Merhaba sevgili öğrencim. Seninle birlikte bu sayfadaki Türkçe etkinliklerini inceleyip, sanki sınıftaymışız gibi adım adım çözeceğiz. Bu etkinlikler okuduğunu anlama, noktalama işaretlerini doğru kullanma ve duygularını şiirle ifade etme becerilerini geliştirmen için hazırlanmış. Hazırsan başlayalım.
4. ETKİNLİK SORUSU
Aşağıdaki cümlelerde noktalama işaretleri yazılmamış. Noktalama işaretleriyle ilgili öğrendiklerinizi hatırlayınız. Gerekli işaretleri renkli kalemle yazınız.
ÇÖZÜM VE AÇIKLAMALAR
Bu metinde parantez içlerine gelmesi gereken noktalama işaretlerini bulmak için cümlelerin anlamına ve parantezden sonra gelen kelimelerin nasıl başladığına (büyük harf mi küçük harf mi) dikkat etmeliyiz. Adım adım gidelim:
- Adım 1: “Bugün okulda kararlaştırdık( )” cümlesine bakalım. Cümle burada tamamlanmış, bir yargı bildiriyor. Kendisinden sonra gelen “Ömer” kelimesi büyük harfle başlamış. Bu yüzden buraya nokta (.) koymalıyız.
- Adım 2: “Ömer Özge Arda Songül Fırat ve ben parka oynamaya gittik( )” cümlesi de tamamlanmış bir cümledir. “Gittik” eylemi ile bitmiş ve sonraki “Birlikte” kelimesi büyük harfle başlıyor. Buraya da nokta (.) gelmelidir. (Not: Normalde Ömer, Özge, Arda gibi isimlerin arasına virgül konur ancak soruda sadece parantez içleri sorulduğu için cümle sonlarına odaklanıyoruz.)
- Adım 3: “Birlikte oynamak istedik ama bir türlü anlaşamadık( )” cümlesinde duygu ve durum belirtilmiş, cümle bitmiş. Sonrasında “Arda” ismi büyük harfle başlıyor. Buraya nokta (.) koyuyoruz.
- Adım 4: “Arda kaydırağa binmek için bekliyordu( )” cümlesi tamamlanmış. Sonrasında “Songül” ismi geliyor. Cümle bittiği için nokta (.) koyarız.
- Adım 5: “Songül salıncağa bindi( )” cümlesi de bir eylem bildirip sona ermiş. Sonrasında “Fırat” ismi geliyor. Buraya da nokta (.) koyuyoruz.
- Adım 6: “Fırat kum havuzunda oynayalım dedi( )” cümlesinde Fırat’ın sözü aktarılmış ve cümle bitmiş. Sonrasında “Ben” kelimesi büyük harfle başlıyor. Cümle sonu olduğu için nokta (.) koyuyoruz.
- Adım 7: “Ben durur muyum( )” cümlesine dikkat edelim. Burada “muyum” soru eki var. Yazar burada “Hiç durur muyum?” diyerek bir soru soruyor (cevabı belli olsa bile gramer olarak sorudur). Bu yüzden buraya soru işareti (?) koymalıyız.
- Adım 8: “Ben de istediğimi seçtim( )” cümlesi tamamlanmış bir yargıdır. Sonrasında “Birlikte” kelimesi büyük harfle başlıyor. Buraya nokta (.) gelmelidir.
- Adım 9: “Birlikte oynamak istedik ama herkes istediğini yaptı( )” cümlesi metnin son cümlesidir ve tamamlanmıştır. Buraya da nokta (.) koyarak metni bitiriyoruz.
Metnin Noktalama İşaretleri Yerleştirilmiş Hâli:
Bugün okulda kararlaştırdık(.) Ömer Özge Arda Songül Fırat ve ben parka oynamaya gittik(.) Birlikte oynamak istedik ama bir türlü anlaşamadık(.) Arda kaydırağa binmek için bekliyordu(.) Songül salıncağa bindi(.) Fırat kum havuzunda oynayalım dedi(.) Ben durur muyum(?) Ben de istediğimi seçtim(.) Birlikte oynamak istedik ama herkes istediğini yaptı(.)
5. ETKİNLİK SORUSU
Aşağıya, başlığı “Özgürlük” olan kısa bir şiir yazınız. Başlığı ve dizelerin ilk harfini büyük yazmayı unutmayınız.
ÇÖZÜM VE AÇIKLAMALAR
Şiir yazarken dikkat etmemiz gereken en önemli kural, her satırın (dizenin) baş harfinin büyük olmasıdır. Ayrıca şiirimize konuya uygun güzel bir başlık koymalıyız. Konumuz “Özgürlük” olduğuna göre; kuşlar, gökyüzü, uçurtmalar veya dilediğince koşup oynamak gibi temaları kullanabiliriz. Senin için örnek bir şiir hazırladım.
Örnek Şiir:
ÖZGÜRLÜK
Mavi gökyüzünde kuşlar,
Kanat çırpar neşeyle.
Biz de koşalım kırlarda,
Oynayalım hep birlikte.Uçurtmam süzülür gökte,
Rüzgârla dans edercesine.
Özgür olmak ne güzel,
Gülümsemek her nefeste.
Gördüğün gibi, başlığımızı büyük harflerle yazdık ve her satırın en başındaki harfi (M, K, B, O, U, R, Ö, G) büyük harfle başlattık. Sen de buna benzer, kendi duygularını anlatan kısa bir şiir yazabilirsin.
Başarılar dilerim!