Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte bu sayfadaki soruları adım adım çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
1. Günlük konuşmalarımızda “Güneş doğdu”, “Güneş battı.” cümlelerini kullanırız. Güneş’in doğması ve batması nasıl gerçekleşiyor olabilir?
Çözüm:
Sevgili çocuklar, günlük hayatta bu ifadeleri sıkça kullanırız değil mi? Peki, Güneş gerçekten doğup batar mı, yoksa bu bir yanılsama mı?
Adım 1:
Düşünelim bakalım, biz sabah uyandığımızda Güneş’i gökyüzünde bir yerde görüyoruz. Akşam olunca ise onu göremiyoruz. Bu durum, sanki Güneş hareket ediyormuş gibi hissettiriyor.
Adım 2:
Ancak bilimsel olarak bildiğimiz bir şey var: Güneş aslında kendi etrafında dönerken Dünya da Güneş’in etrafında dolanır. Bizim “Güneş doğdu” dediğimiz an, Dünya’nın kendi etrafında dönerek bizi Güneş’e doğru çevirmesiyle oluşan aydınlıktır. “Güneş battı” dediğimiz an ise, Dünya’nın dönerek bizi Güneş’ten uzaklaştırmasıyla oluşan karanlıktır.
Yani, Güneş’in doğması ve batması dediğimiz olay, aslında Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesinin bir sonucudur.
2. Gecenin ve gündüzün nasıl oluştuğunu araştıralım.
Çözüm:
Bu sorunun cevabı az öncekinden biraz daha netleşti sanırım. Gündüz ve gece döngüsünü daha iyi anlayalım:
Adım 1:
Dünya, tıpkı bir top gibi yuvarlaktır ve kendi etrafında sürekli döner. Bu dönme hareketine eksen hareketi denir.
Adım 2:
Dünya dönerken, Güneş’ten gelen ışık yalnızca Dünya’nın bir tarafını aydınlatır. Güneş ışığı alan taraf gündüz olur.
Adım 3:
Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesiyle, Güneş ışığı almayan diğer taraf ise karanlıkta kalır. Bu karanlık olan kısım ise gecedir.
Yani, gece ve gündüz, Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi sayesinde oluşur. Dünya bu dönüşünü yaklaşık 24 saatte tamamlar, bu da bir gün eder.
Anahtar Kavramlar
Dönme hareketi
Dolamama hareketi
Gün-yıl
Gece-gündüz
Neler Öğreneceğiz?
Dünya’nın dönme ve dolanma hareketleri arasındaki farkı açıklayacağız.
Dünya’nın hareketleri sonucu gerçekleşen olayları açıklayacağız.
Yukarıdaki resimde, Güneş’in gün içinde gökyüzünde bulunduğu yerler çizilmiştir. Biz de Güneş’in gökyüzünde bulunduğu yerleri bir gün boyunca gözlem yaparak tespit edebiliriz.
! Unutmamak gerekir ki Güneş’e çıplak gözle bakmak zararlıdır.
Yukarıdaki resimde gördüğümüz durum Güneş’in mi yoksa Dünya’nın mı hareketi sonucunda oluşur?
Çözüm:
Bu soruda bize verilen resimdeki Güneş’in farklı konumlarda olması durumunun sebebini soruyor. Hadi bunu da açıklayalım:
Adım 1:
Resimde Güneş’in sanki gökyüzünde farklı yerlerdeymiş gibi gösterildiğini görüyoruz. Bu, gün içinde Güneş’in konumunun değiştiği izlenimini veriyor.
Adım 2:
Daha önce öğrendiğimiz gibi, Güneş aslında sabit duran bir yıldızdır. Dünya ise Güneş’in etrafında dolanır ve kendi etrafında da döner.
Adım 3:
Bizim gökyüzünde Güneş’in yerinin değiştiğini sanmamız, aslında Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesinden kaynaklanır. Dünya döndükçe, biz farklı yönlere bakarız ve bu da Güneş’in konumunun değiştiği yanılsamasını yaratır.
Bu nedenle, resimde gördüğümüz durum Dünya’nın hareketi sonucunda oluşur.
33