Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimiz için hazırladığım soruları hep birlikte çözelim. Hazırsanız başlayalım!
1. Aşağıdaki davranışlardan hangisinin kendisini başkalarının yerine koyma duygusunun bir sonucu olduğu söylenemez?
Bu soruda empati kurmayan bir davranış bulmamız gerekiyor. Empati, bir başkasının yerine kendini koyarak onun neler hissettiğini anlamaktır. Şimdi şıklara bakalım:
* A) Çiğdem’in kalemini evde unutan Arda’ya kalemlerinden birini vermesi: Bu, Arda’nın durumunu anladığını ve ona yardım ettiğini gösterir. Yani empati örneğidir.
* B) Emre’nin sofrayı kurmada anne babasına yardım etmesi: Bu, ailesine karşı duyduğu sorumluluğu ve onların işini kolaylaştırma isteğini gösterir. Başkasının yerine kendini koymaktan çok, bir görev bilincidir.
* C) Ceren’in boş zamanlarını resim yaparak değerlendirmesi: Bu, Ceren’in kendi ilgi alanıyla ilgili bir aktivite yapmasıdır. Başka birinin durumunu anlamakla ilgisi yoktur.
* D) Yiğit’in okul kantininde sıraya girmesi: Bu, genel bir kurala uymak ve başkalarının hakkına saygı göstermektir. Sıra beklemek, başkasının yerine kendini koymakla doğrudan ilgili değildir.
Soruda “söylenemez” dediği için, empatiyle en az ilgili olanları bulmalıyız. Ancak sorunun orijinal metninde “gösterilemez” gibi bir anlam çıkıyor. Şıkları tekrar incelediğimizde, B şıkkı daha çok sorumluluk ve yardımseverlik örneğidir. C şıkkı ise tamamen bireysel bir aktivitedir. D şıkkı ise kurala uymaktır. Sorunun orijinali “söylenemez” dediği için, bu davranışlardan hangisi empatiyle *doğrudan* ilgili değildir diye düşünebiliriz.
Şimdi soruyu tekrar dikkatli okuyalım: “kendisini başkalarının yerine koyma duygusunun bir sonucu olduğu söylenemez?”.
* A şıkkı: Arda’nın zor durumda olduğunu anlayıp yardım etmek, empati kurmaktır.
* B şıkkı: Anne babaya yardım etmek, onlara destek olmak empatiyle ilişkilendirilebilir. Onların yorgun olabileceğini düşünmek gibi.
* C şıkkı: Resim yapmak, kişisel bir aktivitedir ve doğrudan başkasının yerine geçmekle ilgili değildir.
* D şıkkı: Sıraya girmek, başkalarının hakkına saygı göstermekle ilgilidir. Bu da empatiyle dolaylı olarak ilişkilendirilebilir.
Bu durumda, C şıkkı doğrudan başkasının yerine kendini koyma ile ilgili olmayan bir davranıştır.
Cevap: C
Açıklama: Empati, bir insanın kendisini başka bir insanın yerine koyarak onun duygu ve düşüncelerini anlamasıdır. Ceren’in resim yapması, kendi ilgi alanına yönelik bir aktivitedir ve bu durum, başkasının yerine kendini koyma ile doğrudan ilgili değildir.
2. “Beş parmağın beşi bir olmaz.” atasözü aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?
Bu atasözü, her insanın birbirinden farklı olduğunu, herkesin aynı düşünemeyeceğini veya aynı özelliklere sahip olamayacağını anlatır.
* A) İnsan sevgisi: İnsan sevgisi, tüm insanları sevmekle ilgilidir. Bu atasözü farklılıklara odaklanıyor.
* B) Sorumluluk: Sorumluluk, görevlerimizi yerine getirmektir. Atasözü ile doğrudan bir ilgisi yok.
* C) Bireysel farklılık: Her insanın kendine özgü düşünceleri, yetenekleri ve özellikleri olmasıdır. Bu atasözü tam olarak bunu anlatıyor.
* D) Düşüncelere saygı: Başkalarının düşüncelerine değer vermek anlamına gelir. Atasözü daha çok farklılıkların varlığını belirtiyor.
Cevap: C
Açıklama: “Beş parmağın beşi bir olmaz.” atasözü, her insanın birbirinden farklı olduğunu, herkesin aynı düşüncelere, yeteneklere veya özelliklere sahip olamayacağını anlatır. Bu da bireysel farklılıklar kavramıyla ilgilidir.
3. Hayatınıza ilişkin belli başlı olayları kronolojik sıraya koyduğunuzda aşağıdakilerden hangisini diğerlerinden sonra yazmanız gerekir?
Kronolojik sıra, olayların oluş sırasına göre dizilmesidir. Yani en eski olandan en yeni olana doğru. Şimdi şıklara bakalım ve hangisinin en son olmuş olabileceğini düşünelim:
* A) Yürümeyi öğrendim.
* B) 4. sınıfa geçtim.
* C) Okuma yazmayı öğrendim.
* D) 6. yaş günümü kutladım.
Şimdi bu olayların genel yaş sıralamasını düşünelim:
1. Önce yürümeyi öğreniriz.
2. Sonra genellikle okuma yazmayı öğreniriz.
3. 6 yaş civarında genellikle ilkokula başlarız ve 6. yaş günümüzü kutlarız.
4. 4. sınıfa geçmek ise daha sonraki bir zamandır.
Bu durumda, 4. sınıfa geçmek, bu olayların en sonuncusu olmalıdır.
Cevap: B
Açıklama: Hayatımızdaki olayları oluş sıralarına göre dizdiğimizde (kronolojik sıra), önce yürümeyi öğreniriz, sonra okuma yazmayı öğreniriz. 6 yaş günümüzü kutlarız ve bu yaş civarında okula başlarız. 4. sınıfa geçmek ise ilkokulun daha sonraki bir aşamasıdır. Bu yüzden 4. sınıfa geçmek, diğer olaylardan sonra gerçekleşir.
4. Herhangi bir kişinin resmî kimlik belgesine bakarak o kişi hakkında aşağıdaki verilen sorulardan hangisi cevaplanamaz?
Resmî kimlik belgesi dediğimizde nüfus cüzdanımızı veya kimlik kartımızı düşünelim. Bu kartlarda hangi bilgiler bulunur ve hangisi bulunmaz?
* A) Kaç yaşındadır? Kimlik kartında doğum tarihi yazar. Doğum tarihinden yaşımızı hesaplayabiliriz.
* B) Babasının adı nedir? Kimlik kartında anne ve baba adı yazar.
* C) Vatandaşlık numarası nedir? Kimlik kartının üzerinde TC Kimlik Numarası (vatandaşlık numarası) yazar.
* D) Kardeşinin adı nedir? Kimlik kartında kişinin kendisiyle ilgili bilgiler bulunur. Kardeşinin adı kimlik kartında yazmaz.
Cevap: D
Açıklama: Kimlik belgemizde kendi adımız, soyadımız, doğum tarihimiz, anne ve baba adımız, uyruğumuz, TC kimlik numaramız gibi bilgiler yer alır. Ancak kardeşlerimizin adları kimlik belgemizde yazmaz.
5. Aşağıdaki davranışlardan hangisinin empatiyi en doğru şekilde tanımladığı söylenebilir?
Empatiyi en iyi anlatan şıkkı bulacağız. Empati, başkasının ne hissettiğini anlamak ve ona göre davranmaktır.
* A) Karşısındaki kişinin neler hissedebileceğini tahmin edip ona göre davranma: Bu, tam olarak empati tanımıdır. Birinin durumunu anlayıp ona göre hareket etmek.
* B) Karşısındaki kişinin dostluğunu kazanmaya çalışma: Dostluk kazanmak iyi bir şeydir ama bu doğrudan empati değildir.
* C) Karşısındaki kişiye onun kendisine davrandığı gibi davranma: Bu, “gözün göz için” gibi bir durumdur. Empati, başkasının yerine kendini koymaktır, onun sana davrandığı gibi değil.
* D) Karşısındaki kişinin hatasını yüzüne vurma: Bu, empatiyle pek ilgili olmayan, hatta bazen empatiye aykırı bir davranıştır.
Cevap: A
Açıklama: Empati, bir insanın kendisini başka bir insanın yerine koyarak onun duygu ve düşüncelerini anlaması ve bu anlayışla ona göre davranmasıdır. A şıkkı bu durumu en doğru şekilde ifade etmektedir.
Şimdi defterimize yazacağımız sorulara geçelim. Bunları kendi cümlelerinizle açıklamanız gerekiyor.
D. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Resmî kimlik belgenizi hangi işler için kullanıyorsunuz?
Bu soruyu cevaplarken, kimlik kartınızı hangi durumlarda kullandığınızı düşüneceksiniz. Mesela:
* Okula kaydolurken
* Seyahat ederken (uçak bileti almak, otobüse binmek gibi)
* Bankada işlem yaparken
* Bir yerde yaşınızı kanıtlamanız gerektiğinde
* Oy kullanırken (seçim zamanı geldiğinde)
* Resmî kurumlarda (hastane, emniyet vb.) işlem yaparken
Örnek Cevap: Resmî kimlik belgemizi okul kaydı yaparken, hastaneye giderken, otobüs bileti alırken, bankada para çekerken ve yaşımı kanıtlamam gereken yerlerde kullanıyorum.
2. İnsanı diğer insanlardan ayıran bireysel farklılıklara beş örnek veriniz.
İnsanları birbirinden farklı yapan özellikler nelerdir diye düşüneceğiz. Bu özellikler fiziksel olabileceği gibi, ilgi alanları, yetenekler veya düşünceler de olabilir.
* Fiziksel Farklılıklar:
* Boy uzunluğu (kimi uzun, kimi kısa)
* Göz rengi (kimi mavi gözlü, kimi kahverengi gözlü)
* Saç rengi (kimi sarı saçlı, kimi siyah saçlı)
* Vücut yapısı (kimi zayıf, kimi daha yapılı)
* Ses tonu (kimi ince sesli, kimi kalın sesli)
* İlgi Alanları ve Yetenekler:
* Kimi resim yapmayı sever, kimi futbol oynamayı.
* Kimi çok iyi şarkı söyler, kimi iyi matematik çözer.
* Kimi kitap okumayı sever, kimi de oyun oynamayı.
* Düşünce ve Kişilik Farklılıkları:
* Kimi daha sakin, kimi daha hareketlidir.
* Kimi iyimserdir, kimi daha endişeli olabilir.
* Kimi çabuk karar verir, kimi daha uzun düşünür.
Örnek Cevap: İnsanı diğer insanlardan ayıran bireysel farklılıklara beş örnek şunlardır: 1. Göz renginin farklı olması (bazılarının mavi, bazılarının kahverengi gözlü olması). 2. Sevilen spor dallarının farklı olması (kimi futbolu, kimi basketbolu sever). 3. Ses tonunun farklı olması (kimi ince, kimi kalın konuşur). 4. Hobilerin farklı olması (kimi resim yapar, kimi müzik dinler). 5. Boy uzunluğunun farklı olması (kimi daha uzun boylu, kimi daha kısa boyludur).
Umarım hepimiz bu soruları doğru anlamış ve çözmüşüzdür. Dersimiz bu kadar, başka derslerde görüşmek üzere!