Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Ben sizin Fen Bilimleri öğretmeninizim. Bugün birlikte harika bir çalışma yapacağız. Önümüzde bir görsel var ve bu görselde hem kelimeler hem de sorular bulunuyor. Bu kelimeleri ve soruları dikkatlice inceleyerek fen bilimleri bilgilerimizi tazeleyeceğiz. Hazırsanız, başlayalım mı?
C. Aşağıdaki kutucuklarda bazı kelimeler verilmiştir. Kutucuklardaki numaraları kullanarak verilen soruları cevaplayalım.
Görselde 1’den 9’a kadar numaralandırılmış kelimeler görüyoruz: Demir, Erime, Hava, Donma, Çorba, Limonata, Kütle, Bakır, Hacim.
Şimdi bu kelimelerden yola çıkarak ilk dört soruyu cevaplayacağız.
1. Hangi kutu ya da kutucuklarda karışım örnekleri verilmiştir?
Sevgili çocuklar, karışım neydi? Farklı maddelerin bir araya gelmesiyle oluşan ama kimyasal özelliklerini kaybetmeyen maddelerdi. Şimdi kutucuklardaki kelimelere bakalım.
- Demir: Saf bir maddedir.
- Erime: Bir hal değişimidir, madde değildir.
- Hava: Gaz karışımıdır.
- Donma: Bir hal değişimidir, madde değildir.
- Çorba: Su, sebzeler, baharatlar gibi birçok şeyin bir araya gelmesiyle oluşur. Yani bir karışımdır.
- Limonata: Su, limon suyu ve şekerden oluşur. Yani bir karışımdır.
- Kütle: Bir niceliktir, madde değildir.
- Bakır: Saf bir maddedir.
- Hacim: Bir niceliktir, madde değildir.
Bu durumda, karışım örnekleri 5 numaralı Çorba ve 6 numaralı Limonata‘dır.
Cevap: 5 ve 6
2. Hangi kutu ya da kutucuklarda saf madde örnekleri verilmiştir?
Saf madde neydi? Tek çeşit atomdan veya molekülden oluşan maddelerdi. Şimdi tekrar kutucuklara göz atalım.
- Demir: Saf bir elementtir.
- Erime: Hal değişimi.
- Hava: Karışım.
- Donma: Hal değişimi.
- Çorba: Karışım.
- Limonata: Karışım.
- Kütle: Nicelik.
- Bakır: Saf bir elementtir.
- Hacim: Nicelik.
Demek ki saf madde örnekleri 1 numaralı Demir ve 8 numaralı Bakır‘dır.
Cevap: 1 ve 8
3. Hangi kutu ya da kutucuklarda maddenin ölçülebilir özellikleri verilmiştir?
Maddenin ölçülebilir özellikleri nelerdi? Hatırlayalım: Kütle ve Hacim gibi. Şimdi kutucuklara bakalım.
- Demir: Madde.
- Erime: Hal değişimi.
- Hava: Madde.
- Donma: Hal değişimi.
- Çorba: Madde.
- Limonata: Madde.
- Kütle: Maddenin bir özelliği ve ölçülebilir.
- Bakır: Madde.
- Hacim: Maddenin bir özelliği ve ölçülebilir.
Bu yüzden, maddenin ölçülebilir özellikleri 7 numaralı Kütle ve 9 numaralı Hacim‘dir.
Cevap: 7 ve 9
4. Hangi kutu ya da kutucuklarda hâl değişim olayları verilmiştir?
Hâl değişimleri neydi? Maddenin bir halden başka bir hale geçmesiydi. Örneğin, erime, donma, buharlaşma gibi.
- Demir: Madde.
- Erime: Bir hâl değişim olayıdır.
- Hava: Madde.
- Donma: Bir hâl değişim olayıdır.
- Çorba: Madde.
- Limonata: Madde.
- Kütle: Nicelik.
- Bakır: Madde.
- Hacim: Nicelik.
Dolayısıyla, hâl değişim olayları 2 numaralı Erime ve 4 numaralı Donma‘dır.
Cevap: 2 ve 4
Şimdi gelelim ikinci kısma. Bu bölümde soruları okuyup doğru seçeneği işaretleyeceğiz.
Ç. Aşağıdaki soruları okuyarak doğru olan seçeneği işaretleyelim.
1. Aşağıdaki maddelerden hangisi katı değildir?
Katı maddeleri düşünelim. Katı maddelerin belirli bir şekli ve hacmi vardır. Şimdi seçeneklere bakalım:
- A. Demir çubuk: Belirli bir şekli ve hacmi var, katıdır.
- B. Silgi: Belirli bir şekli ve hacmi var, katıdır.
- C. Süt: Akışkandır, kabın şeklini alır, katı değildir. Sıvıdır.
- D. Buz: Belirli bir şekli ve hacmi var, katıdır.
Bu durumda katı olmayan madde süttür.
Cevap: C. Süt
2. I. Bulundukları kabın doldurdukları kısmının şeklini alırlar.
II. Hacim birimleri litre ile belirtilir.
III. Kütleleri yoktur.
Sıvılarla ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Sevgili arkadaşlar, sıvıları hatırlayalım. Sıvıların belirli bir şekli yoktur, bulundukları kabın şeklini alırlar. Hacimleri vardır ve bu hacim litre gibi birimlerle ölçülür. Ayrıca sıvıların da kütlesi vardır.
Şimdi ifadeleri tek tek inceleyelim:
- I. Bulundukları kabın doldurdukları kısmının şeklini alırlar. Bu ifade sıvılar için doğrudur. Sıvılar akışkan oldukları için içinde bulundukları kabın şeklini alırlar.
- II. Hacim birimleri litre ile belirtilir. Bu ifade de sıvılar için doğrudur. Sıvıların hacmi genellikle litre (L) veya mililitre (mL) ile ölçülür.
- III. Kütleleri yoktur. Bu ifade sıvılar için yanlıştır. Tıpkı katılar ve gazlar gibi sıvıların da kütlesi vardır.
Doğru ifadeler I ve II olduğundan, cevabımız bu ikisini içeren seçenektir.
- A. I ve II
- B. II ve III
- C. I ve III
- D. I, II ve III
Cevap: A. I ve II
3. Aşağıdakilerden hangisi karışım değildir?
Karışım neydi? Farklı maddelerin bir araya gelmesiyle oluşan ama özelliklerini kaybetmeyen maddelerdi. Şimdi seçeneklere bakalım:
- A. Tuz: Tuz (sodyum klorür) saf bir maddedir.
- B. Salata: Marul, domates, salatalık gibi farklı sebzelerin bir araya gelmesiyle oluşur, karışımdır.
- C. Ayran: Yoğurt, su ve bazen tuz gibi maddelerin karışımıdır, karışımdır.
- D. Limonata: Su, limon suyu ve şekerden oluşur, karışımdır.
Bu durumda karışım olmayan madde tuzdur.
Cevap: A. Tuz
Bugünkü fen bilimleri çalışmamız bu kadardı. Umarım her şeyi anlaşılır bir şekilde anlatabilmişimdir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!