Harika bir fikir! Haydi, gönderdiğin görseldeki sorulara bir göz atalım ve hepsini tek tek, kolayca anlayacağın bir dille çözelim. Tıpkı sınıfta yaptığımız gibi, adım adım ilerleyeceğiz.
3. Soru:
I. Ey insanlar! Yeryüzündeki şeylerin helal ve temiz olanlarından yiyin. (Bakara suresi, 168. ayet)
II. Ey inananlar! İçki, kumar, dikili taşlar (putlar), fal ve şans okları şüphesiz şeytan işi pisliklerdir; bunlardan kaçının ki saadete eresiniz. (Mâide suresi, 90. ayet)
III. …Kararını verdiğin zaman artık Allah’a dayanıp güven. Çünkü Allah, kendisine dayanıp güvenenleri sever. (Âl-i İmrân suresi, 159. ayet)
IV. Giysilerini temiz tut. Kötü şeylerden sakın. (Müddessir suresi, 4-5. ayetler)
Tevekkül konusunu anlatmak isteyen bir öğrenci, görüşlerini desteklemek için yukarıdaki hangi ayetten yararlanabilir?
A) I
B) II
C) III
D) IV
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için önce “tevekkül” ne demek, onu hatırlayalım. Tevekkül, bir iş için elimizden gelen tüm çabayı gösterdikten, gerekli tüm önlemleri aldıktan sonra işin sonucunu Allah’a bırakmak, O’na güvenmek ve dayanmaktır.
Adım 1: Şimdi ayetleri tek tek inceleyelim ve hangisinin tevekkül ile ilgili olduğunu bulalım.
- I. Ayet: Bu ayet, helal ve temiz yiyeceklerden yememiz gerektiğini söylüyor. Bu, beslenme kurallarıyla ilgili. Tevekkülle doğrudan bir ilgisi yok.
- II. Ayet: Bu ayet ise içki, kumar gibi kötü alışkanlıklardan uzak durmamızı öğütlüyor. Bu da haramlar ve yasaklarla ilgili. Tevekkülle doğrudan bir bağlantısı yok.
- III. Ayet: Bu ayette anahtar bir ifade var: “Kararını verdiğin zaman artık Allah’a dayanıp güven.” Bu ifade, tam olarak tevekkülün tanımıdır! Yani, kararını ver, elinden geleni yap ve sonrasında Allah’a güven. Bu ayet aradığımız cevap!
- IV. Ayet: Bu ayet ise temizliğin önemini vurguluyor. Hem maddi hem de manevi temizlikle ilgili. Tevekkülle doğrudan bir ilgisi bulunmuyor.
Adım 2: Gördüğün gibi, III. ayet tevekkül kavramını çok net bir şekilde açıklıyor. Bir karar verip harekete geçtikten sonra Allah’a güvenmekten bahsediyor.
Sonuç: Doğru cevap C) III şıkkıdır.
4. Soru:
I. Isıtılan metaller genleşir.
II. Her canlı belli bir ömür yaşadıktan sonra ölür.
III. Suyun kaldırma gücü sayesinde gemiler denizde yüzer.
IV. Etle beslenen hayvanların çene yapıları otla beslenenlerden farklıdır.
Yukarıda sıralananlardan hangi ikisi fiziksel yasalarla ilgilidir?
A) I-II
B) II-IV
C) II-III
D) I-III
Çözüm:
Bu soruda evrendeki yasalardan fiziksel yasaları bulmamız isteniyor. Hatırlayalım, fiziksel yasalar madde ve enerjinin yapısı, değişimi ve hareketiyle ilgili yasalardır. Biyolojik yasalar ise canlıların doğumu, gelişimi ve üremesi gibi konularla ilgilidir.
Adım 1: Verilen maddeleri tek tek inceleyelim ve hangi yasa türüne ait olduklarını bulalım.
- I. Isıtılan metaller genleşir: Bu, maddenin (metal) ısı enerjisiyle nasıl değiştiğini anlatan bir kuraldır. Bu, tam bir fiziksel yasa örneğidir.
- II. Her canlı belli bir ömür yaşadıktan sonra ölür: Bu, canlıların yaşam döngüsüyle (doğum, yaşam, ölüm) ilgilidir. Bu bir biyolojik yasa örneğidir.
- III. Suyun kaldırma gücü sayesinde gemiler denizde yüzer: Bu, suyun kaldırma kuvveti ve cisimlerin yoğunluğu gibi madde ve kuvvetle ilgili bir durumdur. Bu da bir fiziksel yasa örneğidir.
- IV. Etle beslenen hayvanların çene yapıları otla beslenenlerden farklıdır: Bu, canlıların beslenme şekillerine göre vücut yapılarının nasıl şekillendiğini anlatır. Bu da canlılarla ilgili olduğu için bir biyolojik yasa örneğidir.
Adım 2: Soru bizden fiziksel yasalarla ilgili olanları istiyordu. İncelememize göre I. ve III. maddeler fiziksel yasalara örnektir.
Sonuç: Doğru cevap D) I-III şıkkıdır.
5. Soru:
I. İnsan kaderin önünde kuru bir yaprak gibidir, hayat nereye sürüklerse oraya gider.
II. İnsan akıllı bir varlık olarak iyi veya kötü, faydalı veya zararlı olan şeyleri bilip ayırt edebilir.
III. Akıllı, özgür irade sahibi bir varlık olarak insan yaptıklarından sorumludur, bu onun kaderidir.
IV. İyiye ya da kötüye yönelmek insanın iradesine bağlıdır. Bu nedenle insan, başına gelen kötülüklerde kendi sorumluluğunu fark etmelidir.
Yukarıdaki yargılardan kaç tanesi İslam’ın kader anlayışıyla bağdaşmaz?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
Çözüm:
Bu soruda İslam’ın kader anlayışını doğru anlamamız gerekiyor. İslam’a göre insan, aklı ve özgür iradesi (seçme hakkı) olan bir varlıktır. Bu nedenle yaptığı seçimlerden de sorumludur. Kader, insanın iradesini yok sayan bir sürükleniş değildir.
Adım 1: Şimdi her bir yargıyı bu bilgiye göre değerlendirelim.
- I. Yargı: “İnsan kaderin önünde kuru bir yaprak gibidir…” Bu ifade, insanın hiçbir iradesi olmadığını, rüzgârın önündeki bir yaprak gibi savrulduğunu söylüyor. Bu, İslam’ın akıl, irade ve sorumluluk üzerine kurulu kader anlayışıyla bağdaşmaz. Bu yanlış bir kader anlayışıdır.
- II. Yargı: İnsanın akıllı bir varlık olarak iyiyi ve kötüyü ayırt edebileceğini söylüyor. Bu, İslam’ın insana verdiği değeri ve sorumluluğun temelini anlatır. Dolayısıyla bu anlayış, İslam’ın kader anlayışıyla bağdaşır.
- III. Yargı: İnsanın akıl ve özgür iradesiyle yaptıklarından sorumlu olduğunu belirtiyor. Bu, İslam’ın kader anlayışının temelidir. Bu da bağdaşır.
- IV. Yargı: İyiye veya kötüye yönelmenin insanın iradesine bağlı olduğunu ve sorumluluğu fark etmesi gerektiğini vurguluyor. Bu da doğru bir kader anlayışıdır ve İslam ile bağdaşır.
Adım 2: Soru bizden İslam’ın kader anlayışıyla “bağdaşmayan” yargıların sayısını istiyordu. Yaptığımız incelemede sadece I. yargının yanlış bir kader anlayışı olduğunu gördük.
Sonuç: Bağdaşmayan sadece 1 tane yargı vardır. Bu yüzden doğru cevap A) 1 şıkkıdır.
6. Soru:
Aşağıdakilerden hangisi Hz. Musa (as) ile ilgili hatalı bir bilgi içerir?
A) Mısır’da doğup büyümüştür.
B) Doğduğunda annesi onu bir sandığa koyup Nil Nehri’ne bırakmıştır.
C) Mısır’ın yerli halkına mensuptur.
D) İsrailoğulları’nı kölelik ve esaretten kurtarmıştır.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için Hz. Musa’nın hayatıyla ilgili temel bilgileri hatırlamamız gerekiyor. Haydi şıkları tek tek kontrol edelim.
Adım 1: Şıklardaki bilgilerin doğruluğunu kontrol edelim.
- A) Mısır’da doğup büyümüştür: Bu bilgi doğrudur. Hz. Musa, İsrailoğulları Mısır’da yaşarken dünyaya gelmiş ve Firavun’un sarayında büyümüştür.
- B) Doğduğunda annesi onu bir sandığa koyup Nil Nehri’ne bırakmıştır: Bu bilgi de doğrudur. O dönemde Firavun, İsrailoğulları’ndan doğan erkek çocukların öldürülmesini emretmişti. Annesi, Allah’ın ilhamıyla onu korumak için bir sandık içinde Nil Nehri’ne bırakmıştır.
- C) Mısır’ın yerli halkına mensuptur: Bu bilgi hatalıdır. Hz. Musa, Mısır’da doğup büyümesine rağmen Mısırlı değil, İsrailoğulları kavmine mensuptur. Mısır’ın yerli halkı Kıptilerdi.
- D) İsrailoğulları’nı kölelik ve esaretten kurtarmıştır: Bu bilgi doğrudur. Hz. Musa’nın en önemli görevlerinden biri, Firavun’un zulmü altındaki İsrailoğulları’nı Mısır’dan çıkarmak ve özgürlüklerine kavuşturmaktır.
Adım 2: Soru bizden hatalı olan bilgiyi bulmamızı istiyordu. C şıkkındaki bilginin yanlış olduğunu tespit ettik.
Sonuç: Doğru cevap C) Mısır’ın yerli halkına mensuptur. şıkkıdır.