Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin 5. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün birlikte “Etkin Vatandaş” konusunu daha iyi anlamak için kitaptaki sorulara göz atacağız. Haydi bakalım, bu soruları beraber analiz edip çözelim!
Soru 1: Necmettin ve arkadaşlarının yerinde olsaydınız bu konuda hangi varsayımlarda bulunurdunuz? Söyleyiniz.
Harika bir soru! Öncelikle “varsayım” ne demek, onu bir hatırlayalım. Varsayım, “Eğer şöyle olsaydı, ne olurdu?” diye düşünmektir. Yani bir durumun sonucunu tahmin etmeye çalışırız. Necmettin ve arkadaşları “etkin vatandaşlığın önemi” hakkında varsayımlar kurmakta zorlanıyorlarmış. Gelin onlara yardım edelim ve aklımıza gelen bazı fikirleri sıralayalım:
Adım 1: Etkin vatandaşlığın olmadığı bir durumu hayal edelim. Yani insanlar sorumluluklarını yerine getirmezse ne olur?
Adım 2: Bu hayalimizden yola çıkarak varsayımlarımızı oluşturalım. İşte size birkaç örnek:
- Varsayım 1:Eğer vatandaşlar vergisini ödemeseydi, o zaman devletimiz bize okul, hastane, yol gibi hizmetleri yapamazdı.
- Varsayım 2:Eğer kimse trafik kurallarına uymasaydı, o zaman yollarda sürekli kazalar olur ve büyük bir karmaşa yaşanırdı.
- Varsayım 3:Eğer vatandaşlar seçimlerde oy kullanmasaydı, o zaman ülkemizi kimin yöneteceğine karar veremezdik ve demokrasi zayıflardı.
- Varsayım 4:Eğer kimse çevresini temiz tutmasaydı, o zaman yaşadığımız yerler çöp içinde kalır ve salgın hastalıklar artardı.
Gördünüz mü çocuklar? Aslında “etkin vatandaşlık” sayesinde toplumda düzen, huzur ve gelişme oluyor. Bu varsayımlar da tam olarak bunu gösteriyor!
Soru 2: Verilen haberleri okuyunuz ve haberlerde geçen etkin vatandaş özelliklerini yazınız.
Şimdi de birer dedektif gibi bu haber metinlerini inceleyip içlerindeki “etkin vatandaş” özelliklerini bulacağız. Hazır mısınız?
Adım 1: Birinci Haberi İnceleyelim
Haksızlığa uğradığını düşünen vatandaş verdiği hukuk mücadelelerini kazandı
Bu haberde İbrahim Bey, bir tüketici olarak yaşadığı haksızlık karşısında pes etmemiş ve Tüketici Hakem Heyetine başvurarak hakkını aramış. Sonunda da kazanmış!
Bu haberden çıkaracağımız etkin vatandaş özellikleri şunlardır:
- Haklarını bilir ve arar: İbrahim Bey, bir tüketici olarak haklarını biliyor ve yasal yollarla hakkını arıyor.
- Sorumluluk sahibidir: Sadece “boş ver” dememiş, haksızlığın düzeltilmesi için sorumluluk almış.
- Bilinçlidir: Bilinçli bir vatandaş ve tüketici olduğu için ne yapması gerektiğini biliyor.
Adım 2: İkinci Haberi İnceleyelim
Samsun’da jandarma, kırsalda yaşayan öğrencilere trafik eğitimi veriyor
Bu haberde ise jandarma, öğrencilere trafik kurallarını öğreterek onların kurallara uyan, başkalarını uyaran ve saygılı bireyler olmasını hedefliyor. Yani etkin vatandaşlar yetiştirmeye çalışıyor.
Bu haberdeki etkin vatandaş özellikleri ise şöyle:
- Kurallara uyar: Etkin bir vatandaş, trafik kuralları gibi toplumsal kurallara uyar.
- Sorumluluk duyar ve uyarır: Sadece kendisi kurallara uymakla kalmaz, uymayanları da nazik bir dille uyarır.
- Saygılıdır: Diğer sürücülere ve yayalara karşı saygılı davranır.
Adım 3: Üçüncü Haberi İnceleyelim
CİMER’e (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) 2023’te 7 milyon 650 bin başvuru yapıldı
Bu haberde vatandaşların dilekçe ve bilgi edinme haklarını kullanarak CİMER’e istek, şikâyet, görüş ve önerilerini ilettiklerini görüyoruz.
Buradan da şu etkin vatandaş özelliklerini çıkarabiliriz:
- Yönetime katılır: Ülke yönetimiyle ilgili görüşlerini, şikayetlerini ve önerilerini bildirerek yönetime katılım sağlar.
- Haklarını kullanır: Devletin sunduğu dilekçe ve bilgi edinme hakkı gibi imkanları aktif olarak kullanır.
- Duyarlıdır: Ülkesinde ve çevresinde olan bitene karşı duyarlıdır ve fikirlerini ilgili yerlere iletir.
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, etkin bir vatandaş olmak; haklarını bilmek, sorumluluklarını yerine getirmek, kurallara uymak ve yaşadığı topluma katkı sağlamak demektir. Hepinizin gelecekte böyle harika vatandaşlar olacağına eminim!