5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 114
Merhaba sevgili öğrencim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Gönderdiğin görseldeki soruları senin için adım adım, kolayca anlayacağın bir şekilde çözeceğim. Hadi başlayalım!
1. Soru: Doğal kaynakların verimli kullanılması ve israfın önlenmesi amacıyla “5D” modeli geliştirilmiştir. Aşağıda verilen maddeleri 5D modeli aşamaları ile eşleştiriniz.
Bu soruda bizden, israfı önlemek için geliştirilen 5D modelinin adımlarını doğru davranışlarla eşleştirmemiz isteniyor. 5D, aslında 5 tane ‘D’ harfiyle başlayan kelimeden oluşur: Düşün, Daha az tüket, Değerlendir, Değiştir ve Dönüştür. Bunlar aslında kaynaklarımızı korumak için birer adımdır. Şimdi bu adımları tek tek doğru davranışlarla eşleştirelim.
Adım 1: ‘d) Bir ürünü satın almadan önce istek mi ihtiyaç mı diye sormak’ maddesi, bir şeyi hemen almadan önce durup kafa yormamızı, yani düşünmemizi anlatır. “Buna gerçekten ihtiyacım var mı?” diye sormak ilk adımdır. Bu yüzden bu madde, ‘Düşün, gerekli değilse tüketme.’ ile eşleşir.
Adım 2: ‘b) Evde veya okulda su tüketimini azaltmak için çeşitli önlemler almak’ maddesi, dişlerimizi fırçalarken musluğu kapatmak gibi davranışlarla ilgilidir. Yani kaynakları daha az kullanmakla ilgilidir. Bu da doğrudan ‘Daha az tüket.’ anlamına gelir.
Adım 3: ‘c) Kullanılmayan eşyaları ihtiyacı olanlarla paylaşmak’ maddesi, bizim için artık gereksiz olan ama hala kullanılabilir durumdaki bir eşyayı (mesela küçülen kıyafetlerimizi) atmak yerine onu yeniden değerlendirmektir. Başka birinin kullanmasını sağlamak da bir yeniden kullanma şeklidir. Bu nedenle bu madde, ‘Değerlendir, yeniden kullan.’ ile eşleşir.
Adım 4: ‘ç) Konserve kutularını saksı olarak kullanmak’ ise bir eşyanın asıl amacını değiştirerek ona yeni bir görev vermektir. Teneke kutu artık çöp değil, içinde çiçek yetiştirebileceğimiz bir saksı olmuştur. Bu da ‘Değiştir, farklı amaçla kullan.’ demektir.
Adım 5: ‘a) Kâğıt, plastik, cam gibi ürünleri geri dönüşüme kazandırmak’ ise bu atıkların fabrikalarda işlemden geçirilip yepyeni ürünlere dönüştürülmesidir. Bu sayede doğamız korunur ve kaynaklarımız boşa gitmez. Bu da ‘Dönüştür, doğa kazansın.’ ile eşleşir.
Sonuç olarak eşleştirme şu şekilde olmalıdır:
- d) Bir ürünü satın almadan önce istek mi ihtiyaç mı diye sormak → Düşün, gerekli değilse tüketme.
- b) Evde veya okulda su tüketimini azaltmak için çeşitli önlemler almak → Daha az tüket.
- c) Kullanılmayan eşyaları ihtiyacı olanlarla paylaşmak → Değerlendir, yeniden kullan.
- ç) Konserve kutularını saksı olarak kullanmak → Değiştir, farklı amaçla kullan.
- a) Kâğıt, plastik, cam gibi ürünleri geri dönüşüme kazandırmak → Dönüştür, doğa kazansın.
2. Soru: Aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisi bahsedilen ilde yapılmamaktadır?
Bu soruyu cevaplamak için yukarıdaki metni dikkatlice okumalı ve metinde hangi ekonomik faaliyetlerden bahsedildiğini bulmalıyız. Soru kökündeki ‘yapılmamaktadır‘ kelimesine çok dikkat edelim, yani bizden metinde olmayan seçeneği bulmamız isteniyor.
Adım 1: Metni İnceleyelim
Metinde “Güneşli gün sayımızın çok olması, halkın seracılık faaliyetleri yapmasına olanak sağlamıştır” diyor. Seracılık bir tarım faaliyetidir. Ayrıca ‘şeker fabrikası‘ndan bahsediyor, bu da şeker pancarı tarımı yapıldığını gösterir. Demek ki A) Tarım bu ilde yapılıyor.
Metinde “Mavi bayraklı plaja sahip olduğumuz için çevre illerden insanlar sahilimizi tercih ederler” ifadesi geçiyor. İnsanların gezmek ve tatil yapmak için bir yere gelmesi turizm faaliyetidir. Demek ki B) Turizm de yapılıyor.
Metinde “dağlarımızda çayır alanlar geniş yer kaplamaktadır” diyor. Çayırlar genellikle hayvanların otlatıldığı yerlerdir. Bu da bize ilde büyükbaş hayvancılık yapılabileceğini düşündürüyor. Bu yüzden D) Büyükbaş hayvancılık da yapılmaktadır.
Metnin hiçbir yerinde madenlerin çıkarılması, yeraltı zenginlikleri veya madencilik ile ilgili bir bilgi verilmiyor.
Adım 2: Sonuca Ulaşalım
Metinde tarım, turizm ve hayvancılığa dair ipuçları varken, madencilikten hiç bahsedilmiyor.
Sonuç: Bu nedenle doğru cevap C) Madencilik seçeneğidir.
3. Soru: Bu ilde hangi ekonomik alanla ilgili ekonomik faaliyetten bahsedilmemiştir?
Sevgili öğrencim, bu soru bir önceki soruya benziyor ama bu sefer bizden belirli faaliyetleri değil, ekonomik faaliyetlerin ait olduğu alanları bulmamızı istiyor. Hatırlayalım: Birincil (Tarım, hayvancılık gibi), İkincil (Sanayi), Üçüncül (Hizmet, turizm gibi) ve Dördüncül (Teknoloji, bilişim gibi) faaliyet alanları vardı. Yine metne bakarak hangisinden bahsedilmediğini bulacağız.
Adım 1: Metindeki Faaliyetleri Alanlarına Ayıralım
A) Birincil ekonomik faaliyet: Doğrudan doğadan elde edilen ürünlerdir. Metinde bahsedilen seracılık (tarım) ve çayırlardan anladığımız hayvancılık birincil faaliyettir. Dolayısıyla bu alandan bahsedilmiş.
B) İkincil ekonomik faaliyet: Hammaddelerin işlenerek yeni ürünlere dönüştürüldüğü sanayi faaliyetleridir. Metindeki ‘şeker fabrikası‘ ve ‘organize sanayi‘ ifadeleri ikincil faaliyete örnektir. Dolayısıyla bu alandan da bahsedilmiş.
C) Üçüncül ekonomik faaliyet: İnsanlara hizmet sunan alanlardır. Metindeki ‘turizm‘ (mavi bayraklı plaj sayesinde) en güzel üçüncül faaliyet örneklerinden biridir. Dolayısıyla bu alandan da bahsedilmiş.
D) Dördüncül ekonomik faaliyet: Bu alan teknoloji, araştırma-geliştirme, yazılım, bilişim gibi çok daha modern ve bilgiye dayalı işleri kapsar. Metnimizde bu tür bir faaliyetten (örneğin bir teknopark, bir yazılım şirketi veya bir araştırma merkezi gibi) hiç söz edilmiyor.
Adım 2: Sonuca Ulaşalım
Gördüğümüz gibi metinde birincil, ikincil ve üçüncül ekonomik faaliyetlere örnekler var ama dördüncül ekonomik faaliyetlere dair hiçbir bilgi yok.
Sonuç: Bu yüzden doğru cevabımız D) Dördüncül ekonomik faaliyet seçeneğidir.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Aklına takılan bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!