5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 91
Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim, ben 5. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Şimdi seninle birlikte Zeynep Hanım’ın harcama planını inceleyecek ve finansal okuryazarlık konusunda çok önemli olan ihtiyaç ve istek kavramlarını pekiştireceğiz. Haydi başlayalım!
Soru 1: Zeynep Hanım’ın harcama planını inceleyiniz ve “Planlanan Harcamalar”ın istek mi yoksa ihtiyaç mı olduğunu kendinize göre “✔” ile işaretleyiniz.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruyu çözmeden önce ihtiyaç ve istek arasındaki farkı bir hatırlayalım.
İhtiyaç: Yaşamımızı devam ettirebilmek için zorunlu olan, karşılanmadığında hayati sorunlar yaşayabileceğimiz şeylerdir. Mesela barınma (ev kirası), beslenme (market alışverişi), sağlık (ilaç) gibi.
İstek: Hayatımızı daha keyifli, daha eğlenceli hale getiren ama olmasalar da yaşamımızı sürdürebileceğimiz şeylerdir. Mesela sinemaya gitmek, yeni bir takı almak gibi.
Şimdi bu bilgilerle Zeynep Hanım’ın listesini birlikte değerlendirelim:
- Ev kirası: Barınma temel bir haktır ve yaşamak için zorunludur. Bu yüzden ihtiyaçtır.
- Apartman aidatı: Oturduğumuz binanın temizliği, bakımı ve ortak giderleri için ödenir. Bu da barınma ihtiyacının bir parçasıdır. Bu yüzden ihtiyaçtır.
- Elektrik, Su, Doğal gaz faturası: Bunlar evimizdeki yaşamı sürdürmek için temel hizmetlerdir. Isınma, aydınlanma, temizlik için gereklidir. Bu yüzden hepsi birer ihtiyaçtır.
- Telefon ve genel ağ faturası: Günümüzde iletişim kurmak ve bilgiye ulaşmak neredeyse zorunlu hale gelmiştir. Bu nedenle temel düzeyde bir iletişim ve internet bir ihtiyaçtır.
- Ulaşım gideri: İşe, okula veya hastaneye gitmek için ulaşım gereklidir. Bu yüzden ihtiyaçtır.
- Sinemaya gitmek: Eğlence ve sosyalleşme aktivitesidir. Olmazsa olmaz değildir. Bu yüzden istektir.
- Yeni bir spor ayakkabı: Bu madde biraz kafa karıştırıcı olabilir. Metnin devamını okuduğumuzda Zeynep Hanım’ın eski ayakkabısının ayağını rahatsız ettiğini öğreniyoruz. Sağlıklı ve rahat bir ayakkabı giymek bir ihtiyaçtır. Ancak çok pahalı ve lüks bir modelini istemek isteğe girer. Sorunun bu kısmında sadece “yeni bir spor ayakkabı” dediği ve eskisinin sorunlu olduğu için bunu ihtiyaç olarak kabul edebiliriz.
- Arkadaşlar ile dışarıda yemek: Sosyalleşmektir ama evde de yemek yenebilir. Bu bir istektir.
- Konsere gitmek: Tıpkı sinema gibi bir eğlence aktivitesidir. Bu bir istektir.
- Market ve pazar harcaması: Beslenme en temel ihtiyacımızdır. Bu yüzden ihtiyaçtır.
- Takı: Bir aksesuardır, süslenmek içindir. Zorunlu değildir. Bu bir istektir.
- Kültür turu: Gezmek, yeni yerler görmek güzel bir aktivitedir ama zorunlu değildir. Bu bir istektir.
- Gazete/dergi: Bilgiye ulaşmanın bir yoludur ama günümüzde internet gibi ücretsiz alternatifleri de vardır. Genellikle istek olarak kabul edilir.
- Muayene ve ilaç gideri: Sağlık, en temel ihtiyacımızdır. Bu yüzden kesinlikle bir ihtiyaçtır.
Soru 2: Zeynep Hanım, iş yerinde kullanmak için daha rahat bir spor ayakkabı almak istemektedir. Aslında kullandığı bir spor ayakkabısı da vardır. Fakat ayakkabısı yıprandığı için ayağını rahatsız etmektedir. Almak istediği spor ayakkabının sağlam, rahat ve kaliteli olmasını istemektedir. Ancak beğendiği ayakkabı oldukça pahalıdır. Bu nedenle spor ayakkabı almakta kararsızdır. Zeynep Hanım, karar vermek için kendisine hangi soruları yöneltmelidir? Yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, Zeynep Hanım tam da ihtiyaç ve istek arasında kalmış. Eski ayakkabısı ayağını acıttığı için yeni bir ayakkabıya ihtiyacı var. Ama çok beğendiği o pahalı ayakkabı ise bir istek. Doğru kararı vermek için bütçesini ve önceliklerini düşünmesi gerekiyor. İşte bu durumda kendine sorması gereken akıllıca sorular:
Adım 1: Durumu Anlamak
Öncelikle durumu netleştirmeli. Evet, yeni bir ayakkabıya ihtiyacı var. Ama istediği o pahalı model şart mı?
Adım 2: Soruları Belirlemek
Zeynep Hanım kendine şu soruları sorarak en doğru kararı verebilir:
- Soru 1: Bu pahalı ayakkabıyı almak için yeterli param var mı? Bütçemi aşıyor mu?
- Soru 2: Bu ayakkabıyı alırsam, bu ay vazgeçmem gereken başka bir ihtiyacım veya isteğim olacak mı? (Örneğin sinemaya gitmekten veya arkadaşlarla yemeğe çıkmaktan vazgeçebilir mi?)
- Soru 3: Beğendiğim bu pahalı ayakkabıya benzer kalitede ve rahatlıkta, ama daha uygun fiyatlı başka modeller var mı? (Yani bir piyasa araştırması yapmalı.)
- Soru 4: Bu ayakkabıya gerçekten ihtiyacım mı var, yoksa sadece onu çok mu istiyorum? İhtiyacımı daha ucuz bir model de karşılar mı?
- Soru 5: Bu ayakkabıyı almak için acele etmeli miyim? Belki biraz para biriktirip ileride alabilirim ya da indirim dönemini bekleyebilirim.
İşte bu sorular, Zeynep Hanım’ın hem ihtiyacını karşılamasına hem de bütçesini doğru yönetmesine yardımcı olacaktır. Unutma, akıllı bir tüketici her zaman ihtiyaçlarını ve bütçesini düşünerek hareket eder!