Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün elimize geçen bir metni birlikte inceleyeceğiz ve metinde geçen soruları adım adım çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
—
Soru 1: Metne göre, dünyamızın yüzde kaçı sularla kaplıdır?
Cevap: Dörtte üçü.
Açıklama:
Metnin ilk cümlesine dikkatlice bakalım: “Dünya’mızın dörte üçü sularla kaplıdır.”
Bu cümlede bize dünyanın ne kadarının sularla kaplı olduğu açıkça söylenmiş. Yani cevap doğrudan metnin içinde gizliymiş.
—
Soru 2: Metne göre, denizlerdeki suların ne kadarının içilebilir (tatlı) su olduğunu öğreniyoruz.
Cevap: Denizlerdeki suların çok az bir kısmı tatlı sudur.
Açıklama:
Metnin devamında şöyle bir bilgi veriliyor: “Ancak bu oranın çok az bir kısmı denilen kullanılabilir sular, yeryüzündeki toplam suyun çok az bir kısmını oluşturur.”
Burada “çok az bir kısmı” ifadesiyle, denizlerdeki suların büyük bir çoğunluğunun tatlı su olmadığını, sadece küçük bir bölümünün tatlı su olduğunu anlıyoruz.
—
Soru 3: Bir sürahinin tamamı deniz suyu ile doldurulursa, bu sürahideki tatlı su miktarı ne kadar olur?
Cevap: Bir çay kaşığını dolduracak kadar.
Açıklama:
Metin bu konuyu da şöyle açıklıyor: “Çünkü tatlı su denilen kullanılabilir sular, yeryüzündeki toplam suyun çok az bir kısmını oluşturur. Dün’ya’daki suyun tamamını bir sürahinin içinde kabul edersek, bunun ancak bir çay kaşığını dolduracak kadarı tatlı sudur.”
Bu benzetme sayesinde, tatlı suyun ne kadar az olduğunu daha iyi anlıyoruz. Kocaman bir sürahi düşünün, işte o sürahinin içindeki tatlı su miktarı sadece bir çay kaşığı kadar! Bu da bize tatlı suyun ne kadar değerli olduğunu gösteriyor.
—
Soru 4: Metinde, evimizdeki su israfını önlemek için hangi önerilerde bulunulmuştur? Lütfen maddeler halinde yazınız.
Cevap:
- Evimizdeki bozuk muslukları tamir ettirmeliyiz.
- Dişlerimizi fırçalarken veya ellerimizi sabunlarken musluğu açık bırakmamalıyız.
- Duş süresini mümkün olduğunca kısa tutmalı, sebze ve meyvelerimizi yıkadığımız suyu biriktirerek bu suyla çiçeklerimizi sulayıp balkonumuzu yıkamalıyız.
- Tuvaletimizdeki sifonu gereksiz yere kullanmamalıyız.
Açıklama:
Metnin bu kısmında su tasarrufu için bizlere çok güzel ipuçları verilmiş. Hadi bu ipuçlarını tek tek inceleyelim:
- Bozuk musluklar: Metin diyor ki, “Bu amaçla varsa evimizdeki bozuk muslukları tamir ettirmeli ve böylece suyumuzun boşa akmasının önüne geçmeliyiz.” Düşünsenize, damlayan bir musluk bile saatler içinde ne kadar çok su israfına yol açabilir! Bu yüzden damlayan muslukları hemen tamir ettirmeliyiz.
- Diş fırçalarken ve el yıkarken: “Ayrıca dişlerimizi fırçalarken veya ellerimizi sabunlarken musluğu açık bırakmamalıyız.” Bu çok önemli bir madde. Dişlerimizi fırçalarken veya sabunlanırken suyu kapatırsak, ne kadar çok su biriktirebiliriz, değil mi?
- Duş ve sebze-meyve yıkama suyu: “Duş süresini mümkün olduğunca kısa tutmalı, sebze ve meyve- rimizi yıkadığımız suyu biriktirerek bu suyla çiçeklerimizi sulayıp balkonumuzu yıkamalıyız.” Bu da iki önemli öneriyi bir arada sunuyor. Duşta daha az zaman geçirerek su tasarrufu yapabiliriz. Bir de meyve-sebze yıkadığımız suyu lavaboya dökmeden bir kapta biriktirip, o suyu çiçeklerimizi sulamak ya da balkonumuzu yıkamak için kullanabiliriz. Ne kadar akıllıca!
- Tuvalet sifonu: “Diğer yandan tuvaletimizdeki sifonu gereksiz yere kullanmamalıyız.” Tuvalet sifonu da aslında oldukça fazla su harcar. Bu yüzden sadece gerçekten ihtiyaç duyduğumuzda kullanmalıyız.
Bu önerilere dikkat ederek hem doğayı koruyabilir hem de su faturalarımızı düşürebiliriz. Bu davranışları alışkanlık haline getirmeliyiz. Metin de zaten “Su tasarrufuna yönelik bu davranışları hayatımız boyunca sürecek alışkanlıklar hâline getirmeliyiz.” diyor. Bu da demek oluyor ki, bu yaptıklarımız bir kereye mahsus değil, her zaman yapmamız gereken şeyler.
—
Soru 5: Metne göre, suyun bilinçsizce tüketilmesinin sonuçları nelerdir? Lütfen maddeler halinde yazınız.
Cevap:
- Tarımsal üretim azalır.
- Barajlardaki elektrik üretimi düşer.
- Sularda yaşayan canlı türlerinin nesli tükenir.
Açıklama:
Metnin alt kısmında çok önemli bir uyarı var: “Unutmayalım! Suyun bilinçsizce tüketilmesi hâlinde;”
Burada bize suyun boşa harcanmasının veya bilinçsizce kullanılmasının nelere yol açabileceği anlatılıyor. Gelin bu sonuçlara birlikte bakalım:
- Tarımsal üretim: “Tarımsal üretim azalır.” Tarım için suya ihtiyacımız var. Eğer su azalırsa, çiftçilerimiz ürünlerini yetiştiremez hale gelirler ve bu da gıda kıtlığına yol açabilir.
- Elektrik üretimi: “Barajlardaki elektrik üretimi düşer.” Elektrik enerjisinin bir kısmının barajlardaki suyun hareketiyle üretildiğini biliyor muydunuz? Su azaldığında, barajlardaki elektrik üretimi de azalır.
- Canlı yaşamı: “Sularda yaşayan canlı türlerinin nesli tükenir.” Göller, nehirler, denizler birçok canlının yaşam alanıdır. Su kaynakları kurursa veya kirlenirse, bu canlılar yaşayamaz ve nesilleri tükenir. Bu da doğanın dengesini bozar.
Gördüğünüz gibi, su israfının sonuçları hem biz insanlar için hem de doğadaki diğer canlılar için çok ciddi. Bu yüzden suyu dikkatli kullanmalıyız.
—
Soru 6: Metindeki son cümlede, su kaynaklarının azalmasının canlı yaşamına etkileriyle ilgili bir soru sorulmaktadır. Bu sorunun cevabı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Cevap: Su kaynaklarının azalması, canlı yaşamını çok olumsuz etkiler. Bitkiler kurur, hayvanlar susuz kalır ve hatta insanlar için bile yaşam zorlaşır. Bu durum, dünyamızın genel sağlığını tehlikeye atar.
Açıklama:
Metnin sonunda şöyle bir ifade var: “
İsraf nedeniyle su kaynaklarının azalmasının canlı yaşamına etkileri neler olabilir?
”
Bu soru, aslında az önce konuştuğumuz bilinçsiz tüketimin sonuçları ile yakından ilgili. Eğer suyu israf edersek, su kaynaklarımız azalır. Peki bu azalma canlı yaşamını nasıl etkiler?
- Bitkiler: Biliyorsunuz, bitkiler büyümek için suya ihtiyaç duyarlar. Eğer yeterli su olmazsa, bitkiler kurur ve ölebilir.
- Hayvanlar: Hayvanlar da içmek ve yaşamlarını sürdürmek için suya muhtaçtır. Su kaynakları kuruduğunda, hayvanlar susuz kalır ve yaşamları tehlikeye girer. Hatta bazı hayvan türleri tamamen yok olabilir.
- İnsanlar: Biz insanlar da hem içmek hem de tarım yapmak için suya ihtiyaç duyarız. Su azaldığında, içme suyu bulmak zorlaşır, tarım yapılamaz ve bu da hayatımızı çok zorlaştırır.
Yani özetle, su kaynaklarının azalması, dünyadaki tüm canlı yaşamını doğrudan etkiler ve olumsuz sonuçlara yol açar. Bu yüzden suyu bilinçli kullanmak, geleceğimizi garanti altına almak demektir.
—
Umarım bu soruların çözümlerini ve açıklamalarını beğenmişsinizdir. Unutmayın, su bizim en değerli kaynaklarımızdan biri ve onu korumak hepimizin görevi! Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!