Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Sosyal Bilgiler dersinde çok önemli bir konuya değineceğiz. Sivas’ın Divriği ilçesinde bulunan Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası’nı inceleyeceğiz ve bu harika yapının neden Dünya Miras Listesi’ne alındığını öğreneceğiz. Hazırsanız, başlayalım!
1. Soru:
Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası hangi yılda UNESCO tarafından Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır?
Bu soru için metni dikkatlice okuyalım. Metinde şöyle bir ifade geçiyor: “Sivas’ın Divriği ilçesinde bulunan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Görsel 7.39) UNESCO tarafından 1985 yılında Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır.”
Çözüm:
Metinden de anladığımız gibi, Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası **1985** yılında UNESCO tarafından Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır.
2. Soru:
Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası’nın mimari özelliklerinin yanı sıra dikkat çeken özelliği nedir?
Yine metne göz atalım. Metin şöyle devam ediyor: “Yapı, mimari özelliklerinin yanı sıra **zengin taş işçiliği** ile dikkat çekmektedir.”
Çözüm:
Bu soru da metinde açıkça belirtilmiş. Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası, mimari güzelliklerinin yanı sıra **zengin taş işçiliği** ile de öne çıkıyor. Bu, yapının ne kadar ustaca yapıldığını gösteren harika bir detay.
3. Soru:
Bir alanın Dünya Miras Listesi’ne dahil edilebilmesi için Dünya Miras Komitesi tarafından belirlenen olağanüstü evrensel değerini ölçen kaç kültürel ve kaç doğal kriterden en az birini karşılaması gerekmektedir?
Bu sorunun cevabı için metnin alt kısmında yer alan “Dünya Miras Listesi’ne Alınma Kriterleri” başlığına bakmamız gerekiyor. Orada şöyle yazıyor: “Bir alanın Dünya Miras Listesi’ne dâhil edilebilmesi için Dünya Miras Komitesi tarafından belirlenen olağanüstü evrensel değerini ölçen **6 kültürel ve 4 doğal kriterden en az birini** karşılaması gerekmektedir.”
Çözüm:
Burada bize sorulan şey, bir yerin Dünya Miras Listesi’ne girebilmesi için hangi kriterleri karşılaması gerektiği. Metne göre, bu kriterler ikiye ayrılıyor: kültürel ve doğal.
* **Kültürel Kriterler:** 6 tane
* **Doğal Kriterler:** 4 tane
Bir yerin Dünya Miras Listesi’ne girebilmesi için bu 6 kültürel kriterden en az birini YA DA bu 4 doğal kriterden en az birini karşılaması gerekiyor. Yani, hem kültürel hem de doğal olması şart değil.
4. Soru:
Aşağıdakilerden hangisi Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası’nın Dünya Miras Listesi’ne alınmasına sebep olan kriterlerden biri olamaz?
a) İnsanın yaratıcı dehasının üst düzeyde bir temsilcisi olması
b) Yaşayan veya yok olan bir kültür geleneğinin veya uygarlığın istisnai bir temsilcisi olması
c) Üstün doğal görünümlere veya eşsiz doğal güzelliklere ve estetik öneme sahip alanları içermesi
Bu soruyu cevaplamak için yine “Dünya Miras Listesi’ne Alınma Kriterleri” bölümüne bakacağız. Orada sayılan kriterler şunlardı:
1. İnsanın yaratıcı dehasının üst düzeyde bir temsilcisi olması
2. Yaşayan veya yok olan bir kültür geleneğinin veya uygarlığın istisnai bir temsilcisi olması
3. İstisnai evrensel önemi taşıyan sanatsal veya edebî eserler, inançlar, fikirler, yaşayan gelenekler ve olaylarla doğrudan veya dolaylı olarak ilgili olması
4. Üstün doğal görünümlere veya eşsiz doğal güzelliklere ve estetik öneme sahip alanları içermesi
Şimdi şıklara bakalım:
a) “İnsanın yaratıcı dehasının üst düzeyde bir temsilcisi olması” – Bu, ilk kriterde geçiyor. Yani bu bir sebep olabilir.
b) “Yaşayan veya yok olan bir kültür geleneğinin veya uygarlığın istisnai bir temsilcisi olması” – Bu da ikinci kriterde geçiyor. Bu da bir sebep olabilir.
c) “Üstün doğal görünümlere veya eşsiz doğal güzelliklere ve estetik öneme sahip alanları içermesi” – Bu da dördüncü kriterde geçiyor. Ancak Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası bir cami ve darüşşifa olduğu için doğal bir güzellikten çok kültürel bir miras özelliği taşır. Kriterler arasında doğal güzellikler de olsa, bu yapının asıl alınma sebebi kültürel özellikleridir. Bu şık, bu yapı için birincil kriter olamaz.
Çözüm:
a) İnsanın yaratıcı dehasının üst düzeyde bir temsilcisi olması
b) Yaşayan veya yok olan bir kültür geleneğinin veya uygarlığın istisnai bir temsilcisi olması
c) Üstün doğal görünümlere veya eşsiz doğal güzelliklere ve estetik öneme sahip alanları içermesi
Doğru cevap **c** şıkkıdır. Çünkü Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası, doğal bir güzellikten ziyade, insan eliyle yapılmış **kültürel bir miras** örneğidir. Doğal güzellikler kriteri, daha çok parklar, dağlar, göller gibi yerler için geçerlidir. Bu yapı, insan yaratıcılığının ve kültürel bir geleneğin bir ürünüdür.
5. Soru:
Çevremizdeki tarihî ve doğal güzellikleri nasıl koruyabileceğimiz ve kültürel mirasa duyarlılığı nasıl geliştirebileceğimiz konusunda bir proje geliştiriniz.
Bu soru, doğrudan metinden bilgi çıkarılacak bir soru değil. Bu, sizin düşünerek, araştırarak ve yaratıcılığınızı kullanarak cevaplayacağınız bir proje ödevi. Öğretmeninizle birlikte bu konuyu daha detaylı konuşabilirsiniz. Ancak size birkaç fikir verebilirim:
* **Bilgilendirme Kampanyaları:** Okulda veya çevrede posterler hazırlayabilir, sunumlar yapabiliriz.
* **Temizlik Etkinlikleri:** Tarihi yerlerin veya doğal alanların çevresini temizlemek için gönüllü gruplar oluşturabiliriz.
* **Atık Geri Dönüşümü Projeleri:** Doğal kaynaklarımızı korumak için geri dönüşümün önemini vurgulayabiliriz.
* **Tarihi Yerleri Ziyaret:** Okul gezileriyle tarihi yerleri ziyaret edip, bu yerlerin önemini yerinde öğrenebiliriz.
* **Kültürel Miras Hikayeleri Anlatma:** Aile büyüklerimizden veya yerel kaynaklardan tarihi hikayeler toplayıp paylaşabiliriz.
Çözüm:
Bu sorunun cevabı, her öğrencinin kendi hayal gücüne ve araştırmasına göre şekillenecek bir projedir. Önemli olan, çevremizdeki tarihî ve doğal güzelliklere sahip çıkma bilincini geliştirmektir.
Umarım bu açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Eğer aklınıza takılan bir şey olursa lütfen çekinmeden sorun!