Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Bugün hep birlikte mıknatısların gizemli dünyasına bir yolculuk yapacağız. Fen Bilimleri dersimizdeki bu harika etkinliği ve sorularını adım adım inceleyip cevaplayacağız. Hazırsanız başlayalım!
—
SORU 1
Soru Metni: Mıknatıs hangi cisimleri çekmiştir? Hangi cisimleri çekmemiştir?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için öncelikle etkinlikte kullanılan malzemeleri ve mıknatısın neleri çektiğini, neleri çekmediğini gözlemlememiz gerekiyor. Etkinlikte, mıknatısın etrafına çeşitli cisimler konulmuş ve mıknatısın hangi cisimleri kendine çektiği incelenmiş.
Adım 1: Etkinlikteki “Kullanılacak Malzemeler” listesine bakıyoruz. Bu listede mıknatıs, çelik bilye, metal raptiyeler, tahta parçası, cam bardak, plastik kaşık, demir çivi, alüminyum folyo, toplu iğneler ve sünger gibi malzemeler var.
Adım 2: Etkinlik basamaklarında “Mıknatısın hangi cisimleri çektiğini, hangilerini çekmediğini belirleyerek defterimize yazalım.” deniyor. Bu da demek oluyor ki, mıknatısı bu malzemelerin yakınına getirip hangilerinin yapıştığını, hangilerinin ise yapışmadığını gözlemleyeceğiz.
Adım 3: Genellikle mıknatıslar **demir** gibi **metal** malzemeleri çeker. Bu bilgiyi de aklımızda tutarak gözlemlerimizi yapalım. Etkinlikte mıknatısın **çelik bilye**, **toplu iğneler** ve **metal raptiyeler** gibi demir içeren cisimleri çektiğini göreceğiz. Ayrıca **demir çivi** de mıknatıs tarafından çekilecektir.
Adım 4: Mıknatısın **tahta parçası**, **cam bardak**, **plastik kaşık**, **alüminyum folyo** ve **sünger** gibi cisimleri ise çekmediğini gözlemleyeceğiz. Bunlar metal olmayan veya mıknatıslık özelliği bulunmayan malzemelerdir.
**Sonuç:**
Mıknatısın çektiği cisimler: Çelik bilye, toplu iğneler, metal raptiyeler, demir çivi.
Mıknatısın çekmediği cisimler: Tahta parçası, cam bardak, plastik kaşık, alüminyum folyo, sünger.
—
SORU 2
Soru Metni: Mıknatısın çektiği cisimler hangi maddelerden yapılmıştır?
Çözüm:
Bu soru, önceki sorunun devamı gibi düşünebiliriz. Mıknatısın hangi cisimleri çektiğini bulduktan sonra, bu cisimlerin hangi maddelerden yapıldığını düşünmemiz gerekiyor.
Adım 1: Bir önceki soruda mıknatısın çektiği cisimleri listelemiştik: Çelik bilye, toplu iğneler, metal raptiyeler, demir çivi.
Adım 2: Şimdi bu cisimlerin yapıldığı maddeleri düşünelim.
* Çelik bilye: Çelik, demir ve karbonun alaşımıdır. Yani temelinde demir vardır.
* Toplu iğneler: Genellikle çelikten yapılırlar, bu da demir içerdiği anlamına gelir.
* Metal raptiyeler: “Metal” kelimesi zaten geçtiği için, bu cisimlerin metalden yapıldığını anlıyoruz. Genellikle demir veya demir alaşımlarından yapılırlar.
* Demir çivi: Adından da anlaşılacağı gibi demirden yapılmıştır.
Adım 3: Gördüğümüz gibi, mıknatıs tarafından çekilen tüm bu cisimler **demir** veya **demir içeren metal alaşımlarından** yapılmıştır.
Sonuç:
Mıknatısın çektiği cisimler genellikle **demir** veya **demir içeren metallerden** yapılmıştır.
—
SORU 3
Soru Metni: Mıknatısın çekmediği cisimler hangi maddelerden yapılmıştır?
Çözüm:
Bu soru da yine bir önceki sorunun bir parçası gibi. Mıknatısın çekmediği cisimleri belirledik ve şimdi de onların hangi maddelerden yapıldığını bulacağız.
Adım 1: Bir önceki soruda mıknatısın çekmediği cisimleri de listelemiştik: Tahta parçası, cam bardak, plastik kaşık, alüminyum folyo, sünger.
Adım 2: Şimdi bu cisimlerin yapıldığı maddelere bakalım:
* Tahta parçası: Ağaçtan yapılmıştır. Ağaç, metal değildir.
* Cam bardak: Camdan yapılmıştır. Cam, silis kumundan elde edilen bir malzemedir ve metal değildir.
* Plastik kaşık: Plastikten yapılmıştır. Plastik, petrol türevlerinden elde edilen bir malzemedir ve metal değildir.
* Alüminyum folyo: Alüminyum, bir metaldir ancak mıknatıs tarafından çekilmeyen bir metal türüdür. Mıknatıslar sadece demir, nikel ve kobalt gibi bazı metalleri çeker. Alüminyum bu gruba girmez.
* Sünger: Sünger, genellikle kauçuk veya sentetik malzemelerden yapılan gözenekli bir yapıdır. Metal değildir.
Adım 3: Bu gözlemlerimize göre, mıknatısın çekmediği cisimler çeşitli malzemelerden yapılmış olabilir ama önemli olan, bu malzemelerin **demir gibi mıknatıstan etkilenen metaller olmamasıdır**. Alüminyum bir metal olmasına rağmen mıknatıs tarafından çekilmez.
Sonuç:
Mıknatısın çekmediği cisimler; **tahta, cam, plastik, alüminyum** ve **sünger** gibi malzemelerden yapılmıştır. Yani, demir gibi mıknatıslık özelliği olan metallerden yapılmamışlardır.