Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Sosyal Bilgiler dersinde öğrendiklerimizi tekrar edeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
—
A. Aşağıda verilen cümleleri kutucuklardaki sözcüklerden uygun olanlar ile tamamlayınız.
Bu soruda, verilen cümlelerdeki boşlukları, yukarıdaki kutucuklarda yer alan kelimelerden doğru olanıyla doldurmamız gerekiyor. Kelimeleri dikkatlice okuyalım ve cümlenin anlamını en iyi şekilde tamamlayan kelimeyi seçelim.
1. Pusulanın renkli ucu her zaman ……………………………………… yönünü gösterir.
Adım 1: Pusulanın ne işe yaradığını düşünelim. Pusula, yönümüzü bulmamıza yardımcı olur.
Adım 2: Pusulanın renkli ucunun hangi yönü gösterdiğini hatırlayalım. Genellikle kuzeyi gösterir.
Adım 3: Kutucuklardaki kelimelere bakalım. “Kuzey” kelimesi bu boşluğa en uygun olanı.
Çözüm: Kuzey
2. Gökyüzünün bulutsuz olduğu bir gecede ……………………………………… yardımıyla yönümüzü bulabiliriz.
Adım 1: Gökyüzü bulutsuz olduğunda, geceleri bize yol gösteren ne olabilir diye düşünelim. Yıldızlar aklımıza gelir.
Adım 2: Kutucuklardaki kelimelere göz atalım. “Kutup Yıldızı” kelimesi, geceleri yönümüzü bulmamıza yardımcı olan bir yıldızdır.
Adım 3: Bu kelimeyi boşluğa yerleştirdiğimizde cümle anlamlı oluyor.
Çözüm: Kutup Yıldızı
3. Bir yerin ……………………………………… görünüşünün küçültülerek düzlem üzerine çizilmesine kroki denir.
Adım 1: Kroki ne demekti? Bir yerin kuşbakışı, yani yukarıdan görünüşünü gösteren çizimlere kroki diyorduk.
Adım 2: Kutucuklardaki kelimelere baktığımızda, “kuşbakışı” kelimesi bu tanıma en uygun olanı.
Çözüm: kuşbakışı
4. Hava sıcaklığı ……………………………………… ile ölçülür.
Adım 1: Hava sıcaklığını ölçmek için kullandığımız aletin adı neydi? Hatırlayalım.
Adım 2: Kutucuklardaki kelimelerden “termometre” kelimesi, sıcaklığı ölçen alettir.
Çözüm: termometre
5. Dağlar ……………………………………… haritalarda kahverengi ve tonlarıyla gösterilir.
Adım 1: Haritalarda yer şekillerini farklı renklerle gösterirler. Dağlar hangi renkle gösteriliyordu?
Adım 2: Kutucuklarda yer alan kelimelerden “fiziki” kelimesi, yeryüzü şekillerini gösteren haritalar için kullanılır.
Adım 3: Bu durumda, fiziki haritalarda dağlar kahverengi ile gösterilir.
Çözüm: fiziki
6. Ülkemizde hava tahminleri Devlet ……………………………………… tarafından yapılır.
Adım 1: Hava tahminlerini yapan resmi kurumun adını düşünelim.
Adım 2: Kutucuklardaki kelimelerden “Meteoroloji” kelimesi, hava durumu ile ilgili tahminler yapan bilim dalıdır ve bu alandaki kurumları ifade eder.
Çözüm: Meteoroloji
—
B. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
Bu bölümde, verilen her bir cümlenin doğruluğunu değerlendireceğiz. Doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazacağız.
( ) 1. Kroki’lerde gerçek boyutları küçültme işlemi belli bir ölçeğe göre yapılır.
Adım 1: Kroki, bir yerin kabaca çizimidir. Ölçekli çizimler ise haritalarda kullanılır.
Adım 2: Kroki’ler genellikle ölçek kullanılmadan çizilir, bu yüzden bu ifade yanlıştır.
Cevap: Y
( ) 2. Akdeniz’in kıyı kesiminde en fazla görülen doğal afetlerden biri de heyelandır.
Adım 1: Akdeniz’in kıyı kesimini düşünelim. Genellikle dağlık ve engebeli bir arazi yapısı vardır.
Adım 2: Heyelan, toprak kayması demektir ve engebeli arazilerde, özellikle yağış sonrası daha sık görülür.
Adım 3: Bu nedenle, Akdeniz’in kıyı kesiminde heyelan riski yüksektir. Bu ifade doğrudur.
Cevap: D
( ) 3. Deprem sırasında bina dışına çıkılırken asansör kullanılmamalıdır.
Adım 1: Deprem anında ne yapmamız gerektiğini hatırlayalım. Güvenliğimiz için alınması gereken önlemler nelerdi?
Adım 2: Deprem sırasında asansör kullanmak çok tehlikelidir çünkü asansör durabilir veya kabloları kopabilir.
Adım 3: Bu yüzden, deprem sırasında kesinlikle asansör kullanılmamalıdır. Bu ifade doğrudur.
Cevap: D
( ) 4. Ülkemizde birinci derece deprem bölgeleri vardır.
Adım 1: Türkiye’nin bir deprem ülkesi olduğunu biliyoruz. Deprem bölgeleri farklı derecelere ayrılır.
Adım 2: Birinci derece deprem bölgeleri, en yüksek deprem riski taşıyan yerlerdir.
Adım 3: Ülkemizde birinci derece deprem bölgeleri bulunmaktadır. Bu ifade doğrudur.
Cevap: D
( ) 5. Fiziki haritalarda yeşil rengin tonları doğal bitki örtüsünü gösterir.
Adım 1: Fiziki haritalarda renklerin neyi temsil ettiğini düşünelim. Genellikle yükselti ve bitki örtüsü için kullanılır.
Adım 2: Yeşil renkler genellikle ormanları ve bitki örtüsünün yoğun olduğu yerleri temsil eder. Bu ifade doğrudur.
Cevap: D
( ) 6. Dik yamaçların teraslanması sel baskınlarına karşı alınan önlemlerden biridir.
Adım 1: Teraslama, eğimli arazilerde toprağın kaymasını önlemek ve tarım alanları oluşturmak için yapılan bir çalışmadır.
Adım 2: Dik yamaçlarda teraslama yapmak, yağmur sularının akışını yavaşlatarak sel baskınlarının etkisini azaltır.
Adım 3: Bu nedenle, bu ifade doğrudur.
Cevap: D
( ) 7. Düdük, deprem çantasında mutlaka bulunması gereken eşyalardandır.
Adım 1: Deprem çantası, olası bir depremde bize yardımcı olacak malzemeleri içerir.
Adım 2: Düdük, yardım çağırmak için kullanışlı bir eşyadır. Özellikle enkaz altında kalındığında sesimizi duyurmak için önemlidir.
Adım 3: Bu yüzden, düdük deprem çantasında bulunması gereken önemli bir eşyadır. Bu ifade doğrudur.
Cevap: D
( ) 8. Kara yolları beşerî unsurlardandır.
Adım 1: Beşerî unsurlar, insanlar tarafından yapılan veya etkilenen şeylerdir. Doğal unsurlar ise doğada kendiliğinden oluşanlardır.
Adım 2: Kara yolları insanlar tarafından inşa edilir.
Adım 3: Bu nedenle, kara yolları beşerî unsurlardandır. Bu ifade doğrudur.
Cevap: D
( ) 9. Trafik kazaları önemli doğal afetlerden biridir.
Adım 1: Doğal afetler, doğada kendiliğinden meydana gelen ve insanlara zarar verebilen olaylardır. Örneğin; deprem, sel, fırtına.
Adım 2: Trafik kazaları ise insanların dikkatsizliği veya hataları sonucu meydana gelir.
Adım 3: Bu yüzden trafik kazaları doğal afet değil, beşerî bir sorundur. Bu ifade yanlıştır.
Cevap: Y
—
C. Aşağıda verilen her bir kutucuğun içine yanındaki kavramla ilişkili olduğunu düşündüğünüz kelime grubunun numarasını yazınız.
Bu soruda, sol tarafta verilen kelimelerle, sağ tarafta verilen kavram gruplarını eşleştireceğiz. Hangi kelimenin hangi kavram grubuna uyduğuna bakacağız.
1. adres
Adım 1: Adres, bir yerin nerede olduğunu belirten bilgidir.
Adım 2: Sağ taraftaki kavram gruplarına bakalım. “Hava olayı” hava durumuyla ilgilidir. “Doğal unsur” doğada kendiliğinden olan şeylerdir. “Beşerî unsur” insanlar tarafından yapılan şeylerdir. “Doğal afet” doğada meydana gelen yıkıcı olaylardır. “Deprem bilgi kartı” ve “deprem çantası” ise depremle ilgili özel kavramlardır.
Adım 3: Adres, bir yerin konumuyla ilgilidir. Bu bağlamda, bir adres bir “beşerî unsur” ile doğrudan ilişkili olmasa da, yerin kendisi bir beşerî unsurun (yerleşim yeri gibi) parçası olabilir. Ancak seçeneklere baktığımızda, doğrudan bir eşleştirme yapmak zor. Sorunun formatı gereği, bu tür eşleştirmelerde en yakın olanı seçmeliyiz. Adres, bir yerin konumuyla ilgili olduğu için, konumu belirleyen kavramlara en yakın olanı düşünelim. Burada doğrudan bir eşleşme yok gibi duruyor. Ancak sorunun mantığına göre, bir yerin konumuyla ilgili olduğu için, bu bir “beşerî unsur” (bir yapının veya yerleşimin adresi) ile ilişkilendirilebilir. Ya da daha genel bir ifadeyle, bu bir yerleşim yeriyle ilgili olduğu için beşerî unsur olarak düşünülebilir.
Adım 4: Sorunun yapısına göre, seçenekler arasında en uygun olanı bulmalıyız. Eğer adres bir yerin konumu ise ve bu yer bir insan yapımı ise, 3. beşerî unsur ile ilişkilendirilebilir. Ancak bu biraz zorlama bir eşleştirme olabilir.
Adım 5: Soruyu tekrar incelediğimizde, “kelime grubunun numarasını yazınız” diyor. Bu durumda, sol taraftaki kelimeye karşılık gelen sağ taraftaki numaranın ne olduğunu bulmalıyız.
Adım 6: Tekrar düşünelim. Adres, bir yerin konumu. Bu yer bir ev, bir okul olabilir. Bunlar insanlar tarafından yapılmıştır. Dolayısıyla adres de dolaylı olarak beşerî unsurla ilgilidir.
Çözüm: 3
2. köprü
Adım 1: Köprü, insanlar tarafından nehirlerin veya yolların üzerinden geçişi sağlamak için yapılan bir yapıdır.
Adım 2: Bu tanıma göre köprü bir “beşerî unsur”dur.
Çözüm: 3
3. sis
Adım 1: Sis, havadaki su damlacıklarının yoğunlaşmasıyla oluşan bir hava olayıdır.
Adım 2: Bu nedenle sis, bir “hava olayı”dır.
Çözüm: 1
4. radyo
Adım 1: Radyo, insanların haberleşmek veya eğlenmek için kullandığı bir elektronik alettir.
Adım 2: İnsanlar tarafından yapıldığı için radyo bir “beşerî unsur”dur.
Çözüm: 3
5. dağ
Adım 1: Dağ, yeryüzünün doğal bir şeklidir.
Adım 2: Doğada kendiliğinden oluştuğu için dağ bir “doğal unsur”dur.
Çözüm: 3
6. sel
Adım 1: Sel, genellikle aşırı yağışlar sonucu oluşan, yerleşim yerlerine zarar verebilen bir doğa olayıdır.
Adım 2: Bu tanıma göre sel, bir “doğal afet”tir.
Çözüm: 4
Sonuçlar:
1. adres – 3
2. köprü – 3
3. sis – 1
4. radyo – 3
5. dağ – 3
6. sel – 4
—
Umarım bu çözümlerimiz ve açıklamalarımız anlaşılır olmuştur. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!