Merhaba sevgili öğrencilerim,
Sosyal Bilgiler dersinde bu hafta “Kültür ve Miras” ünitesinden “Milli Kültür Öğelerimiz” konusunu işledik. Bu konumuzda milli kültürümüzün ne kadar önemli olduğunu ve ailemizden, çevremizden aldığımız kültürel değerleri öğrendik. Milli kültürümüzün destanlar, türküler ve şiirler gibi eserlerle nesilden nesile aktarıldığını, bu eserlerde yaşadığımız yerlerin coğrafi özelliklerinin, bitki örtüsünün, ikliminin ve diğer özelliklerinin anlatıldığını gördük.
Şimdi de Erzurum’a bağlı Oltu ilçesinin coğrafi özelliklerini anlatan bir şiir inceleyeceğiz. Bu şiiri okuyarak Oltu’nun coğrafi özelliklerini hep birlikte bulmaya çalışacağız.
**Soruların Çözümleri**
1. Soru: Şiirden hareketle Oltu’nun coğrafi özellikleri ve yeryüzü şekilleriyle ilgili olarak hangi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?
Sevgili öğrencilerim, bu soruda bizden Oltu Destanı şiirini okuyarak Oltu’nun coğrafi özelliklerini ve yeryüzü şekillerini anlamamız isteniyor. Şiiri dikkatlice okuyalım:
Şiirin ilgili bölümleri:
- “Çıktım kalesine göründü bağlar,”
- “Serviler dibinden deresi çağlar,”
- “Doğusundan dağlar değer semaya,”
- “Güney Narman, kuzey şanlı Balkaya,”
- “Batıda rastlanır biraz ovaya,”
- “Meşhurdur Vakıflar Düzü Oltu’nun.”
Adım 1: Şiirdeki bu dizeleri okuyarak Oltu’nun coğrafi yapısı hakkında neler söyleyebiliriz? “Kale” kelimesi bize neyi ifade ediyor? Genellikle kaleler yüksek yerlere yapılır, değil mi? Bu da Oltu’nun engebeli bir araziye sahip olabileceğini düşündürüyor.
Adım 2: “Bağlar” ve “deresi çağlar” ifadeleri bize ne anlatıyor? Bağlar genellikle tarım yapılan alanlardır. Deresi çağlayan bir yer ise bol su kaynağına sahip demektir. Yani Oltu’da tarım yapılabilecek alanlar ve su kaynakları olduğunu anlayabiliriz.
Adım 3: “Dağlar değer semaya” dizesi Oltu’nun çevresinde yüksek dağlar olduğunu gösteriyor. “Güney Narman, kuzey şanlı Balkaya” ifadeleri ise Oltu’nun konumunu ve çevresindeki önemli yerleri belirtiyor. “Batıda rastlanır biraz ovaya” ise Oltu’nun batı kısmında düzlük alanların olduğunu söylüyor. Yani Oltu’nun tamamı dağlık değil, biraz da ova özelliği taşıyor.
Adım 4: Son olarak “Meşhurdur Vakıflar Düzü Oltu’nun” dizesi, Oltu’da “Vakıflar Düzü” adında, düz ve meşhur bir yer olduğunu belirtiyor. Bu da yine Oltu’nun düzlük alanlarına bir örnek.
Sonuç: Bu çıkarımlara göre Oltu’nun coğrafi özellikleri hakkında şunları söyleyebiliriz:
- Engebeli bir araziye sahip: Kale ve dağlar olması bunu gösteriyor.
- Su kaynakları bol: Çağlayan dere olması suyun varlığını belirtiyor.
- Tarım yapılabilecek alanlar mevcut: Bağlar olması tarım yapıldığını gösteriyor.
- Yüksek dağlarla çevrili: “Dağlar değer semaya” dizesi bunu ifade ediyor.
- Düzlük alanları da var: Batıda ova olması ve Vakıflar Düzü’nün meşhur olması bunu gösteriyor.
2. Soru: Şiirde Oltu’nun hangi doğal kaynaklarından söz edilmektedir?
Şimdi de şiiri tekrar okuyup Oltu’nun doğal kaynaklarından bahsedilen yerleri bulmaya çalışalım.
Şiirin ilgili bölümleri:
- “Çıktım kalesine göründü bağlar,”
- “Serviler dibinden deresi çağlar,”
- “Yelleri etrafa koku dağıtır,”
- “Bu şen kasabanın Maden Çağı’dır,”
- “Tınımış kömürü, tuzu Oltu’nun.”
Adım 1: İlk olarak “bağlar” kelimesine bakalım. Bağlar, meyve yetiştirilen yerlerdir. Yani Oltu’da meyve yetiştiriciliği gibi tarımsal faaliyetler yapılabiliyor. Bu da bir doğal kaynak olarak düşünülebilir.
Adım 2: “Deresi çağlar” ifadesi, Oltu’da su kaynağı olduğunu gösteriyor. Su, hayatın kaynağıdır ve önemli bir doğal kaynaktır.
Adım 3: “Yelleri etrafa koku dağıtır” dizesi, Oltu’nun havasının temiz ve güzel kokulu olduğunu anlatıyor olabilir. Temiz hava da bir doğal kaynaktır.
Adım 4: “Bu şen kasabanın Maden Çağı’dır” ve “Tınımış kömürü, tuzu Oltu’nun” dizeleri ise bize Oltu’da madenler olduğunu açıkça söylüyor. Kömür ve tuz, önemli doğal kaynaklardır.
Sonuç: Şiirde Oltu’nun aşağıdaki doğal kaynaklarından söz edilmektedir:
- Meyve ve tarım ürünleri: “Bağlar”
- Su: “Deresi çağlar”
- Temiz hava: “Yelleri etrafa koku dağıtır”
- Madenler: “Maden Çağı”, “kömür”, “tuz”
Umarım bu çözümler ve açıklamalar, Oltu’nun coğrafi özelliklerini ve doğal kaynaklarını daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!