Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Bugün birlikte çok eğlenceli bir etkinliğin sorularını çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
**Etkinlik: Suyu Emen ve Emmeyen Maddeler**
Bu etkinlikte hangi maddelerin suyu emdiğini, hangilerinin emmediğini öğreneceğiz.
**Kullanılacak Malzemeler:**
* Temizlik bezi
* Su bardağı
* Kağıt mendil
* Plastik poşet
* Su
* Bulaşık süngeri
**Etkinlik Basamakları:**
1. Önce su bardağının içine biraz su koyacağız.
2. Sonra temizlik bezi, kağıt mendil, plastik poşet ve bulaşık süngerinin yüzeylerine elimizle dokunacağız. Yüzeylerinin pürüzlü mü yoksa pürüzsüz mü olduğunu anlamaya çalışacağız.
3. Şimdi su dolu bardağın içine önce temizlik bezini, sonra sırasıyla kağıt mendili, bulaşık süngerini ve plastik poşetin kendi kısmını batıracağız.
4. 5 saniye bekledikten sonra bu maddeleri sudan çıkaracağız. Gözlemlerimizi defterimize yazacağız.
—
**Sorular ve Çözümleri**
**Soru 1:** Hangi maddeler suyu emdi, hangileri emmedi? Bunun nedeni ne olabilir?
**Çözüm:**
Bu soruyu cevaplamak için etkinliği dikkatlice yapman gerekiyor.
* **Adım 1:** Etkinlik basamaklarında yaptığımız gibi, temizlik bezi, kağıt mendil, bulaşık süngeri ve plastik poşeti suya batırdıktan sonra çıkarınca hangilerinin elinin ıslandığını, hangilerinin ıslanmadığını gözlemleyeceksin.
* **Adım 2:** Eğer temizlik bezi, kağıt mendil ve bulaşık süngeri suya battığında suyu emip elini ıslattıysa, bu maddeler suyu *emmiştir*.
* **Adım 3:** Eğer plastik poşet suya battığında suyu emmeyip elini ıslak bırakmadıysa, bu madde suyu *emmemiştir*.
**Nedenleri:**
Maddelerin suyu emip emmemesinin nedeni, maddelerin iç yapılarındaki boşluklardır.
* Temizlik bezi, kağıt mendil ve bulaşık süngeri gibi maddelerin içinde küçük küçük boşluklar bulunur. Su bu boşluklara girerek madde tarafından emilir. Bu yüzden bu maddeler suyu emer.
* Plastik poşet gibi maddelerin yüzeyi daha sıkı dokunmuştur ve içinde suyun girebileceği boşluklar azdır veya hiç yoktur. Bu yüzden bu maddeler suyu emmez.
**Sonuç:**
* Suyu emen maddeler: Temizlik bezi, kağıt mendil, bulaşık süngeri.
* Suyu emmeyen madde: Plastik poşet.
* Nedenleri: Suyu emen maddelerin iç yapısında suyun girebileceği boşluklar varken, suyu emmeyen maddelerin iç yapısında bu boşluklar yoktur veya çok azdır.
—
**Soru 2:** Suyu emen ve emmeyen maddelere dokunduğumuzda aralarında nasıl bir fark hissettik?
**Çözüm:**
Bu sorunun cevabını da etkinliği yaparken hissettiğin dokunma duyusuyla bulacaksın.
* **Adım 1:** Etkinlikte suyu emen maddeler (temizlik bezi, kağıt mendil, bulaşık süngeri) ile suyu emmeyen maddeye (plastik poşet) dokunduğunda ne hissettiğini düşün.
* **Adım 2:** Suyu emen maddeler genellikle eline geldiğinde *ıslak* ve bazıları *yumuşak* hissedilir. Örneğin, ıslak bir bez veya ıslak bir sünger gibi.
* **Adım 3:** Suyu emmeyen plastik poşet ise suya battığında bile eline geldiğinde *ıslaklık hissi vermez* ve yüzeyi genellikle *daha pürüzsüz* hissedilir.
**Sonuç:**
Suyu emen maddelere dokunduğumuzda genellikle ıslaklık ve bazen yumuşaklık hissederiz. Suyu emmeyen maddelere dokunduğumuzda ise ıslaklık hissetmeyiz ve yüzeyleri daha farklı bir his verebilir.
—
**Metin Açıklaması:**
Etkinlikte gördüğümüz gibi bazı maddeler suyu emer. Suyu emen maddelerin yapısı, suyu emmeyenlerden farklıdır. Kâğıt havlu, tuvalet kâğıdı gibi maddeler suyu emme özelliği oldukları için ıslanır. Bazı maddeler ise suyu emmez. Örneğin, camdan yapılmış sürahi gibi maddeler suyu emme özelliğine sahip değildir. Özellikle kışın cildimizi emen bir yapıya sahip olmasını tercih ederiz. Bunun nedeni, suyun üzerimizde kalıcı olmasını istemeyiz.
Suyu emen maddelerin yüzeyine dokunursak yüzeylerinin pürüzlü ve yumuşak olduğunu fark ederiz. Suyu emmeyen plastik poşet gibi maddelerin yüzeyine dokunursak daha pürüzsüz olduğunu söyleyebiliriz.
**Mıknatıs Deneyi Hakkında Kısa Bir Bilgi:**
Mıknatıs toplu iğne ve plastik bardağa yaklaştırdığımızda ne gözlemleriz? Mıknatıs hangi maddeleri çeker? Bu soruların cevaplarını sonraki sayfalarda verilen etkinliği yaparak bulmaya çalışalım.
—
Bu etkinlikler sayesinde suyu emen ve emmeyen maddeleri daha iyi anladık. Unutma, fen dersi yaparak, deneyerek daha çok öğrenilir! Başka sorularda görüşmek üzere!