Merhaba canım öğrencim! Ben senin 4. Sınıf Fen Bilimleri öğretmenin. Bugün elimize geçen bu harika görseldeki soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
—
Soru 1
Sahile yakın yerleşim yerlerinde yapılan gereksiz aydınlatmalar yavru kaplumbağaları denizden farklı yöne yönlendirir ve onların ölümlerine neden olur.
Peki, ışık kirliliğini önlemek için neler yapılabilir? Bunun için aşağıdaki etkinliği arkadaşlarımızla yapalım.
Çözüm
Bu soruda bize gereksiz aydınlatmaların deniz kaplumbağaları için ne kadar zararlı olduğu anlatılmış. Sonrasında da ışık kirliliğini önlemek için neler yapabileceğimizi arkadaşlarımızla bir etkinlik yaparak bulmamız isteniyor. Bu soru bir bilgi sorusu ve cevabı doğrudan sorunun içinde değil, etkinliği yaparken bulacağımız önerilerde gizli. Ama genel olarak ışık kirliliğini azaltmak için yapabileceğimiz şeyler var. Mesela, sadece ihtiyacımız olduğunda ışık kullanmak, gereksiz yanan lambaları söndürmek, dışarıya çok fazla ışık yayan lambalar yerine daha odaklı ışık veren lambalar kullanmak gibi.
—
Etkinlik Basamakları
* Arkadaşlarımızla gruplar oluşturarak aramızda iş bölümü yapalım. İş bölümü yaparken eşit davranmaya özen gösterelim.
Burada önemli olan, hep birlikte çalışmak ve herkesin görevini adilce paylaşması.
* Işık kirliliğini azaltmaya yönelik çözüm önerileri konusunda araştırma yapalım.
Bu adımda, internetten, kitaplardan veya büyüklerimizden bilgi toplayarak ışık kirliliğini nasıl azaltabileceğimizi öğreneceğiz.
* Işık kirliliğini azaltmaya yönelik çözümler üretelim.
Araştırmalarımızdan yola çıkarak kendi fikirlerimizi, yani çözüm önerilerimizi ortaya koyacağız.
* Ürettiğimiz çözümleri rapor hâline getirelim veya bilgisayar gibi teknolojik ürünlerden yararlanarak sunu şeklinde hazırlayalım.
Bulduğumuz çözümleri bir kağıda yazarak veya bilgisayarda slaytlar hazırlayarak daha düzenli hale getireceğiz.
* Hazırladığımız sunuyu arkadaşlarımızla paylaşalım.
Son olarak, yaptığımız çalışmayı sınıftaki diğer arkadaşlarımıza anlatacağız.
—
Sorular
* Işık kirliliğini azaltmak için üzerimize düşen görevler nelerdir?
Bu soru, az önceki etkinlik basamaklarında bahsedilen bilgileri özetlememizi istiyor. Kısacası, ışık kirliliğini azaltmak için bireysel olarak yapabileceğimiz şeyler nelerdir? Mesela, gereksiz yanan ışıkları kapatmak, dışarıya doğru ışık veren lambalar yerine aşağı doğru ışık veren lambalar kullanmak, pencerelerden sızan ışığı azaltmak için perdeler kullanmak gibi görevlerimiz olabilir.
* Işık kirliliğini azaltmaya yönelik önerileriniz nelerdir?
Bu soru, biraz daha geniş bir bakış açısı istiyor. Sadece bireysel olarak değil, çevremizde ışık kirliliğini azaltmak için neler yapılabileceği konusunda öneriler sunmamız bekleniyor. Örneğin, sokak lambalarının yönlerinin doğru ayarlanması, park ve bahçelerde sadece gerektiği kadar ışık kullanılması, binaların dış cephe aydınlatmalarının gereksiz yere kullanılmaması gibi önerilerde bulunabiliriz.
—
Işık kirliliğine karşı alınabilecek bazı önlemler aşağıda verilmiştir:
Bu kısımda, ışık kirliliğini azaltmak için yapılabilecek bazı önemli şeyleri madde madde göreceğiz.
*
Aydınlatılması gereken bölgenin ihtiyacını karşılayacak kadar aydınlatma yapılmalıdır.
Bu ne demek biliyor musunuz? Yani bir yere ne kadar ışık gerekiyorsa o kadar ışık yakılmalı. Fazlası israf ve ışık kirliliğine yol açar. Tıpkı odamızda sadece okuyacağımız kadar bir lambayı yakmamız gibi.
*
Işık kaynakları kullanılacak ortama göre seçilmelidir. Küçük bir oda için gücü az olan bir ampul kullanılmalıdır.
Burada da şunu anlıyoruz: Her yer için aynı ışık yeterli olmaz. Mesela kocaman bir spor salonu için az ışık yetmez ama küçük bir dolabın içini görmek için de dev gibi bir lambaya gerek yok. Ortama uygun, yani gücü az olan ampulleri kullanmak ışık kirliliğini önler.
*
Işık kaynaklarının yaydığı ışığın, doğru yönlendirme ve yerleştirme ile kontrol edilmesi gereklidir. Aydınlatmanın aydınlatılacak bölge sınırlarının dışına taşmamasına özen gösterilmelidir.
Bu madde de çok önemli! Işıklar nereye vuracaksa oraya yönlendirilmeli. Mesela bir sokağı aydınlatmak için kullanılan ışığın gökyüzüne doğru değil, sadece sokağa doğru yayılması sağlanmalı. Böylece ışık boşa gitmez ve gökyüzüne doğru yayılarak ışık kirliliğine neden olmaz.
*
Uzun süre aydınlatılmasına ihtiyaç duyulmayan apartman girişi, merdiven gibi yerlerde ışık kontrolü sağlayan, otomat denilen sistemlerden faydalanılmalıdır.
Bu da “akıllı aydınlatma” gibi düşünebilirsiniz. Yani bir yere girdiğimizde ışık yanar, çıktığımızda otomatik olarak söner. Böylece gereksiz yere yanıp duran ışıklar olmaz. Apartmanımızın girişi veya merdivenler gibi yerlerde bu tür sistemler kullanmak çok faydalı olur.
*
Sokak, cadde gibi yerlerde gecenin belirli bir saatinden sonra aydınlatma seviyesi düşürülmelidir.
Bu da gece geç saatlerde, sokaklarda çok az insan olduğunda ışıkların biraz daha kısılması anlamına gelir. Böylece hem enerji tasarrufu sağlanır hem de ışık kirliliği azaltılmış olur.
Işık kirliliğine karşı başka hangi önlemler alınabileceğini arkadaşlarımızla tartışalım.
Ayrıca büyüklerimizden de bu konuda bilgi edinelim.
Bu son cümleler de bize ışık kirliliği konusunda daha fazla düşünmemizi ve büyüklerimizden de bilgi almamızı teşvik ediyor. Unutmayalım, çevreye karşı duyarlı olmak hepimizin görevi!
—
Umarım bu açıklamalarım senin için faydalı olmuştur canım öğrencim. Başka soruların olursa çekinmeden sorabilirsin!