Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde, birlikte ünitemizin sonundaki değerlendirme sorularını çözeceğiz. Hazırsanız, ilk soruyla başlayalım!
1. Turizm, iç ve dış turizm olarak ikiye ayrılır. Bireylerin kendi ülkesi içerisinde yaptığı gezilere iç turizm, başka ülkelere yaptığı gezilere ise dış turizm adı verilir. Buna göre, aşağıdaki faaliyetlerden hangisi dış turizmdir?
a) Kanada’da yaşayan Sarah’ın Adıyaman’daki Nemrut Dağı’nı gezmesi
b) Mardin’de yaşayan Mehmet’in Çanakkale Şehitleri Abidesi’ni görmeye gitmesi
c) İzmir’de yaşayan Sezen’in Kars’taki Ani Harabeleri’ni gezmesi
d) Çorum’da yaşayan Rafet’in Kapadokya’yı gezmesi
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, soruda bize iç ve dış turizm arasındaki fark anlatılmış. İç turizm, kendi ülkemiz içinde yaptığımız geziler; dış turizm ise başka ülkelere yaptığımız gezilerdir. Şimdi şıklara tek tek bakalım:
Adım 1: Şıkları inceleyelim.
- a) Kanada’da yaşayan Sarah’ın Adıyaman’daki Nemrut Dağı’nı gezmesi: Sarah Kanada’da yaşıyor ve Adıyaman’a geliyor. Yani kendi ülkesi dışında bir yerden gelmiş. Bu, dış turizm olur.
- b) Mardin’de yaşayan Mehmet’in Çanakkale Şehitleri Abidesi’ni görmeye gitmesi: Mehmet Mardin’de yaşıyor ve Çanakkale’ye gidiyor. Her ikisi de Türkiye sınırları içinde olduğu için bu iç turizmdir.
- c) İzmir’de yaşayan Sezen’in Kars’taki Ani Harabeleri’ni gezmesi: Sezen İzmir’de yaşıyor ve Kars’a gidiyor. İkisi de Türkiye sınırları içinde olduğu için bu da iç turizmdir.
- d) Çorum’da yaşayan Rafet’in Kapadokya’yı gezmesi: Rafet Çorum’da yaşıyor ve Kapadokya’ya gidiyor. İkisi de Türkiye sınırları içinde olduğu için bu da iç turizmdir.
Adım 2: Dış turizm tanımına uyan şıkkı bulalım.
Yukarıdaki incelememize göre, Kanada’dan gelip Adıyaman’ı gezen Sarah’ın faaliyeti dış turizme örnektir. Diğer şıklar ise Türkiye içinde yapılan gezilerdir.
Sonuç: a
2. Ülkemizde üretilen ticaret malları İstanbul, İzmir ve İskenderun gibi limanlardan diğer ülkelere gönderilir.
Her yıl milyonlarca turist Antalya Havalimanı’ndan ülkemize giriş yapmaktadır.
İstanbul Boğazı’nda yer alan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü Asya ile Avrupa kıtalarını birbirine bağlar.
Buna göre ülkemizin;
I. Kara yolu
II. Hava yolu
III. Demir yolu
IV. Deniz yolu
ulaşım imkânlarından hangilerinin uluslararası ekonomik ilişkilere katkısı vurgulanmıştır?
a) I ve II.
b) II ve III.
c) I, II ve IV.
d) I, II, III ve IV.
Çözüm:
Şimdi bu soruda bize verilen bilgileri dikkatlice okuyup, hangi ulaşım yollarının uluslararası ekonomik ilişkilere katkı sağladığını bulacağız. Ülkeler arası ticaret ve turizm, ekonomik ilişkilerin önemli bir parçasıdır, değil mi?
Adım 1: Verilen bilgileri inceleyelim ve hangi ulaşım yollarına değinildiğini belirleyelim.
- İlk bilgide “İstanbul, İzmir ve İskenderun gibi limanlardan diğer ülkelere gönderilir” deniyor. Limanlar, gemilerin kullandığı yerlerdir. Dolayısıyla bu Deniz yolu (IV) ile ilgilidir. Ülkemizden yapılan ihracat ve ithalat, deniz yoluyla gerçekleştiği için uluslararası ticarete katkı sağlar.
- İkinci bilgide “Antalya Havalimanı’ndan ülkemize giriş yapmaktadır” deniyor. Havalimanları uçakların kullandığı yerlerdir. Bu da Hava yolu (II) ile ilgilidir. Yabancı turistlerin ülkemize gelmesi, turizm gelirlerini artırarak ekonomik ilişkilere katkı sağlar.
- Üçüncü bilgide ise köprülerden bahsediliyor ve “Asya ile Avrupa kıtalarını birbirine bağlar” deniyor. Bu köprüler, karayoluyla geçişi sağladığı için Kara yolu (I) ile ilgilidir. Ülkeler arasındaki kara yolu bağlantıları da ticareti ve insan hareketliliğini kolaylaştırarak ekonomik ilişkilere katkıda bulunur.
Adım 2: Hangi ulaşım yollarının uluslararası ekonomik ilişkilere katkı sağladığını belirleyelim.
Metinde doğrudan bahsedilmese de, köprülerin varlığı kara yoluyla uluslararası geçişi sağladığını gösterir. Limanlar ise deniz yoluyla uluslararası ticareti mümkün kılar. Havalimanları da hava yoluyla uluslararası seyahati ve turizmi destekler. Demir yolu (III) hakkında ise bu metinde herhangi bir bilgi verilmemiş. Dolayısıyla, metinde vurgulanan ulaşım yolları Kara yolu (I), Hava yolu (II) ve Deniz yolu (IV)’dür.
Adım 3: Seçenekleri değerlendirelim.
Yukarıdaki belirlemelerimize göre, Kara yolu (I), Hava yolu (II) ve Deniz yolu (IV) uluslararası ekonomik ilişkilere katkı sağlayan ulaşım yollarıdır. Bu üçünü içeren şıkkı arıyoruz.
- a) I ve II. (Deniz yolu eksik)
- b) II ve III. (Kara yolu ve Deniz yolu eksik, Demir yolu hakkında bilgi yok)
- c) I, II ve IV. (Hepsi mevcut ve metinde geçenler)
- d) I, II, III ve IV. (Demir yolu hakkında metinde bilgi yok)
Sonuç: c
3. Turizm sayesinde farklı ülke toplumları birbirlerini daha yakından tanır. Farklı kültürler arasındaki etkileşimler ekonomik ilişkileri de olumlu etkiler. Buna göre,
I. Yurt dışından gelen insanların ilk kez tadına baktıkları Maraş dondurmasının dünyanın birçok ülkesine ihraç edilmesi
II. Ülkemize gelen yabancı turistlerin konaklama, beslenme, ulaşım gibi hizmetleri almak için harcama yapmaları
III. Yabancı turistlerden onların dillerinin, yaşam biçimlerinin ve dünyaya bakış açılarının öğrenilmeye çalışılması
faaliyetlerinden hangileri turizmin ekonomiye olan katkısına örnek verilebilir?
a) I ve II
b) I ve III
c) II ve III
d) I, II ve III
Çözüm:
Arkadaşlar, bu soruda turizmin ülkemizin ekonomisine nasıl katkı sağladığını anlamaya çalışacağız. Soruda verilen bilgilerde turizmin ekonomik etkilerinden bahsediliyor. Şimdi öncülleri tek tek inceleyelim ve ekonomiye katkı sağlayıp sağlamadıklarına bakalım.
Adım 1: Birinci öncülü analiz edelim.
- I. Yurt dışından gelen insanların ilk kez tadına baktıkları Maraş dondurmasının dünyanın birçok ülkesine ihraç edilmesi: Burada yabancı turistlerin ülkemizdeki bir ürünü beğenip, bu ürünün yurt dışına satılması (ihraç edilmesi) söz konusu. Bir ürünün başka ülkelere satılması, yani ihracat, doğrudan ülkemize döviz kazandırır ve ekonomiyi güçlendirir. Bu, turizmin bir dolaylı ekonomik katkısıdır.
Adım 2: İkinci öncülü analiz edelim.
- II. Ülkemize gelen yabancı turistlerin konaklama, beslenme, ulaşım gibi hizmetleri almak için harcama yapmaları: Yabancı turistler ülkemize geldiklerinde otellerde kalırlar, yemek yerler, toplu taşıma araçlarını kullanırlar. Bu hizmetler için para harcarlar. Bu harcamalar, otelcilik, restoranlar, ulaşım şirketleri gibi birçok sektöre para kazandırır ve doğrudan ekonomiye katkı sağlar. Bu da turizmin açık bir ekonomik katkısıdır.
Adım 3: Üçüncü öncülü analiz edelim.
- III. Yabancı turistlerden onların dillerinin, yaşam biçimlerinin ve dünyaya bakış açılarının öğrenilmeye çalışılması: Bu durum, kültürel etkileşim ve tanışıklıkla ilgilidir. Kültürel etkileşimler, insanlar arasındaki anlayışı artırabilir ancak bu doğrudan bir ekonomik faaliyet değildir. Turizmin kültürel faydasıdır diyebiliriz ama soruda özellikle “ekonomiye olan katkısı” soruluyor. Bu durumun doğrudan bir parasal karşılığı yoktur.
Adım 4: Ekonomiye katkı sağlayan öncülleri belirleyelim.
Yukarıdaki analizlerimize göre, I ve II numaralı öncüller turizmin ekonomiye doğrudan veya dolaylı katkılarına örnektir. III numaralı öncül ise kültürel bir faydadır.
Sonuç: a
Umarım bu çözümler hepimiz için açıklayıcı olmuştur. Başka sorularda görüşmek üzere!