Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün 4. sınıf Fen Bilimleri dersinde “Maddenin Özellikleri” konusunu işleyeceğiz. Hazırsanız, bu ünitedeki soruları birlikte adım adım inceleyelim ve çözelim.
Yemek pişirmek için kullandığımız tencereler, çelik ve bakır gibi maddelere; sandalye ise tahtaya şekil verilerek elde edilir.
Bu cümledeki önemli noktaları yakalayalım. Tencereler genellikle çelik ve bakır gibi maddelerden yapılıyor. Sandalyeler ise tahtadan yapılıyor ve onlara şekil veriliyor. Bu bize katı maddelerin şekil alabilme özelliğini gösteriyor.
Katı maddelerin şekil almış hâline cisim denir. Masa, çatal, kaşık, bıçak, sürahi, sandalye cisimlere örnek olarak verilebilir.
Burada da “cisim” kelimesinin ne anlama geldiğini öğreniyoruz. Katı bir maddeye şekil verdiğimizde ona “cisim” diyoruz. Hepimizin evinde veya okulda gördüğü masa, çatal, kaşık gibi eşyalar birer cisme örnektir.
Su içtiğimiz cam bardak, kumun; yemek pişirmede kullanılan toprak çanak, toprağın; sıralarımızda kullanılan demir ayaklar ise demirin işlenmesi ile elde edilmiştir.
Şimdi de farklı cisimlerin hangi maddelerden yapıldığına bakalım. Cam bardakları cam maddesinden, toprak çanakları topraktan, demir ayakları ise demirden elde ediyoruz. Bu da bize maddelerin işlenerek farklı şekillerde kullanılabileceğini gösteriyor.
Tahta kaşık, oklava, sıra, masa, dolap gibi eşyalar ağaçtan yapılmıştır. Bunları ağaçtan farklı kılan nedir? Ağaç maddedir. Diğerleri de işlenmiş, şekil almış cisimlerdir. Bu cisimler ağaç yerine farklı bir maddeden de yapılabilir. Çevremizdeki maddelerden bazıları kullanım amacına göre biçimlendirilmiştir. Bunlar da cisimdir.
Bu paragrafta da tahta eşyaların ağaç maddesinden yapıldığını öğreniyoruz. Ağacın kendisi bir maddedir, ancak ondan yapılan kaşık, masa gibi şeyler ise işlenmiş ve şekil verilmiş cisimlerdir. Demek ki, bir madde işlenip şekil aldığında cisim oluyor.
Her cismin madde olduğunu unutmayalım. Peki, her madde cisim midir? Sıvı ve gaz maddelerden cisim oluşturabilir miyiz? Soruların cevaplarını arkadaşlarımızla tartışalım.
Bu son paragraf, konuyu daha derinlemesine düşünmemizi sağlıyor. Cisimlerin maddelerden oluştuğunu biliyoruz ama her maddenin cisim olup olmadığını merak ediyoruz. Sıvılar ve gazlar da madde değil mi? Onlardan da cisim yapabilir miyiz acaba? Bunu hep birlikte düşünelim ve tartışalım!