Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Bugün fen bilimleri dersinde maddenin halleri ve sıcaklık konularıyla ilgili harika bir çalışma yapacağız. Hazırsan hemen başlayalım!
A) Aşağıdaki ifadeler doğru ise “D” harfini, yanlış ise “Y” harfini yuvarlak içine alalım.
1. Sıcaklığı termometre ile ölçeriz.
Bu ifade doğrudur. Sıcaklığı ölçmek için kullandığımız aletin adı termometredir. Termometreler, içindeki sıvının genleşmesi veya büzülmesiyle sıcaklık değerini gösterir.
D Y
2. Termometrenin
Bu ifade yanlıştır. Bir madde ısınıyorsa genleşir, yani hacmi artar. Termometrenin içindeki sıvı da ısındıkça genleşir ve seviyesi yükselir, düşmez.
D Y
3. Sıcaklıkları farklı maddeler arasında ısı alışverişi olur.
Bu ifade doğrudur. Isı, her zaman sıcak olan maddeden soğuk olan maddeye doğru akar. Bu akışa ısı alışverişi diyoruz.
D Y
4. Isı, sıcaklığı düşük maddeden sıcaklığı yüksek maddeye doğru akar.
Bu ifade yanlıştır. Isı, her zaman sıcak olan maddeden soğuk olan maddeye doğru akar. Yani sıcaklık farkı varsa, ısı akışı sıcak olandan soğuk olana doğrudur.
D Y
5. Erime olayında madde dışarıya ısı verir.
Bu ifade yanlıştır. Erime, katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesidir. Erirken madde ısı alır, ısı vermez.
D Y
6. Erime ve donma olayları hâl değiştirme olaylarıdır.
Bu ifade doğrudur. Erime, katıdan sıvıya geçiş; donma ise sıvıdan katıya geçiştir. Bunlar maddenin fiziksel halinin değiştiği olaylardır.
D Y
7. Buharlaşmada madde dışarıdan ısı alır.
Bu ifade doğrudur. Buharlaşma, sıvı bir maddenin ısı alarak gaz hale geçmesidir. Tıpkı erimede olduğu gibi, buharlaşırken de madde ısı alır.
D Y
B) Aşağıdaki termometreleri inceleyerek termometrelerdeki okuduğumuz sıcaklık değerlerini altlarına yazalım.
1. Termometre
Adım 1: Termometrenin üzerinde hangi sayıların olduğunu dikkatlice inceleyelim. Bu termometrede 0, 10, 20, 30, 40 ve 50 sayıları var.
Adım 2: Sıvının seviyesinin hangi çizgiye kadar çıktığına bakalım. Kırmızı renkli sıvı, 30 ile 40 arasındaki çizgilerin tam ortasına gelmiş.
Adım 3: Her çizginin kaçar dereceyi gösterdiğini bulalım. 0’dan 10’a kadar 10 çizgi var, yani her çizgi 1 dereceyi gösteriyor. 30’dan sonra 5 çizgi yukarıda.
Adım 4: 30’dan sonra 5 çizgi yukarıda olduğuna göre, sıcaklık 30 + 5 = 35 derece olur.
35°C
2. Termometre
Adım 1: Bu termometrede de 0’dan 50’ye kadar sayılar ve aralarında çizgiler var.
Adım 2: Kırmızı sıvının seviyesine baktığımızda, 20 ile 30 arasındaki çizgilerden 8. çizgiye kadar geldiğini görüyoruz.
Adım 3: Yine her çizginin 1 derece olduğunu düşünürsek, 20’den sonra 8 çizgi yukarıda demektir.
Adım 4: Yani sıcaklık 20 + 8 = 28 derece olur.
28°C
3. Termometre
Adım 1: Bu termometreyi de dikkatlice inceleyelim. Sayılar yine 0’dan 50’ye kadar gidiyor.
Adım 2: Kırmızı sıvının seviyesi 40 ile 50 arasındaki çizgilerin tam ortasına denk gelmiş.
Adım 3: 40’tan sonra 5 çizgi yukarıda olduğuna göre, sıcaklık 40 + 5 = 45 derece olur.
45°C
4. Termometre
Adım 1: Son termometremize bakalım. Sayılar ve çizgiler yine aynı şekilde yerleştirilmiş.
Adım 2: Kırmızı sıvının seviyesi tam olarak 50 derecede durmuş.
Adım 3: Bu termometrede başka bir çizgiye bakmamıza gerek yok, çünkü sıvı doğrudan 50 sayısının hizasında.
50°C
Harika bir iş çıkardın! Bu alıştırmalarla hem doğru-yanlış ifadeleri ayırt etmeyi hem de termometre okumayı öğrendik. Başka çalışmalarda görüşmek üzere!