Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle birlikte harika bir dedektiflik oyunu oynayacağız. Görevimiz, cümlelerin içinde kaybolmuş noktalama işaretlerini bulup yerlerine yerleştirmek. Noktalama işaretleri cümlelerimizin trafik ışıkları gibidir; nerede duracağımızı, nerede nefes alacağımızı ve cümleyi nasıl okuyacağımızı bize gösterirler. Hazırsan hemen başlayalım!
1. Cümle: Yaşasın tatilde halamlara gidiyoruz
Bu cümleyi okurken içinde büyük bir sevinç olduğunu hissediyorsun değil mi? “Yaşasın” kelimesi bize bir duygu bildiriyor.
Adım 1: “Yaşasın” kelimesinden sonra gelen “tatilde” kelimesinin ilk harfi küçük yazılmış. Bu yüzden “Yaşasın”dan sonra virgül (,) koymalıyız. Eğer büyük harfle başlasaydı ünlem koyardık.
Adım 2: Cümle bir sevinç ve heyecan bildirdiği için cümlenin en sonuna ünlem işareti (!) koymamız gerekir.
Sonuç:
Yaşasın, tatilde halamlara gidiyoruz!
2. Cümle: Alo kimi aramıştınız
Burada bir telefon konuşması var gibi görünüyor. Hadi işaretleri yerleştirelim.
Adım 1: Telefonda karşımızdakine seslenirken kullandığımız “Alo” kelimesinden sonra biraz duraklarız. Bu yüzden buraya virgül (,) gelmelidir.
Adım 2: Cümlenin devamında “kimi aramıştınız” denilerek bir soru soruluyor. Soru sorulan cümlelerin sonuna ne gelirdi? Tabii ki soru işareti (?).
Sonuç:
Alo, kimi aramıştınız?
3. Cümle: Arkadaşlar ben de gelebilir miyim Bu oyun üç kişiyle oynanmaz mı
Bu kutucukta aslında peş peşe gelmiş cümleler var. Dikkatlice ayıralım.
Adım 1: Cümle “Arkadaşlar” diye seslenerek başlıyor. Seslenme sözcüklerinden sonra virgül (,) koyarız.
Adım 2: “Ben de gelebilir miyim” kısmı bir soru cümlesidir. Ayrıca ondan sonra gelen “Bu” kelimesi büyük harfle başlamış. Demek ki buraya soru işareti (?) koyup cümleyi bitirmeliyiz.
Adım 3: İkinci cümle olan “Bu oyun üç kişiyle oynanmaz mı” kısmı da bir soru soruyor. O zaman en sona yine soru işareti (?) koymalıyız.
Sonuç:
Arkadaşlar, ben de gelebilir miyim? Bu oyun üç kişiyle oynanmaz mı?
4. Cümle: Ali Funda Can ve Tuna şiir okuyacaklar Ali nin okuya cağı şiir çok uzun
Burada da uzun bir macera bizi bekliyor. İsimleri ve satır sonuna sığmayan kelimeleri düzenleyelim.
Adım 1: “Ali, Funda, Can” arka arkaya sıralanmış isimler. Eş görevli kelimelerin arasına virgül (,) konur. “Ali”den sonra ve “Funda”dan sonra virgül koyacağız.
Adım 2: “Şiir okuyacaklar” dedikten sonra bir yargı bitiyor ve sonraki kelime olan “Ali” büyük harfle başlıyor. Demek ki buraya nokta (.) gelmeli.
Adım 3: “Ali nin” derken özel isme gelen bir ek var. Özel isimlere gelen ekleri kesme işareti (‘) ile ayırırız. Yani “Ali’nin” olmalı.
Adım 4: “Okuya cağı” kelimesine dikkat et! Kelime satırın sonuna sığmamış ve aşağıya taşmış. Satır sonuna sığmayan kelimeleri ayırmak için kısa çizgi (-) kullanırız.
Adım 5: Cümle “çok uzun” diyerek bitmiş. Sonuna nokta (.) koyarız.
Sonuç:
Ali, Funda, Can ve Tuna şiir okuyacaklar. Ali’nin okuya-cağı şiir çok uzun.
5. Cümle: Bugün kalem silgi ve pastel boya aldım. Ayça nın sulu boyasından da alacağım
Son alıştırmamızda kırtasiye malzemeleri var. Hadi onları düzenleyelim.
Adım 1: “Kalem silgi” derken yine eş görevli kelimeler sıralanmış. “Kalem” kelimesinden sonra virgül (,) koymalıyız.
Adım 2: İkinci cümlede “Ayça nın” yazıyor. Ayça özel bir isimdir. Ona gelen eki ayırmak için kesme işareti (‘) kullanmalıyız. Yani “Ayça’nın” şeklinde olmalı.
Adım 3: Cümle “alacağım” kelimesiyle tamamlanmış. Cümle bittiği için sonuna nokta (.) koyuyoruz.
Sonuç:
Bugün kalem, silgi ve pastel boya aldım. Ayça’nın sulu boyasından da alacağım.