Merhaba sevgili öğrencilerim, ben 5. sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz.
Bugün sizlerle birlikte “Etkin Vatandaşlık” konusunu pekiştirmek için harika bir etkinlik yapacağız. Bana gönderdiğiniz görseldeki örnek olayları inceleyip, bu olaylardaki kişilerin hangi etkin vatandaşlık özelliklerine uymadığını birlikte bulacağız. Hazırsanız, haydi başlayalım!
5. Etkin bir vatandaşın sahip olması gereken özelliklerden bazıları şunlardır:
- Yaşadığı toplumun daha yaşanabilir olması adına sorumlulukları olduğunun bilincindedir.
- Haklarını bilir, başkalarının haklarına saygı duyar.
- Haklarını korumak için başvuracağı kişi ve kurumları bilir.
- Yaşadığı sorunları hak ve sorumlulukları çerçevesinde çözmeye çalışır.
- Yaptığı işi elinden gelen en iyi şekilde yapmaya gayret eder.
- Toplumsal sorunların çözümünde yetkili kişi ve kurumlarla iş birliği yapmaya özen gösterir.
- Çevre ve ülkesine karşı kendini sorumlu kabul eder.
- Bireysel ve toplumsal farklılıklara saygı duyar.
Aşağıda örnek olaylar ile bu olaylar karşısında kişilerin tutum ve davranışları verilmiştir. Bu örnek olaylardaki tutum ve davranışların yukarıda verilen etkin bir vatandaşın sahip olması gereken özelliklerden hangilerine uygun olmadığını ilgili yerlere yazınız.
Örnek Olay 1
Ahmet Bey, işe gitmek için sabah evinden çıktığında sokakta çöp kutularının tıka basa dolu olduğunu, çöplerin günlerdir toplanmadığını fark etti. Oluşan görüntü ve kokudan çok rahatsız oldu ancak birileri bunu elbette çözer diyerek yoluna devam etti.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu olayda Ahmet Bey’in davranışını dikkatlice inceleyelim.
Adım 1
Ahmet Bey, sokağındaki toplumsal bir sorunu, yani toplanmayan çöpleri fark ediyor. Bu durumdan rahatsız oluyor ama “başkası çözer” diyerek umursamıyor ve hiçbir şey yapmadan yoluna devam ediyor.
Adım 2
Etkin bir vatandaş, çevresindeki sorunlara karşı duyarlı olur ve çözüm için harekete geçer. Sorunu görmezden gelmez. Ahmet Bey ise bu sorumluluğu üzerine almamıştır.
Sonuç:
Ahmet Bey’in bu davranışı, aşağıdaki etkin vatandaşlık özelliklerine uymamaktadır:
- Yaşadığı toplumun daha yaşanabilir olması adına sorumlulukları olduğunun bilincinde değildir. Çünkü sokağının temizliği de onun bir sorumluluğudur.
- Toplumsal sorunların çözümünde yetkili kişi ve kurumlarla iş birliği yapmaya özen göstermemiştir. Belediyeyi arayıp durumu bildirebilirdi.
- Çevre ve ülkesine karşı kendini sorumlu kabul etmemiştir. Çünkü yaşadığı çevrenin temizliğine kayıtsız kalmıştır.
Örnek Olay 2
Nazan Hanım, mağazadan aldığı kazağın eve geldiğinde sökük olduğunu fark etti. Kazağı iade etmek için mağazaya tekrar gitti ancak kasiyerin kendisine verdiği fişi artık işe yaramaz düşüncesiyle çöpe attığını hatırladı.
Çözüm:
Şimdi de Nazan Hanım’ın durumuna bakalım. O da bir sorunla karşılaşmış.
Adım 1
Nazan Hanım, bir tüketici olarak “ayıplı mal” yani kusurlu bir ürün satın almıştır. Yasalarımıza göre bu ürünü iade etme veya değiştirme hakkı vardır. Ancak bu hakkını kullanabilmesi için alışveriş yaptığını kanıtlayan fişe veya faturaya ihtiyacı vardır.
Adım 2
Nazan Hanım, fişini “işe yaramaz” düşüncesiyle atarak hakkını kullanmak için gerekli olan en önemli belgeyi kaybetmiştir. Bu durum, onun haklarını nasıl koruyacağını tam olarak bilmediğini gösteriyor.
Sonuç:
Nazan Hanım’ın bu davranışı, aşağıdaki etkin vatandaşlık özelliğine uymamaktadır:
- Haklarını korumak için başvuracağı kişi ve kurumları bilir. Nazan Hanım mağazaya giderek doğru bir adım atmış olsa da, hakkını korumak için fişin ne kadar önemli olduğunu bilmediği için bu özelliğe tam olarak uymamıştır. Bilinçli bir tüketici ve etkin bir vatandaş, haklarını kullanabilmek için fiş gibi belgeleri saklaması gerektiğini bilir.
Örnek Olay 3
Zeynep, okula gitmek için evinden çıktı ve okulunun bulunduğu caddeye doğru yürümeye başladı. Oturduğu yerin az ilerisinde bir yaya geçidi vardı ancak yaya geçidini kullanmak yerine caddenin diğer tarafına doğru hızlıca koştu.
Çözüm:
Son olarak Zeynep’in davranışını inceleyelim. Bu durumla eminim birçoğumuz karşılaşıyoruzdur.
Adım 1
Zeynep, karşıdan karşıya geçmek için güvenli bir yol olan yaya geçidini kullanmak yerine, tehlikeli bir yolu seçiyor ve caddeden koşarak geçiyor. Bu hem kendi can güvenliğini hem de sürücülerin güvenliğini tehlikeye atan bir davranıştır.
Adım 2
Toplum içinde yaşamanın en temel kurallarından biri, belirlenmiş ortak kurallara uymaktır. Trafik kuralları da can ve mal güvenliğimizi sağlamak için konulmuştur. Etkin bir vatandaş bu kurallara uymanın bir sorumluluk olduğunu bilir.
Sonuç:
Zeynep’in bu davranışı, aşağıdaki etkin vatandaşlık özelliklerine uymamaktadır:
- Yaşadığı toplumun daha yaşanabilir olması adına sorumlulukları olduğunun bilincinde değildir. Çünkü trafik kurallarına uymak, hem kendimize hem de diğer insanlara karşı en önemli sorumluluklarımızdan biridir.
- Haklarını bilir, başkalarının haklarına saygı duyar. Yolları güvenli bir şekilde kullanmak herkesin hakkıdır. Zeynep, kurallara uymayarak sürücülerin ve diğer yayaların bu hakkına saygı göstermemiştir.
Umarım bu örnekler, etkin bir vatandaş olmanın ne anlama geldiğini daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın çocuklar, küçük sorumluluklarımızı yerine getirerek daha güzel ve güvenli bir toplum oluşturabiliriz!