanlara sadece iman esaslarını öğretmiştir.
Açıklama: Bu bilgi yanlıştır. Peygamberimiz sadece imanın şartlarını değil, aynı zamanda ibadetleri (namaz, oruç vb.), güzel ahlakı, insanlar arası ilişkileri, kısacası hayatın her alanıyla ilgili kuralları öğretmiştir.
4. ( D ) İslam’ın korunmasını istediği beş temel esas vardır.
Açıklama: Bu bilgi doğrudur. Bunlara “Zaruriyyat-ı Diniyye” denir ve bunlar; dinin, canın, aklın, neslin ve malın korunmasıdır.
5. ( D ) “Nikâh benim sünnetimdir…” (İbn-i Mâce, Nikâh, 1) buyuran Hz. Muhammed (sav), neslin devamı konusunda evliliğin önemini vurgulamıştır.
Açıklama: Bu bilgi doğrudur. Peygamberimiz bu sözüyle evliliğin kendi yolu olduğunu belirtmiş ve sağlıklı bir toplum için ailenin ve neslin devamının önemine dikkat çekmiştir.
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Başarılar dilerim!