Merhaba sevgili öğrenciler! Ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün birlikte, ders kitabımızdaki görsellerle ilgili soruları çözeceğiz. Bu sorular, geçmişte yaşamış insanların bizlere bıraktığı harika mirasları daha yakından tanımamıza yardımcı olacak. Hazırsanız, ilk soruyla başlayalım!
—
**Soru 1: Geçmişte yaşamış insan topluluklarına ait kalıntıların bulunduğu yapı ve alanlara “tarihî mekân” adı verilir. Birçok uygarlığa ev sahipliği yapan ülkemiz, tarihî mekânlar bakımından da oldukça zengindir. Şimdi bu tarihî mekânlardan bazılarına göz atalım.**
Bu paragrafta bize “tarihî mekân” ne demek anlatılıyor. Kısacası, eskiden yaşamış insanların yaptığı ve günümüze kadar ulaşmış yapılara veya yerlere tarihî mekân diyoruz. Ülkemizin de bu tür yerlerle dolu olduğunu söylüyor. Şimdi bu örneklerden bazılarına bakacağız.
—
**Soru 2: İzmir’in Selçuk ilçesinde bulunan Efes Antik Kenti, UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer almaktadır. Çok köklü bir geçmişe sahip olan antik kent; şehir merkezi, antik tiyatro ve Celsus (Selsus) Kütüphanesi (Görsel 2.21) kalıntılarıyla her yıl binlerce turist tarafından ziyaret edilmektedir.**
Bu soruda da önemli bir tarihî mekândan bahsediliyor: Efes Antik Kenti. Bu kent, İzmir’in Selçuk ilçesinde bulunuyor ve UNESCO tarafından da tanınmış, yani Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer alıyor. Bu antik kentte eskiden bir şehir merkezi, bir tiyatro ve Celsus Kütüphanesi varmış. Bu kalıntılar her yıl çok sayıda turisti çekiyormuş. Görsel 2.21’de de bu kütüphanenin bir fotoğrafı var.
—
**Soru 3: 1996 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınan Hattuşaş (Görsel 2.22) Çorum ilimizin Boğazkale ilçesinde bulunur. Hitit İmparatorluğu’nun başkenti olarak yüzyıllar boyunca Anadolu’nun çok önemli bir merkezi olmuştur. Geniş bir alana yayılan bu bölgede yapılan arkeolojik kazılarda birçok esere ulaşılmıştır. Bölge her yıl gerek yerli gerekse yabancı çok sayıda turist tarafından ziyaret edilmektedir.**
Şimdi de Çorum’daki bir başka önemli tarihî mekâna geldik: Hattuşaş. Bu yer de yine UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunuyor. Hattuşaş, eskiden Hitit İmparatorluğu’nun başkentiymiş ve Anadolu için çok önemli bir merkezmiş. Yapılan kazılarda burada bir sürü eski eser bulunmuş. Burası da tıpkı Efes gibi hem yerli hem de yabancı turistlerin ilgisini çekiyor. Görsel 2.22’de Hattuşaş’ın bir görüntüsü var.
—
**Soru 4: Geçmişte yaşamış insanların farklı alanlardaki ihtiyaçlarını karşılamak için yaptıkları ve günümüze kadar ulaşan han, köprü, cami, kilise gibi yapıların tamamına “tarihî eser” adı verilir. Ana dolu, dünyanın en eski yerleşim merkezlerinden biri olup birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Bu uygarlıklardan günümüze kadar ulaşan kale, cami, medrese, köprü, heykel, han, hamam, antik kent gibi tarihî eserler ile ülkemiz bir açık hava müzesi gibidir. Şimdi gelin bu tarihî eserlerden bazılarına göz atalım.**
Bu paragraf, “tarihî eser” kavramını açıklıyor. Yani eskiden insanların bir ihtiyacını karşılamak için yaptığı ve günümüze ulaşan yapıların her birine tarihî eser deniyormuş. Hanlar, köprüler, camiler, kiliseler… Bunlar hep tarihî eserlermiş. Anadolu’nun çok eski bir yerleşim yeri olduğunu ve birçok uygarlığa ev sahipliği yaptığını da vurguluyor. Bu yüzden ülkemiz adeta bir açık hava müzesi gibidir diyor. Şimdi bu eserlerden bazılarına bakacağız.
—
**Soru 5: Çanakkale Şehitler Abidesi, Çanakkale’de Gelibolu Yarımadası’nda bulunur (Görsel 2. 23). Abide, Türk tarihinin önemli savaşlarından biri olan Çanakkale Muharebelerinde şehit düşen askerlerimizi simgelemekte ve onların anısını yaşatmaktadır. 1960 yılında yapımı tamamlanan abidenin mimarı Doğan Erginbaş bu eseri “Tüm coğrafyalardan gelen şehitlerimizin toplu bir şekilde göğe yükselişini temsil etmektedir.” şeklinde ifade etmiştir.**
Son olarak, Çanakkale Şehitler Abidesi’nden bahsediyor. Bu abide, Çanakkale’de, Gelibolu Yarımadası’nda bulunuyor ve Görsel 2.23’te görüyoruz. Burası, Türk milletinin tarihi için çok önemli bir yer olan Çanakkale Savaşları’nda şehit düşen kahraman askerlerimizi anmak için yapılmış. Abideyi yapan mimar Doğan Erginbaş, bu eserin, şehitlerimizin bir araya gelip gökyüzüne yükselmesini temsil ettiğini söylemiş. Bu abide, vatanımız için canlarını feda eden kahramanlarımızı unutmadığımızın bir göstergesi.
—
**Öğrendiklerimi Uyguluyorum**
**Yaşadığınız yerdeki tarihî mekanları araştırarak arkadaşlarınızla paylaşınız.**
Bu bölümdeki görev ise çok keyifli! Bizim sınıfımızın her bir öğrencisi, yaşadığı şehirde veya yakın çevresinde bulunan tarihî yerleri araştıracak. Belki bir kale, belki eski bir cami, belki de bir köprü… Araştırdıklarımızı da birbirimizle paylaşacağız. Böylece hem kendi yaşadığımız yerleri daha iyi tanıyacağız hem de arkadaşlarımızın öğrendiklerini dinleyerek yeni yerler keşfedeceğiz. Unutmayın, her tarihî mekânın anlatacak bir hikayesi vardır!
—
Bu soruları ve açıklamaları umarım beğenmişsinizdir. Hepinize derslerinizde başarılar dilerim!