Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün elimize ulaşan bu güzel metni birlikte inceleyip, içindeki soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
***
Güney Cephesi’ndeki millî kahramanlarımızdan biri de Maraş’ta düşmana ilk kurşunu atarak kurtuluş mücadelesini başlatan Sütçü İmam’dır (1871 – 1922).
Maraş’taki Fransız-Ermeni askerleri 31 Ekim 1919 günü evlerine gitmekte olan Türk kadınlarına saldırdılar. Kadınları korumak isteyen Çakmakçı Sait’i de şehit ettiler. Bunun üzerine Sütçü İmam adıyla bilinen Maraşlı bir vatansever hızla dükkânından çıkarak askerlerden birini öldürdü.
Bu olaydan sonra Sütçü İmam (Görsel 2.23), gündüzleri köy köy dolaşarak düşmana karşı direniş çağrısı yaptı. Geceleri ise şehre inerek düşmana karşı yürütülen mücadeleye yardım etti. Maraş savunmasına katılıp şehrin kurtuluşuna önemli katkılarda bulundu. (1)
Milli Mücadele günlerinde işgale uğrayan güney illerimizden bir diğeri Urfa idi. Urfa’da direniş ruhunu ateşleyen kişi Ali Saip Bey oldu (Görsel 2.24).
1885’te doğan Ali Saip Bey Harp Okulunu bitirdi. 1919 yılında Urfa Jandarma Komutanlığına getirildi. İşgalden sonra şehrin ileri gelenleri ile bir millî teşkilat kurarak Fransızların Urfa’dan atılmasında önemli rol oynadı. Bu katkılarından dolayı Atatürk tarafından kendisine “Ursaş” soyadı verildi. Ali Saip Ursaş 1939’da Adana’da vefat etti.
Ali Saip Bey, Fransızlarla girdiği bir çarpışmanın ardından savaş alanını gezerken şu duygulu sözleri söylemiştir:
“Şimdi toprağa serilip kalmış bu bahtsız Fransız delikanlıları ne arıyorlardı burada? Niye geldiler, burada ne işleri vardı? Urfa nere, Paris nere? Neden gelip yaşamlarını burada bıraktı bu genç insanlar. Türk yurdunu ele geçirmek, Türk istiklalini yok etmek için buraya gönderilen bu bahtsızları oymakların ve çevre köylerin savaşçıları öldürmedi. Hayır, onları buraya gönderenler öldürdü.” (2)
Yukarıdaki sözlerinden yola çıkarak Ali Saip Bey’in kişilik özellikleri hakkında neler söyleyebilirsiniz?
(1) Bu kitap için yazılmıştır.
(2) Abdüla Mardanoviç Şamsudinov, Türkiye Ulusal Kurtuluş Savaşı Tarihi, s. 141.
***
Şimdi bu metinle ilgili soruları tek tek inceleyelim.
***
**Soru 1:**
Güney Cephesi’ndeki millî kahramanlarımızdan biri olarak tanıtılan Sütçü İmam’ın yaşadığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
a) 1919 – 1922
b) 1871 – 1922
c) 1919 – 1939
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu sorunun cevabını bulmak için metnin ilk paragrafına dikkatlice bakmalıyız. Metinde şöyle yazıyor: “Güney Cephesi’ndeki millî kahramanlarımızdan biri de Maraş’ta düşmana ilk kurşunu atarak kurtuluş mücadelesini başlatan Sütçü İmam’dır (1871 – 1922).” İşte burada Sütçü İmam’ın yaşadığı dönem net olarak belirtilmiş.
Adım 1: Metnin ilk paragrafını oku.
Adım 2: Sütçü İmam’ın adının geçtiği cümleyi bul.
Adım 3: Cümledeki parantez içinde verilen tarih aralığını belirle.
Bu adımları takip ettiğimizde, Sütçü İmam’ın yaşadığı dönemin 1871 – 1922 yılları arasında olduğunu görüyoruz.
Sonuç: b) 1871 – 1922
***
**Soru 2:**
Metne göre Sütçü İmam’ın Maraş savunmasına katkıları hangi seçenekle doğru bir şekilde açıklanmıştır?
a) Dükkânından çıkarak Fransız askerlerinden birini öldürmüş ve düşmana karşı direniş çağrısı yapmıştır.
b) Fransızlarla çarpışmış ve onların Türk yurdunu ele geçirmesini engellemiştir.
c) Urfa’da millî bir teşkilat kurarak Fransızların Urfa’dan atılmasında rol oynamıştır.
Çözüm:
Bu sorunun cevabını bulmak için Sütçü İmam’ın Maraş’taki mücadelelerine odaklanmamız gerekiyor. Metnin ikinci ve üçüncü paragraflarında bu konuda bilgiler yer alıyor.
Adım 1: Metinde Sütçü İmam’ın Maraş’taki eylemlerini anlatan bölümleri bul.
Adım 2: “Bu olaydan sonra Sütçü İmam (Görsel 2.23), gündüzleri köy köy dolaşarak düşmana karşı direniş çağrısı yaptı. Geceleri ise şehre inerek düşmana karşı yürütülen mücadeleye yardım etti. Maraş savunmasına katılıp şehrin kurtuluşuna önemli katkılarda bulundu.” cümlesine dikkat et.
Adım 3: Bu cümlenin, seçeneklerdeki bilgilerle ne kadar örtüştüğünü kontrol et.
Metinde açıkça Sütçü İmam’ın düşmana karşı direniş çağrısı yaptığı ve Maraş savunmasına katıldığı belirtiliyor. Bu durum, a seçeneğindeki bilgiyi doğruluyor. Diğer seçeneklerdeki bilgiler ise Ali Saip Bey ile ilgili.
Sonuç: a) Dükkânından çıkarak Fransız askerlerinden birini öldürmüş ve düşmana karşı direniş çağrısı yapmıştır.
***
**Soru 3:**
Ali Saip Bey’in “Ursaş” soyadını almasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
a) Harp Okulunu başarıyla bitirmesi.
b) Atatürk tarafından Urfa’nın kurtuluşundaki katkılarından dolayı.
c) Fransızlarla girdiği çarpışmada gösterdiği kahramanlıktan dolayı.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu sorunun cevabı da yine metinde gizli. Ali Saip Bey ile ilgili bölümü dikkatlice okuyalım.
Adım 1: Metinde Ali Saip Bey’den bahseden paragrafı bul.
Adım 2: “Bu katkılarından dolayı Atatürk tarafından kendisine “Ursaş” soyadı verildi.” cümlesini oku.
Adım 3: Bu cümlenin hangi katkılardan bahsettiğini metnin önceki satırlarında ara.
Metinde, Ali Saip Bey’in Urfa’da kurduğu millî teşkilatla Fransızların Urfa’dan atılmasında önemli rol oynadığı belirtiliyor. İşte bu önemli katkılarından dolayı Atatürk ona “Ursaş” soyadını vermiş.
Sonuç: b) Atatürk tarafından Urfa’nın kurtuluşundaki katkılarından dolayı.
***
**Soru 4:**
Ali Saip Bey’in “Şimdi toprağa serilip kalmış bu bahtsız Fransız delikanlıları ne arıyorlardı burada? Niye geldiler, burada ne işleri vardı? Urfa nere, Paris nere? Neden gelip yaşamlarını burada bıraktı bu genç insanlar. Türk yurdunu ele geçirmek, Türk istiklalini yok etmek için buraya gönderilen bu bahtsızları oymakların ve çevre köylerin savaşçıları öldürmedi. Hayır, onları buraya gönderenler öldürdü.” sözleri onun hangi kişilik özelliğini ön plana çıkarmaktadır?
a) Vatansever ve bağımsızlık aşığı olduğunu.
b) Düşmanlarına karşı merhametli olduğunu.
c) Savaşlardan kaçınan barış yanlısı olduğunu.
Çözüm:
Bu soru, Ali Saip Bey’in sözlerinin anlamını çözmemizi istiyor. Hadi birlikte bu sözlerin ne demek istediğini anlayalım.
Adım 1: Ali Saip Bey’in söylediği sözleri dikkatlice oku ve anlamaya çalış.
Adım 2: Sözlerde “Türk yurdunu ele geçirmek”, “Türk istiklalini yok etmek” gibi ifadelerin altını çiz.
Adım 3: Ali Saip Bey’in bu sözlerle kimlere karşı çıktığını ve neyi savunduğunu düşün.
Ali Saip Bey, sözlerinde Fransızların aslında kendi istekleriyle değil, birileri tarafından buraya gönderildiğini ve Türk yurdunu işgal etmek istediklerini söylüyor. Bu durum, onun vatanını ne kadar çok sevdiğini ve bağımsızlığına ne kadar önem verdiğini gösteriyor. Düşmanlarına karşı bir öfke ve onlara bu toprakları vermeme kararlılığı hissediliyor. Bu yüzden en doğru seçenek vatanseverlik ve bağımsızlık aşkıdır.
Sonuç: a) Vatansever ve bağımsızlık aşığı olduğunu.
***
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Sizler de metinleri dikkatlice okuyarak bu tür soruların cevaplarını rahatlıkla bulabilirsiniz. Başarılar dilerim!