Harika bir çalışma sayfası! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Gelin şimdi bu sorulara birlikte bakalım ve cumhuriyetimizin temel niteliklerini daha iyi anlayalım.
3. Soru: Aşağıdaki tabloda Mustafa Kemal Atatürk’ün cumhuriyetin nitelikleriyle ilgili sözleri verilmiştir. Bu sözler ile ilgili olan cumhuriyetin niteliklerini tablodaki uygun yerlere yazınız.
Bu soruda bizden Atatürk’ün sözlerini okuyup, bu sözlerin cumhuriyetin hangi özelliğiyle, yani hangi niteliğiyle ilgili olduğunu bulmamız isteniyor. Haydi adım adım gidelim.
a) Mustafa Kemal Atatürk’ün Sözü:“Cumhuriyet düşünce serbestliği taraftarıdır. Samimi ve yasal olmak şartıyla her fikre hürmet ederiz. Her kanaat bizce saygıdeğerdir.”
Çözüm:
Adım 1: Öncelikle Atatürk’ün sözündeki anahtar kelimeleri bulalım. Bakın ne diyor? “Düşünce serbestliği“, “her fikre hürmet“, “her kanaat saygıdeğerdir“.
Adım 2: Bu ifadeler bize ne anlatıyor? Her insanın istediğini düşünebileceğini, fikirlerini özgürce söyleyebileceğini ve başkalarının fikirlerine de saygı duymamız gerektiğini anlatıyor. Kimse “Neden böyle düşünüyorsun?” diye bir başkasını suçlayamaz.
Adım 3: Öyleyse bu söz, cumhuriyetin en temel niteliklerinden biri olan Düşünce ve İfade Özgürlüğü veya Farklı Fikirlere Saygılı Olma ile ilgilidir. Boşluğa bunu yazabiliriz.
Sonuç:Düşünce Özgürlüğü / Farklı Fikirlere Saygı
b) Mustafa Kemal Atatürk’ün Sözü:“Sebep ne olursa olsun vatandaşın derdine çare bulmak, yardım etmek ve vatandaşa destek olmak cumhuriyet hükümetinin koşacağı bir vazifedir.”
Çözüm:
Adım 1: Bu sözdeki önemli ifadelere bakalım: “vatandaşın derdine çare bulmak“, “yardım etmek“, “destek olmak“.
Adım 2: Burada devletin bir görevi anlatılıyor. Devletin görevi neymiş? Vatandaşının yanında olmak, onun sorunlarını çözmek ve ona yardım elini uzatmak. Tıpkı ihtiyacı olan bir arkadaşımıza yardım etmemiz gibi, devlet de kendi vatandaşına yardım eder.
Adım 3: Devletin, vatandaşlarının eğitimi, sağlığı, güvenliği gibi temel ihtiyaçlarını karşıladığı ve onlara destek olduğu bu yönetim anlayışına biz Sosyal Devlet ilkesi diyoruz.
Sonuç:Sosyal Devlet Anlayışı
c) Mustafa Kemal Atatürk’ün Sözü:“Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir.”
Çözüm:
Adım 1: Bu, hepimizin çok iyi bildiği, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin duvarında da yazan çok önemli bir söz! Buradaki en önemli kelime “Egemenlik” ve “milletindir” ifadeleridir.
Adım 2: Peki, egemenlik ne demek? Egemenlik, bir ülkeyi yönetme gücü demektir. Bu sözde Atatürk, yönetme gücünün hiçbir koşul olmadan, tamamen millete, yani halka ait olduğunu söylüyor. Ülkeyi bir kral, bir padişah değil, halkın kendisi yönetir.
Adım 3: Yönetme gücünün millete ait olmasına biz Millî Egemenlik diyoruz. Bu, cumhuriyetin temelidir.
Sonuç:Millî Egemenlik
4. Soru: Cumhuriyet ve demokrasinin nitelikleriyle ilgili yukarıda verilen tabloları dikkate alarak Mustafa Kemal Atatürk’ün “Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemi ile devlet şekli demektir.” sözü ile ilgili düşüncelerinizi yazınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, Atatürk bu sözüyle aslında çok önemli bir şeyi vurguluyor. Gelin bu sözü daha iyi anlayalım.
Adım 1: Önce sözü parçalara ayıralım. “Cumhuriyet rejimi” ve “demokrasi sistemi“. Cumhuriyet, yöneticilerin halk tarafından belirli bir süre için seçimle iş başına geldiği yönetim şeklidir. Yani başında bir kral ya da padişah yoktur. Demokrasi ise halkın yönetime katıldığı, temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu bir sistemdir.
Adım 2: Atatürk, bu iki kavramın birbirinden ayrılamayacağını söylüyor. Yani bir yerde cumhuriyet varsa, orada mutlaka demokrasi de olmalıdır. Cumhuriyet bir arabanın gövdesi ise, demokrasi de onu çalıştıran motordur. Biri olmadan diğeri tam olarak işe yaramaz.
Adım 3: Yukarıdaki soruda gördüğümüz nitelikleri düşünelim. Millî Egemenlik yani halkın kendi kendini yönetmesi, demokrasinin temelidir. Halk bu hakkını seçimlerde oy kullanarak kullanır. Yine Düşünce Özgürlüğü, insanların farklı fikirler sunarak ülkenin daha iyi yönetilmesine katkı sağlaması demektir. Bu da demokrasinin olmazsa olmazıdır. İnsanlar korkmadan fikirlerini söyleyebilmelidir.
Sonuç olarak şunu yazabiliriz:
Mustafa Kemal Atatürk bu sözüyle, cumhuriyetin sadece yöneticinin seçimle gelmesinden ibaret olmadığını anlatmak istemiştir. Gerçek bir cumhuriyet, ancak ve ancak demokrasi ile anlam kazanır. Demokrasi; halkın yönetime katılması, seçimlerin yapılması, insanların düşüncelerini özgürce ifade edebilmesi ve herkesin kanun önünde eşit olması demektir. Bu yüzden cumhuriyet ve demokrasi bir bütünün ayrılmaz iki parçası gibidir. Biri olmadan diğeri eksik kalır.