Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencilerim! Ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte, karşılaştığımız bazı durumlarda “Etkin bir vatandaş” olarak neler yapabileceğimizi düşüneceğiz. Unutmayın, etkin vatandaş olmak; çevresindeki sorunları fark eden, bu sorunlara çözüm arayan ve haklarını bilen sorumlu bir insan olmaktır.
Haydi, kitaptaki örnekleri adım adım inceleyelim ve bu durumlarda nasıl davranmamız gerektiğini birlikte bulalım!
Örnek 1: Suna, okuldaki kantin çalışanlarının eldiven kullanmadığını gözlemlemiştir.
Bu çok önemli bir gözlem Suna! Çünkü yemeklerin hazırlandığı yerlerde temizlik ve hijyen, hepimizin sağlığı için çok önemlidir. Peki, etkin bir vatandaş olan Suna bu durumda ne yapmalı?
Adım 1
Suna’nın yapması gereken ilk ve en doğru şey, bu durumu güvendiği bir yetişkine, yani bir öğretmenine bildirmektir. Nöbetçi öğretmene veya kendi sınıf öğretmenine giderek, “Öğretmenim, kantinde çalışanların yemekleri hazırlarken eldiven takmadığını gördüm. Bu durumun sağlığımız için doğru olup olmadığını merak ediyorum.” gibi nazik bir dille durumu anlatabilir.Adım 2
Öğretmeni, Suna’yı dinledikten sonra gerekli uyarıları yapmak için okul idaresiyle veya kantin görevlileriyle konuşacaktır. Böylece sorun büyümeden ve kimse kırılmadan çözülmüş olur.Sonuç:
Burada Suna’nın amacı kimseyi şikâyet etmek değil, okuldaki herkesin sağlığını korumaktır. Bu bir vatandaşlık sorumluluğudur. Çevresindeki bir yanlışı fark edip düzeltilmesi için doğru adımları atmıştır.
Örnek 2: Sedat’ın babasının bir alışveriş sitesinden aldığı elektrikli süpürge bozuk çıkmıştır.
Bu durumla hepimiz karşılaşabiliriz. Parasını ödeyip aldığımız bir ürünün bozuk çıkması can sıkıcıdır. Ama bilinçli bir tüketici ve etkin bir vatandaş olarak haklarımızı bilmeliyiz. Sedat’ın babası ne yapmalı?
Adım 1
Öncelikle, ürünü aldığı internet sitesiyle veya firmayla iletişime geçmelidir. Genellikle sitelerin “Müşteri Hizmetleri” bölümü olur. Burayı arayarak veya e-posta atarak durumu anlatmalı; ürünün bozuk olduğunu ve ne yapması gerektiğini sormalıdır.Adım 2
Yasalar, bozuk çıkan ürünler için (yani ayıplı mallar için) tüketicilere bazı haklar tanır. Sedat’ın babası bu haklardan birini kullanabilir:
- Ürünü geri verip ödediği paranın tamamını geri isteme.
- Ürünün aynısının sağlamıyla değiştirilmesini isteme.
- Ürünün ücretsiz olarak tamir edilmesini isteme.
Adım 3
Eğer firma yardımcı olmaz ve sorun çözülmezse, o zaman yasal yollara başvurulabilir. Babası, oturduğu ilçedeki Tüketici Hakem Heyeti’ne bir dilekçe ile başvurarak hakkını arayabilir. Bu kurumlar, tüketici ile satıcı arasındaki sorunları çözmek için vardır.Sonuç:
Bir sorunla karşılaştığımızda pes etmemek ve haklarımızı bilerek çözüm aramak, etkin vatandaş olmanın bir parçasıdır.
Örnek 3: Melike, mahallesindeki tarihî çeşmenin hasar aldığını fark etmiştir.
Ne kadar duyarlı bir davranış Melike! Tarihî eserler, yani geçmişten günümüze kalan yapılar, hepimizin ortak mirasıdır. Onları korumak da hepimizin görevidir. Peki Melike ne yapabilir?
Adım 1
Melike, öncelikle durumu ailesine anlatabilir. Daha sonra ailesiyle birlikte mahallenin yöneticisi olan muhtara giderek durumu bildirebilirler. Muhtar, bu tür konuları ilgili kurumlara iletmekle görevlidir.Adım 2
Daha etkili bir çözüm için doğrudan belediyeye de başvurulabilir. Belediyelerin genellikle “Beyaz Masa” veya “Halkla İlişkiler” gibi birimleri vardır. Buraya telefonla, e-posta ile veya bir dilekçe yazarak tarihî çeşmenin hasarlı olduğu ve tamir edilmesi gerektiği bilgisi verilebilir.Adım 3
Melike, bu konuda farkındalık yaratmak için arkadaşlarıyla konuşabilir. Belki de öğretmenlerinin yardımıyla, çeşmenin onarılması için belediyeye verilmek üzere bir dilekçe hazırlayıp mahalle sakinlerinden imza bile toplayabilirler.Sonuç:
Yaşadığımız çevreye, şehrimizin tarihine sahip çıkmak en önemli sorumluluklarımızdandır. Melike’nin bu duyarlılığı, etkin vatandaşlığın en güzel örneklerinden biridir.