Merhaba sevgili öğrencim. Ben senin Türkçe öğretmeninim. Bugün seninle ders kitabındaki bu sayfayı birlikte inceleyeceğiz. Görselde yer alan yönergeleri ve 1. Etkinliği adım adım analiz edip, bu iki farklı metin türü arasındaki farkı seninle birlikte bulacağız. Hazırsan başlayalım.
Yönerge İncelemesi: Konuşma ve Okuma Kuralları
Sayfanın üst kısmında, derste nasıl davranmamız gerektiğiyle ilgili çok önemli ipuçları var. Bunları bir soru gibi değil, uymamız gereken kurallar olarak düşünmelisin.
- Resmi Yorumlama: Şiirle ilgili resmi inceleyip çocukların ne yaptığını anlatman isteniyor. Görsele baktığımızda çocukların hayvanlarla (köpek, kuşlar) ilgilendiğini ve doğada vakit geçirdiğini görüyoruz. Burada paylaşmak ve hayvan sevgisi temaları öne çıkıyor.
- Konuşma Kuralları: Konuşurken ses tonunu ne çok kısık ne de çok yüksek, tam arkadaşlarının duyabileceği gibi ayarlamalısın. En önemlisi de, söz alarak ve kimsenin sözünü kesmeden konuşmalısın.
- Okuma Kuralları: Şiiri okurken öğretmenini örnek almalısın. Sesini nerede yükseltip alçaltacağına, nokta ve virgüllerde ne kadar duracağına dikkat etmelisin. Şiir okumak, düz yazı okumaktan farklıdır; ona duygu katmak gerekir.
1. ETKİNLİK
Soru Metni:
“Alçak Gönüllü Olmak” metniyle “Paylaş Dedi Babam” adlı metinlerin yazılışlarını inceleyiniz.
Çözüm ve Analiz:
Bu etkinlikte bizden iki farklı metin türünü, sadece “nasıl yazıldıklarına” bakarak karşılaştırmamız isteniyor. Gel seninle sol taraftaki metinle sağ taraftaki metni adım adım inceleyelim. Aradaki farkı hemen göreceksin.
Adım 1: Sol Taraftaki Metni (“Alçak Gönüllü Olmak”) İnceleyelim
Sol taraftaki “Alçak Gönüllü Olmak” başlıklı metne dikkatlice bak.
- Yazılar satırın başından başlıyor ve satırın sonuna kadar devam ediyor.
- Cümleler birleşerek paragrafları oluşturmuş.
- Bu bir hikaye anlatıyor. Nedim ve İbrahim’den bahsediyor.
- İşte biz bu tür yazılara DÜZ YAZI diyoruz. Düz yazılarda olaylar, düşünceler paragraflar halinde, cümleler yan yana dizilerek anlatılır.
Adım 2: Sağ Taraftaki Metni (“Paylaş Dedi Babam”) İnceleyelim
Şimdi sağ taraftaki mavi kutucuğun içindeki “Paylaş Dedi Babam” başlıklı metne bak.
- Yazılar satır sonuna kadar gitmiyor, kısa kısa kesilmiş.
- Her bir satıra dize (mısra) diyoruz.
- Bu dizeler alt alta gelerek gruplar oluşturmuş. Bu gruplara da kıta diyoruz.
- Bu metin bize bir duyguyu, bir ahenk içinde anlatıyor.
- İşte biz bu tür yazılara ŞİİR diyoruz.
Adım 3: Sonuç ve Karşılaştırma
Öğretmenin sana “Bu iki metnin yazılışları arasındaki fark nedir?” diye sorduğunda şunları söyleyebilirsin:
“Öğretmenim, soldaki ‘Alçak Gönüllü Olmak’ metni bir düz yazıdır. Cümleler yan yana yazılmış ve paragraflardan oluşmuştur.
Sağdaki ‘Paylaş Dedi Babam’ metni ise bir şiirdir. Kısa satırlar (dizeler) halinde alt alta yazılmıştır ve kıtalardan oluşur.”
Gördüğün gibi, sadece metnin görüntüsüne bakarak bile onun bir hikaye mi yoksa şiir mi olduğunu kolayca anlayabiliriz. Aferin, harika bir inceleme yaptın!