Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle Türkçe ders kitabındaki bu sayfayı birlikte inceleyeceğiz. Bu sayfada hem yazma becerimizi geliştirecek bir tavsiye var hem de dilbilgisi kurallarımızdan çok önemli bir tanesi olan **”Özel Adların Yazımı”** konusu işleniyor. Hadi gel, görselleri sırasıyla analiz edip soruları cevaplayalım.
Metin Analizi ve Günlük Tutma Tavsiyesi
Sayfanın en üst kısmındaki yeşil kutucukta bize bir hikâyeden bahsediliyor. Derya, arkadaşı Aslı’ya gezdiği yerleri anlatmış. Burada bize şu önemli bilgi veriliyor:
“Günü gününe yaşanılanların yazılmasıyla günlükler oluşturulur.”
Burada senden istenen şey aslında çok keyifli bir etkinlik. Senin de bir “Günlük Defteri” tutman isteniyor. Peki, bunu yaparken nelere dikkat etmelisin?
- O gün seni etkileyen olayları yazmalısın.
- Düşüncelerini ve hislerini eklemelisin.
- Ve en önemlisi: O günün tarihini atmayı unutmamalısın.
5. ETKİNLİK: Özel Adların Yazımı
Şimdi gelelim sayfanın orta kısmındaki 5. Etkinliğe. Burada bize bir soru sorulmuş ve bir inceleme yapmamız istenmiş.
Soru:
Okuduğunuz hikâyede kişilerin, yer ve yapı adlarının ilk harfleri nasıl yazılmış? Bu adların aldığı ek nasıl yazılmış? İnceleyiniz.
Çözüm ve Açıklama:
Bu soruyu cevaplamak için mavi kutucukta verilen örnekleri dikkatlice incelememiz gerekiyor. Gel bu örnekleri gruplandırarak bakalım:
Adım 1: İnsan İsimleri
Örnekte “Aslı, Mimar Sinan, Fatih Sultan Mehmet” gibi isimler verilmiş. Dikkat edersen bu isimlerin hepsi büyük harfle başlamış. Çünkü dünyada bir sürü insan olabilir ama “Aslı” dediğimizde veya “Mimar Sinan” dediğimizde belirli, tek bir kişiden bahsederiz. Bu yüzden bunlar özel addır.
Adım 2: Yapı ve Yer İsimleri
Örnekte “Topkapı Sarayı, Süleymaniye Camisi” yazıyor. Bunlar da sıradan binalar değil, tarihi ve bilinen özel yapılar olduğu için her kelimesinin ilk harfi büyük yazılmıştır.
Adım 3: Ülke ve Şehir İsimleri
Örnekte “Türkiye, Edirne” kelimelerini görüyoruz. Ülke adları ve şehir adları da dünyada tek ve eşsiz oldukları için her zaman büyük harfle başlar.
Sonuç ve Kural:
Sayfanın en altındaki “yırtık kağıt” görünümlü notta, bu incelememiz sonucunda varmamız gereken kural açıkça yazılmış. Bunu bir kural defterine not ediyormuşuz gibi düşünelim:
- Kural 1: Özel adlar (insan isimleri, şehirler, ülkeler, kurumlar vb.) her zaman büyük harfle başlar. Cümlenin başında, ortasında veya sonunda olması fark etmez.
- Kural 2: Özel adların sonuna gelen ekler (örneğin; Türkiye’ye, Aslı’nın) kesme işareti (‘) ile ayrılarak yazılır.
Yani bu sayfadaki etkinliğin cevabı şudur: Hikâyedeki kişi, yer ve yapı adlarının ilk harfleri büyük yazılmıştır. Bu adlara gelen ekler ise kesme işareti ile ayrılmıştır.